İçindekiler
Dergi Arşivi

KOSGEB ve Girişimcilik

 

Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler, yani bilinen ve kısa adıyla KOBİ’ler, bir ülkede rekabet ortamının gelişmesi ve ekonomik faaliyetlerin sağlıklı olarak işleyebilmesi için vazgeçilmez nitelikteki birimlerdir. Esnek yapıları sayesinde farklı pazarlardan gelen farklı talepleri kolayca karşılayabilmeleri, aynı zamanda yüksek bir hızla yeni ekonomik faaliyet alanları oluşturabilmeleri, bunların yanı sıra yeni üretim yöntem ve tekniklerine ve yeni pazarlama ve satış stratejilerine kolayca uyum sağlayabilme yetenekleriyle KOBİ’ler, sanayileşme sürecinin itici gücünü teşkil etmektedir.

Günümüzde, KOBİ’lerin istihdam yaratmadaki rolleri, bölgesel ve yerel kalkınmaya katkıları ve hem ekonomik hem de sosyal sistemler açısından sahip oldukları önem, gelişmiş ve gelişmekte olan tüm dünya ekonomileri tarafından fark edilmiş olup bu durum, ilgili otoriteleri KOBİ’lerin güçlendirilmesi ve geliştirilmesi yönünde birtakım destek mekanizmaları oluşturmaya yönlendirmiştir.

Gelinen noktada dünya ekonomisinde söz sahibi devletlerin tamamında olduğu gibi ülkemizde de KOBİ’lerin geliştirilmesi, desteklenmesi ve girişimciliğin teşvik edilmesi yönünde hizmet sağlayan birçok kurum, kuruluş, vakıf, dernek vb. organizasyon bulunmaktadır. Ancak, konuya ilişkin yapılmış çoğu araştırmaya göre ülkemizde KOBİ’lere destek veren kuruluşlar arasında bilinirliği en yüksek olanı ve artık KOBİ’lerin hamisi kabul edilen Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı’dır (KOSGEB).

KOSGEB, 1990 yılında 3624 Sayılı Kanun kapsamında kurulmuş bir kamu kuruluşu olup amacı; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek ve sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmektir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak teşekkül eden KOSGEB, hâlihazırda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak faaliyet göstermekte, Ankara’da yerleşik merkez teşkilatının yanı sıra 81 ildeki 88 müdürlüğü ve 85 temsilciliği aracılığıyla ülkemizin hemen her köşesindeki KOBİ ve girişimcilere hizmet verme imkân ve kabiliyetine sahip bulunmaktadır.

Bir taraftan Genel Destek Programı, Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programı, İş Birliği Güç Birliği Destek Programı, KOBİ Gelişim Destek Programı gibi farklı ihtiyaçlara cevap veren çeşitli programlar kapsamında mevcut işletmelerin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için destekler sunan KOSGEB, diğer taraftan, Girişimcilik Destek Programı ile de girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması, başarılı ve sürdürülebilir işletmelerin kurulması ve yerel dinamiklere dayalı girişimciliğin desteklenmesi gibi amaçları gerçekleştirmeye çalışmaktadır.

Yürürlüğe girdiği 2010 yılından bu yana Girişimcilik Destek Programı kapsamında Türkiye genelinde;

 

·         Yaklaşık 600.000’den fazla kişinin Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi alması sağlanmış,

·         40.000’in üzerinde yeni işletme kurulmuş ve

·         700 milyon TL’ye yakın destek ödemesi gerçekleştirilmiştir.

 

Girişimcilik Destek Programı kapsamındaki Yeni Girişimci Desteği kapsamında;

 Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi’ne (UGE) katılıp ardından KOSGEB’e Yeni Girişimci Desteği Başvurusu yapan ve başvurusu kabul edilip işletmesini açan girişimcilere 50.000 (elli bin) TL’ye kadar hibe, 100.000 (yüz bin) TL’ye kadar faizsiz kredi olmak üzere toplamda 150.000 (yüz elli bin) TL’lik finansman sağlanabilmektedir. Söz konusu desteklerin dağılımı aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

 

Tablo 1. Yeni Girişimci Desteği - Destek Unsurları

Destek Unsuru

Destek Türü

Destek Limiti

Destek Oranı (%)

Toplam

1. ve 2. Bölge

3, 4, 5 ve 6. Bölge

İşletme Kuruluş Desteği

Hibe             (Geri Ödemesiz)

2.000 TL

_

_

50.000 TL

Kuruluş Dönemi Makine, Teçhizat, Ofis Donanım ve Yazılım Desteği

18.000 TL

60                  (Kadın girişimci, gazi, birinci derecede şehit yakını veya engelli
girişimciye
%80 uygulanır.)

