İçindekiler
Dergi Arşivi

Fındığı Altına Çeviren Proje

Giresun Ticaret Borsası, kentin ekonomisinde büyük yer tutan fındığın sağlıklı koşullarda, bozulmadan, uzun süre saklanabilmesi ve alım-satımının kolaylaştırılabilmesi için hazırladığı Giresun Fındık Lisanslı Depo ve Spot Borsa Projesini Rekabetçi Sektörler Programı desteğiyle hayata geçiyor.

 

Fındık üretimini düzenli bir hale getirmek ve yasal bir zemine oturtmak üzere 1990'lı yılların başından beri çalışmalarını sürdüren Giresun Ticaret Borsasının bu konuda her platformda yürüttüğü girişimleri sonuç vermiş ve 2005 yılında “5300 sayılı Tarım ürünleri Lisanslı depoculuk kanunu” ve “Ürün ihtisas borsaları yönetmeliği” çıkmıştı.

Bunun ardından lisanslı depo ve spot borsa kurulumu için proje faaliyetlerine başlayan Giresun Ticaret Borsası, 2008 yılında da Fındık Lisanslı Depo projesini hazırlayarak, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen Rekabetçi Sektörler Programı’na başvurdu.

Fındık Tanıtım Grubu tarafından TÜBİTAK-MAM'da yaptırılan “Fındıklarda Aflatoksin Oluşumuna Etki Eden Faktörlerin ve Önleyici Tedbirlerin Alınması” ve "Fındık ve Fındıklı Ürünlerin Raf Ömürlerinin Belirlenmesi ve Uzatılması Çalışmaları" adlı bilimsel çalışma sonuçları göz önüne alınarak geliştirilen Giresun Fındık Lisanslı Depo ve Spot Borsa Kurulması Projesi, bilimsel araştırma bulguları doğrultusunda uygun uluslararası standartlarda depolama sistemleri oluşturulmasını öngörüyor.

Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti mali işbirliği kapsamında, bölgelerin rekabet gücünü artırmaya yönelik olarak tasarlanan Rekabetçi Sektörler Programından 9.5 milyon Avro destekle hayata geçirilen proje kapsamında inşa edilecek Kabuklu Fındık Depolama Tesisi, 30 dönüm arazi üzerine kurulacak. Tesiste, yerli ve Avrupalı çikolata üreticilerinin birinci tercihi olan yaklaşık 17 bin ton Giresun fındığının acılaşmadan ve aflatoksin oluşmadan ilk günkü tazeliğinde korunması için azot gazlı çelik silolarda stoklanması planlanıyor. Proje kapsamında inşa edilmekte olan tesiste 24 adet çelik silonun yanı sıra, fındığın randıman, rutubet, gizli çürük ve küf ile elek analizlerini yapan Akredite Kalite Kontrol Laboratuvarı, alım-satım işlemlerinin tamamen bilgisayar ortamında yapıldığı, satıcıların seansı izleyebileceği, fiyat hareketlerini ve endekslerini gösteren ekranların bulunduğu Fındık Spot Borsa binası, 185 kişilik konferans salonu, araç kantarı gibi yardımcı tesisler de bulunacak.

ÜRETİCİ SİSTEMDEN NASIL FAYDALANACAK?

