İçindekiler
Dergi Arşivi

“Ülke Olarak Hedeflerimize Ulaşmak İçin İş Gücünün Niteliğini Yükseltmek Zorundayız”

Nurettin ÖZDEBİR / Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı

 

Mesleki eğitim, ülkemizin en temel sorunlarından biridir. Ülkemizde işsizlik yüksek oranlarda seyrederken, sanayinin nitelikli iş gücüne olan talebi de bir türlü karşılanamamaktadır. Mesleki eğitimde sanayinin ihtiyaçlarına uygun bir planlama yapamadığımızdan eğitimli gençler arasındaki işsizlik de yüksek kalmaya devam etmektedir.

İş gücümüzün neredeyse yarısı ilkokul mezunu iken mühendisler işsiz kalmaktadır. İş gücü piyasasında ilkokul mezunları ile üniversite mezunları arasında doldurulmayı bekleyen çok geniş bir boşluk bulunmaktadır. Bu boşluğu dolduracak ara(nan) elemanların yetiştirilmesi mesleki eğitim sistemimizin mutlaka çözmesi gereken bir sorun olarak karşımızda durmaktadır.

Nitelikli bir iş gücüne sahip olmadan küresel ölçekte rekabet edemez, ekonomide verimlilik artışını sağlayamaz, gelir düzeyimizi yükseltemeyiz. Mesleki eğitim, iş gücümüzün niteliğini yükseltmek için en önemli araçtır. Bu nedenle mesleki eğitimi hem ekonominin ihtiyaçlarını hem de küresel rekabet ve teknolojide meydana gelen eğilimleri dikkate alarak planlamalıyız. Mesleki eğitim sistemi, çalışma hayatındaki ve sanayinin ihtiyaçlarındaki değişimlere hızlı bir biçimde cevap verebilmelidir.

Mesleki eğitimin içeriğini çalışma hayatının ihtiyaçlarıyla uyumlaştırırken aynı zamanda mesleki eğitimin toplum bilincindeki yerini yükseltmek ve sanayicilerimiz arasında mesleki eğitime duyulan güveni de pekiştirmemiz gerekir. Bunun için öncelikle mesleki eğitimi yaygınlaştırmak ve meslek liselerini ve meslek yüksekokullarını daha çekici hale getirecek tedbirler almalıyız.

Mesleki eğitim sistemimizin öncelikli problemi cazibe eksikliğidir. Mesleki eğitimde farklı programlar arasında yatay ve dikey geçiş esnekliğinin bulunmaması mesleki eğitimin cazibesini azaltarak ona olan ilginin azalmasına yol açmıştır. Azalan ilgi öğrencilerin seviyesindeki düşüşü de beraberinde getirmiştir.

Mesleki eğitimde öğretmenlerin niteliği de büyük önem taşımaktadır. İmalat sanayiinin üretim süreçlerini tanımamış, sanayinin içinde bulunduğu acımasız rekabet şartlarını bizzat yaşamamış insanların o yarışa uygun öğrenciler yetiştiremeyeceği açıktır. Bu nedenle mesleki eğitimde yer alacak öğretmenlerin en az beş yıl piyasa deneyiminin olması, yeterliliklerinin tespit edilmesi ve eğitimlerinin buna göre gerçekleştirilmesi yerinde olacaktır.

Özel sektör veya çalışma hayatının hangi mesleklerde işgücüne ihtiyacı olduğu belirlenmeli ve okullarda bu ihtiyaca uygun programlar açılması ve öğretim programlarının özel sektörle birlikte hazırlanması gerekmektedir.

Mesleki eğitimdeki en büyük eksiklerimizden biri de çalışma disipliniyle ilgili yeterince eğitim veremememizdir. Mesleki eğitimde iki tip insan yetiştirmeliyiz. Birincisi, her gün aynı işi yapmaktan tatmin olabilecek, bu disiplini almış kalıcı insanlar yetiştirmek. İkinci olarak da, bu işin nasıl yapıldığını bilen mühendis adayları yetiştirmemiz lazım. Bu iki unsurun ayrı programlar olması en doğrusu. Ankara Sanayi Odası olarak biz bunu hayata geçirdik. 2006 yılından beri Erkunt Eğitim Merkezi’nde gerçekleştirdiğimiz SİMEP 2017-18 eğitim yılından itibaren 12 yıllık eğitim programı içine alındı. 2012 yılında kurduğumuz ASO Teknik Koleji ise mühendis adayları yetiştirdiğimiz bir program olarak büyük başarılara imza atıyor.

Ankara Sanayi Odası kuruluşundan bu yana mesleki eğitimi temel öncelik olarak görmüş ve bu konuda çeşitli çalışmalar yapmıştır. ASO, mesleki eğitim projelerinin büyük bölümünü ASO 1. OSB’de yürütmektedir. Bu projeler kurgulanırken, Türkiye’ye model olması da hedeflenmektedir. Amacımız bu projelerin Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde yer alan ticaret ve sanayi odaları başta olmak üzere çeşitli iş dünyası örgütleri tarafından da uygulanarak, mesleki eğitim sorunuyla mücadelede geniş bir çaba gösterilmesini sağlamaktır.