70                          (Kadın girişimci, gazi, birinci derecede şehit yakını veya engelli
girişimciye
%90 uygulanır.)

İşletme Giderleri Desteği

30.000 TL

Sabit Yatırım Desteği

Geri Ödemeli

100.000 TL

100.000 TL

         

150.000 TL

   Tablo 1’de görülen desteklerden;

·         İşletme Kuruluş Desteği, talep edilmesi halinde başvurusu kabul edilip işletmesini açan herkese, gider gerçekleşmesi aranmaksızın tüm bölgelerde 2.000 TL olarak ödenmektedir.

·       Diğer destekler ise işletmenin açıldığı bölgeye göre değişen oranlar üzerinden, yapılan harcamalara istinaden (fatura ve ödeme belgeleri karşılığı) verilmektedir.

·         Girişimcinin talebi ve Kurulun onayı doğrultusunda, Kuruluş Dönemi Makine, Teçhizat, Ofis Donanım ve Yazılım Desteği’nin üst limiti en fazla 27.000 TL’ye, İşletme Giderleri Desteği’nin üst limiti de en fazla 45.000 TL’ye kadar artırılabilmektedir. Ancak bu ikisinin toplam tutarı (ilk durumdaki gibi) 48.000 TL’yi geçememektedir.

·       Sabit Yatırım Desteği, yine Kurulca uygun bulunan giderlere ilişkin ve fatura ve ödeme belgelerine istinaden verilmektedir. Bu, geri ödemeli bir destek olup faizsiz kredi şeklinde uygulanmaktadır.  İlk taksitin geri ödeme tarihi, destek başlangıç tarihinden (taahhütname tarihinden) sonraki 30 (otuz) aylık süreyi takip eden ilk iş günüdür. Sonraki taksitler 3’er (üçer) aylık dönemler halinde olmak üzere, geri ödeme toplam 8 (sekiz) eşit taksitte tamamlanmaktadır.Ø  Sabit Yatırım Desteğinden yararlanmak isteyen girişimcinin, bu kapsamda alacağı destek tutarı kadar bir teminat mektubunu veya kefalet mektubunu ilgili KOSGEB birimine sunması gerekmektedir. Girişimcinin teminat mektubu için bankalara veya kefalet mektubu için Kredi Garanti Fonuna ödeyeceği masraflar da belirli limitler dâhilinde KOSGEB tarafından karşılanmaktadır.

 

·      Yeni Girişimci Desteği kapsamındaki destekler, işletme kuruluşundan itibaren 24 (yirmi dört) ay içerisinde gerçekleştirilen giderler için verilmekte ve destek kapsamında satın alınan makine-teçhizatın yeni veya ilk kullanıcı için düzenlenen satış faturası tarihi itibarıyla en fazla 3 (üç) yaşında olması gerekmektedir.

 

Yeni Girişimci Desteğine Başvuru Şartları

1-  Yeni Girişimci Desteğine, Uygulamalı Girişimcilik Eğitimini tamamlayan ya da İŞGEM’de yer alacak girişimciler başvurabilir.

2-      Girişimcinin, başvuru tarihi itibarıyla son 1 (bir) yıl içerisinde aynı faaliyet konusunda şahıs işletmesinin bulunmaması, ayrıca tüzel kişi statüsünde kurulmuş herhangi bir işletmede %50’den fazla ortaklığının olmaması gerekmektedir.

3-      Girişimcinin kuracağı işletme, Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsünde olmalıdır.

4- Girişimcinin, destek sürecinde işinin başında olması, başka bir işletme veya kurum/kuruluşta SGK hükümlerine tabi olarak çalışmaması gerekmektedir.

5-   Yeni Girişimci Desteğinden faydalanmak isteyen girişimci, işletmenin sahibi veya kurucu ortağı olmalıdır. Girişimcinin kurucu ortaklık payı en az %30 (otuz) olmalı ve destek süreci boyunca bu oranın altına düşmemelidir.

6-      Destek başvurusu 3 (üç) defa kabul edilmeyen veya kabul edildiği halde 3 (üç) defa süresi içerisinde taahhütname vermeyen girişimci en son verilen karar tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süreyle başvuru yapamaz.

Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri

Girişimcinin, işini kurmadan önce Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Katılım Belgesi almış olması, Yeni Girişimci Desteği başvurusu yapmanın ön koşuludur.