Lisanslı depoya gelen kabuklu fındıklar, ilk olarak araç kantarı üzerinde tartılarak ürün sahibinin adı-soyadı, adresi, telefon numarası, ürünün menşei, cinsi ve lisanslı depoya teslim ya da spot borsada satma tercihleri kayıt edilerek giriş sıra numarası içeren barkod ile işaretlenir. Ürün tartıldıktan sonra temizleme ünitesine beslenir. Temizleme ünitesinde toz, 25 mm'den büyük yabancı parçalar, koruk fındıklar, çuval ipleri ayrılır. Dolum sırasında ayrıca yabancı madde (taş, metal gibi) kontrolleri yapılır. İçinden çıkan yabancı madde ve tozlar ayrı kapta tartılarak giriş kilosundan düşülür. Tank içinde tartı ile çuvallı tartım doğrulanır. Tartım işleminden sonra en az 1 Kg olacak şekilde randıman numunesi alınır. Alınan numune özel transfer kaplarına konur, üzerine barkod yapıştırılır ve basınçlı özel nakil sistemleri ile kalite kontrol departmanına gönderilir. Kalite kontrol departmanında otomatik randıman kırma makinelerinde 500 gr. numune kırılır. Geri kalan numune şahit numune olarak numune muhafaza odasına kaldırılır. Kırılan fındıklar randıman eksperlerine verilerek analizleri yapılır. Yapılan analiz sonucunda hesaplanan randıman, gizli çürük ve küf oranları, rutubet oranı ve elek oranları barkod numarasıyla birlikte sisteme kaydolur. Bütün bu işlemler yapılırken kalite kontrol laboratuvarında ürün sahibine ait bilgiler bulunmaz, sadece barkod numarası üzerinden işlem yapılır. Analizde çıkan sağlam, kusurlu, çürük, küflü fındıklar fotoğrafları çekilerek barkod numarası ile bilgisayar ortamına kaydedilir. Kalite Kontrol Laboratuvarına giriş yasaktır. Böylece yapılan analizin şeffaf ve güvenilir olması sağlanmaktadır. Ürün sahibi, Lisanslı depo servisinde bulunan ekrandan kendine ait analizi anlık izleyebilir. Ürün sahibi analiz sonucunu kabul ettiğini bir tutanakla teyit eder. Kabul etmediği takdirde; yeniden randıman yapılmasını isteyebilir veya ürününü geri alabilir. Analiz sonucunu kabul ettikten sonra, eğer lisanslı depoya konulacaksa, ürünün bulunduğu tank randımanına göre siloya verilmek üzere depo giriş yerine yanaştırılır ve besleme elevatörüne verilir. Lisanslı depoya konulan fındıklar için, Lisanslı depo işlem merkezinde ürün bilgilerini ve analiz sonuçlarını içeren "Ürün Senedi" elektronik ortamda hazırlanır ve bir kopyası ürün sahibine verilir.

PROJENİN BÖLGEYE, ÜRETİCİYE VE ÜLKEMİZE KAZANDIRDIKLARI

Projenin hayata geçmesiyle birlikte, gerek üreticiler gerekse sanayiciler ve ihracatçılar için daha kârlı bir ticaret imkânı yaratılması hedefleniyor. Alım satımı kolaylaştırması ve kayıt altına alınması öngörülen sistemde, alıcıların hangi kalitede ürün aldığını bilmesi sağlanırken, üreticiye ise ürününün kalitesine uygun kazanç sağlama imkânı ve geniş bir pazar alanı sunulmuş olacak. Proje sayesinde üretici sadece yerel pazarla sınırlı kalmaktan kurtularak, dünyanın farklı yerlerindeki alıcılara ürün satma imkânına sahip olacak.

Üreticilerin kazancı;
* Ürünlerin kalitesine göre sınıflandırılması ve teyit edilmesiyle, ürünün niteliğine göre kazanç sağlama imkânı,
* Mahsullerini depolayabilecekleri güvenli, sigortalı ve uluslararası standartlara sahip depo imkanı,
* Fiyatların düşük olduğu hasat döneminde ürünlerini satmak yerine lisanslı depolarda muhafaza edip ürün senetlerini teminat göstererek uygun koşullarda kredi temin imkânı,
* Ürettiği ürünün objektif laboratuvar koşullarında standardını belirleme ve kalite unsurlarına göre fiyat talep etme ve pazarlama olanağı,
* Kaliteli üretime teşvik,
* Nakliye maliyetinin en aza indirilmesi ve uzak piyasalara ulaşma imkanı,
* Ürününü yakın çevresindeki pazarda satmak yerine ürün senedinin işlem gördüğü borsada çok sayıda alıcının rekabetinden yararlanma ve daha yüksek kazanç elde etme olanağı,
* Ürününü uygun depolama ve kredi imkanlarından yararlanarak fiyatların en yüksek olduğunu düşündüğü dönemde pazarlama imkanı sunmaktadır.

Tüketicilerin kazancı;
• Sağlıklı ve uluslararası standartlara uygun kalitede fındığa ulaşma imkanı,
• Kalitesine göre belirlenen fiyatlarda ürün satın alabilme fırsatı sağlamaktadır.