Eğitimler, girişimcilerin iş kurma ve yürütme konularındaki bilgi ve beceri düzeylerini yükseltmek, bu süreçte kendi rol ve sorumluluklarının farkına varmalarını sağlamak ve onlara kendi iş fikirlerine yönelik iş planı hazırlayabilecek altyapıyı edindirmek amaçlarıyla düzenlenmektedir. Eğitimlerde ayrıca Yeni Girişimci Desteği başvuru ve uygulama süreçleri hakkında da bilgi verilmektedir.

Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri en az 32 (otuz iki) saat olarak uygulanmakta ve aşağıdaki konuları içeren 4 (dört) ana modülden oluşmaktadır:

·     Modül 1: Girişimcilik özelliklerinin sınanması, iş fikri geliştirme ve yaratıcılık egzersizleriyle sorumlu girişimcilik kavramı ve tecrübe paylaşımı,

·       Modül 2: İşletme kavramı, işletme fonksiyonları, türleri, kuruluş şekilleri, mali ve hukuki sorumluluklar,

·         Modül 3: İş planı kavramı ve öğeleri (pazar araştırma, pazarlama planı, üretim planı, yönetim planı, finansal plan),

·         Modül 4: İş modeli ve iş planına yönelik atölye çalışmaları.

 

Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri KOSGEB Birimleri tarafından düzenlenebildiği gibi diğer kamu kurum/kuruluşları ve meslek kuruluşları (oda, borsa, vakıf, dernek vb.) tarafından da düzenlenebilmektedir. Ayrıca ortaöğretim ve yükseköğretim kurumları tarafından örgün eğitim kapsamında verilen girişimcilik dersleri de Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi olarak değerlendirilebilmektedir. Nitekim ülkemizdeki 183 üniversitenin 139’u ile KOSGEB arasında protokol imzalanmış olup bu üniversitelerin belirlenen bölümlerinde verilen girişimcilik dersleri UGE kapsamındadır. Ayrıca 2016 yılı içerisinde Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ile de UGE İşbirliği Protokolü imzalanmış olup meslek liselerinde verilen girişimcilik derslerinin de UGE kapsamına alınması sağlanmıştır.

 

Yeni Girişimci Desteği Başvuru ve Değerlendirme Süreci

UGE Katılım Belgesi almaya hak kazanan girişimciler, www.kosgeb.gov.tr adresi üzerinden giriş yaparak, Yeni Girişimci Desteği Başvurusu yapabilmektedir.

 

Yeni Girişimci Desteği Başvuru Formu bir iş planı formatında olup iş planı;

v Girişimcinin hangi işi, nerede, ne zaman, nasıl ve kimlerle yapacağını,

v Yapılacak işle ilgili maliyet, pazar, müşteri ve rakip analizlerini, 

v İşin ticarileşme ve gelişme potansiyelini,

v Kısa, orta ve uzun dönemli hedefleri ve planları ortaya koyan bir yol haritası, bir strateji dokümanıdır. Doğru hazırlanmış bir iş planı, girişimciye, yapacağı işle ilgili avantajları, dezavantajları, tehditleri ve fırsatları gösterirken, söz konusu işe yatırım yapacak veya destek sağlayacak kişi, kurum ve kuruluşlara da işin fizibilite (yapılabilirlik) ve rantabilitesini (finansal verimlilik) değerlendirme imkânı sunar.

Yeni Girişimci Desteğine başvuru sürecine ilişkin ayrıntılı bilgiler http://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/detay/1231/girisimcilik-destek-programi adresinde bulunan Yeni Girişimci Desteği Başvuru ve Uygulama Kılavuzunda mevcuttur.

  Girişimci tarafından Yeni Girişimci Desteği Başvuru Formu ile elektronik ortamda başvuru yapıldıktan sonra ilgili KOSGEB Uygulama Birimi tarafından başvuru ön değerlendirmeye tabi tutulur. Bilgi, belge ve şekil yönünden yapılan ön değerlendirme sonucu başvuruda eksiklik tespit edilmesi halinde düzeltmesi için girişimciye bildirilir. Ön değerlendirme sonucu uygun bulunan destek başvurusu Yeni Girişimci Desteği Değerlendirme ve Karar Kurulu’na sevk edilir.

Yeni Girişimci Desteği Değerlendirme ve Karar Kurulu 3 (üç) üyeden oluşmakta olup, Kurul Başkanı ilgili KOSGEB Biriminin Müdürü, diğer üyeler KOBİ Uzmanı/Uzman Yardımcısı ve/veya Bağımsız Değerlendiricilerdir.

Kurul tarafından yapılan değerlendirme sonucu destek başvurusu kabul edilebilir, reddedilebilir veya revizyon (düzeltme) kararı alınabilir.