Sanayici ve tüccarların kazancı;
* Kendi işletmeleri ve bireysel ihtiyaçları için depo inşaa etme maliyetinden kurtulma ve asli faaliyet konusuna yoğunlaşma imkânı,
* Talep ettikleri miktar, tür ve kalitedeki ürünü güvenilir şekilde, elektronik ortamda mekân sınırlaması olmaksızın kısa zamanda temin etme olanağı,
* Ellerinde tutacakları ürün senetleriyle, ileride olası fiyat farklılıklarından korunma, risklerini azaltma ve işletmelerinin kâr/zarar durumunu tahmin edebilme imkânı,
* Ellerindeki ürün senetleri vasıtasıyla işletmelerinin ürün ihtiyacını garanti altına almanın yanında, bu senetleri teminat olarak kullanarak bankalardan kredi sağlama olanağı,
* Ellerinde ürün senedi bulunan sanayici/tüccarın, fabrika ve işletmelerine en yakın lisanslı depodan ürününü teslim alarak, gereksiz ürün taşımacılığının en aza indirgenmesi ve nakliye masraflarının düşmesi imkânı sunmaktadır.

Ürün borsalarının kazancı;
* Ürün senedi ticaretiyle tescil gelirlerinde artış,
* Alıcı ve satıcıları çok daha büyük bir platformda bir araya getirerek gerçek fiyat oluşumuna katkı, işlem hacminde büyüme,
* Elektronik ticaretin gelişerek ürün ticaretinin yaygınlaşması, borsaların gerçek işlevlerine dönmeleri, modern bir yapıya kavuşmaları,
* Güçlü ve modern borsacılık yapısıyla ülkemizdeki ürünleri pazarlamanın yanı sıra, bölge ülkelerinin ürünlerini de pazarlama ve ticaretten daha büyük pay alma imkânı,
* Ülkemizdeki etkinliği zayıf ticaret borsalarının birleşmesine ve ürün ihtisas borsalarına dönüşmesine teşvik sağlamaktadır

Devletin kazancı;
* Ürün Borsalarını Geliştirme Projesi ve Lisanslı Depoculuk sistemiyle ürün pazarlamasında özel sektörün aktif rol alması ve sadece devlet tarafından yapılan alımların sınırlandırılması imkanı,
* TMO, Fiskobirlik gibi kuruluşların devlet adına alım yapmaktan uzaklaşmasıyla piyasada doğan ürün pazarlama sorununun aşılması olanağı,
* Bazı ürünlerde Devlet üzerindeki alım ve stoklama maliyetinde azalma,
* Ülkemizdeki tarımsal üretim miktarı ve kalitesi hakkında daha kesin istatistiki verilerin derlenmesi ve bu veriler doğrultusunda tarımsal politikalara yön verilebilme imkanı,
* Sistemin getirdiği avantajlar sayesinde tarımsal ürün ticaretinin kayıt altına alınması ve vergi kaçağının azalması,
* Kalite standartları objektif olarak belirlenen ürünlerin daha çok kazanç getirmesiyle ülkemizde ürün kalitesinin yükselmesi,
* Yeni doğacak lisanslı depoculuk ve laboratuvar sistemi ile banka ve sigorta sektöründe yeni iş alanları ve istihdama katkı sağlamaktadır.

Giresun'da bugüne kadar hazırlanan dikkate değer projeler arasında bulunan ve ilin kalkınmasına sürdürülebilir katkı sağlayacak Projenin ihale süreçlerine, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı tarafından da destek sağlandı. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rekabetçi Sektörler Programı otoritesinde hayata geçirilen bu projede yer alan depolama sistemi, Türk Patent Enstitüsünden Faydalı Model Belgesiyle de koruma altına alındı.

Rekabetçi Sektörler Programı kapsamında destek verdiğimiz projelere, bölgenin ekonomik ve sosyal hayatına katkılarına ipa.sanayi.gov.tr web adresimizden erişebilir, destek ve ihale duyurularını Facebook: /RekabetciSektorlerProgrami ve Twitter: /RekabetciSP hesaplarından takip edebilirsiniz.