Ø  Kurulun revizyon kararı vermesi halinde, girişimci tarafından başvuru revize edilerek Kurul Kararında belirtilen süre içerisinde ilgili KOSGEB Uygulama Birimine sunulur.

Ø  Destek başvurusu uygun bulunan Girişimciden Kurul Kararının bildirim tarihinden itibaren 90 (doksan) gün içerisinde işletmesini kurması, KOSGEB Veri Tabanına kayıt olması ve Yeni Girişimci Desteği Başvuru Formu ve eki belgelerle birlikte Yeni Girişimci Desteği Taahhütnamesini vermesi istenir. Taahhütnamenin kayda alındığı tarih, desteğin başlangıç tarihi olarak kabul edilir.

 Destek Süreci ve Ödemeler

Başvurusu kabul edilen girişimci, Kurul Kararının kendisine bildirildiği tarihten itibaren 90 (doksan) gün içerisinde işletmesini açıp KOSGEB’e kaydolur ve Yeni Girişimci Desteği Taahhütnamesini sunar. Taahhütnamenin KOSGEB Uygulama Birimince kayda alındığı tarih desteğin başlangıç tarihidir. Destek süreci, desteğin başlangıç tarihi itibarıyla 2 (iki) yıldır.

Girişimci, Kurul Kararında belirtilen destek kalem ve tutarları üzerinden, işletme kuruluşundan itibaren 2 (iki) yıl içerisinde gerçekleştirdiği makine, teçhizat, donanım, yazılım, personel ve kira giderleri için destek alır. Ayrıca girişimciye 2.000 (iki bin) TL İşletme Kuruluş Desteği verilir.

KOSGEB Girişimcilik Desteğine İlişkin Çeşitli Göstergeler

·         Bugüne kadar Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerine katılan kişi sayısı: 632.549’dur.

·         Bu eğitimi alanların 287 bin 821’i kadın, 344 bin 728’i erkektir.

·         Ayrıca 2016 yılında Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ile yapılan protokol kapsamında meslek liselerinde verilen Girişimcilik Derslerini başarıyla tamamlayan katılımcı sayısı 225.141’dir.

·         Girişimcilik Destek Programı kapsamında 34.610 işletme desteklenmiştir.

·         Yapılan destek ödemesi tutarı: 679.729.374,35 TL’dir.

 

Tablo 2. Meslek Liselerinde Verilen Girişimcilik Dersleri

Dersin verildiği okul sayısı

Dersin verildiği sınıf sayısı

Dersi başarıyla tamamlayan kişi sayısı (Kadın)

Dersi başarıyla tamamlayan kişi sayısı (Erkek)

Dersi başarıyla tamamlayan kişi sayısı (Toplam)

7857

12623

105365

119776

225141

 

Tablo 3. Kadın Girişimci Sayısına Göre İlk 10 İl

İl Sırası

İl Adı

Kadın Girişimci Sayısı

 
 

1

İstanbul

994

 

2

Ankara

708

 

3

İzmir

570

 

4

Adana

354

 

5

Bursa

352

 

6

Mersin

323

 

7

Kocaeli

322

 

8

Balıkesir

300

 

9

Samsun

278

 

10

Sakarya

265

 

 

Tablo 4. Kadın Girişimci Sayısına Göre Son 10 İl

İl Sırası

İl Adı

Kadın Girişimci Sayısı

 
 

72

Çankırı

39

 

73

Siirt

37

 

74

Kilis

31

 

75

Ardahan

30

 

76

Tunceli

30

 

77

Bitlis

23

 

78

Iğdır

23

 

79

Şırnak

23

 

80

Hakkari

17

 

81

Bayburt

15

 

 

Tablo 5. Kadın Girişimci Yüzdesine Göre İlk 10 İl

İl Sırası

İl Adı

Kadın Girişimci Yüzdesi

 
 

1

Artvin

68,42%

 

2

Çanakkale

66,39%

 

3

İzmir

61,29%

 

4

Balıkesir

60,85%

 

5

Hatay

60,81%

 

6

Kırklareli

58,82%

 

7

Tunceli

58,82%

 

8

Bartın

58,65%

 

9

Aydın

58,09%

 

10

Bilecik

57,69%

 

 

Tablo 6. Kadın Girişimci Yüzdesine Göre Son 10 İl

İl Sırası

İl Adı

Kadın Girişimci Yüzdesi

 
 

72

Şanlıurfa

33,33%

 

73

Hakkari

32,69%

 

74

Diyarbakır

31,59%

 

75

Batman

29,50%

 

76

Ağrı

28,21%

 

77

Van

27,99%

 

78

Bitlis

27,71%

 

79

Siirt

26,62%

 

80

Mardin

25,89%

 

81

Muş

21,58%