ASO 1. OSB’de şu anda yer alan eğitim kurumları ve projelerimiz şunlardır: Erkunt Eğitim Merkezi-Sanayici İşbirliğinde Mesleki Eğitim Projesi (SİMEP), ASO Teknik Koleji, Hacettepe Üniversitesi Hacettepe Ankara Sanayi Odası 1. OSB Meslek Yüksek Okulu, ASO Sürekli Eğitim Merkezi (ASO-SEM) ve ASO 1. OSB Anaokulu.

ERKUNT EĞİTİM MERKEZİ-SİMEP PROJESİ: Erkunt Eğitim Merkezi, Milli Eğitim Bakanlığı ile ASO arasında imzalanan protokolle kurulmuş bir eğitim kampüsüdür. Değişik alanlarda meslek edindirme, meslek geliştirme ve uyum kurs faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu merkezin yürüttüğü en önemli proje SİMEP Projesidir. ASO sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli eleman ihtiyacını karşılamak üzere 2006 yılında başlattığı Okul Sanayi Eğitim Programı (OSEP) modelini Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte geliştirdi ve 2016 yılında yeni Programın adı ise SİMEP oldu. Ortaokul mezunlarının 4 yıl süreyle eğitilerek kalfalık belgesiyle mezun edildiği SİMEP’te fark dersler verilmek suretiyle lise diploması alınabiliyor. Program 2017-18 yılı itibarıyla 12 yıllık zorunlu eğitim kapsamına alınarak bir lise programı haline getirildi. Programda öğrenci haftada iki gün okul, üç gün işletmede olacak ve teoriyle pratiği birlikte öğrenecek.

ASO TEKNİK KOLEJİ: ASO’nun girişimleriyle OSB’lerde kurulan meslek liselerine devlet desteği sağlanmasından sonra kurulan ilkokuldur. 2012 yılında eğitim ve öğretime başlayan ASO Teknik Koleji “Asıl Olan Eğitim” sloganıyla Türk sanayisinin ihtiyaç duyduğu donanımlı ve yüksek ahlaklı mühendis adayları ve teknisyenler yetiştiriyor. Okul ağırlıklı olarak orta ve yüksek teknolojili ürünler üreten olan Ankara sanayisinin bu ihtiyacını karşılayabilmek için üretim tekniklerini bilen, mühendis adayları yetiştirmek üzere kuruldu (ülkemizde üretilen yüksek teknoloji ürünlerin yüzde 20’si Ankara’da üretilmektedir). Son teknolojiyle donatılmış okulda bilgisayar destekli akıllı tahta bulunan, aydınlık ve ferah, 24 kişilik derslikler ve gelişmiş atölyeler bulunmaktadır. Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri Alanı, Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanı, Makine Teknolojisi Alanı ve Motorlu Araçlar Teknolojisi Alanlarında 500’e yakın öğrenci eğitim ve öğretim görmektedir. ASO Teknik Koleji 2016 yılında ilk mezunlarını vermiştir. Hem 2016 hem de 2017 yılında mezun olan öğrencilerin tamamı, Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinin mühendislik bölümlerini kazanmışlardır.

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ANKARA SANAYİ ODASI 1. OSB MESLEK YÜKSEKOKULU: Hacettepe Üniversitesi ile birlikte bölgede kurulan okulda 2 yıl süresince toplam 6 dönem eğitim-öğretim yapılmaktadır. 1. ve 2. sınıf yaz dönemlerinde haftada 5'er gün, 2. sınıf güz ve bahar dönemlerinde de haftada 2'şer gün olmak üzere okulun belirlediği işletmelerde işyeri beceri eğitimi yapılmaktadır. 200 güne yakın staj süresince öğrencilerin sektörü tanıma, uygulama becerilerini geliştirme, meslek edinme ve bu uzun staj sonunda aynı iş yerinde iş bulma fırsatı bulmaktadırlar. ASO ile sanayinin ihtiyaç duyduğu alanlarda program açan yüksekokulda 1300 civarında öğrenci eğitim görmektedir. Okulda bir lisans programını bitirmiş ancak iş bulamamış ve meslek öğrenmeyi hedefleyen çok sayıda öğrenci de bulunmaktadır. Okulun mezunlarının tamamı başta ASO 1. OSB olmak üzere Ankara’nın çeşitli sanayi kuruluşlarında istihdam olanağı bulmaktadır.

ASO-SEM: Üretim ve hizmet sektörünün bireysel ve kurumsal eğitim ve danışmanlık ihtiyaçlarına “Hayat Boyu/Sürekli Öğrenme” anlayışı çerçevesinde cevap verebilmek için kurulmuştur. MYK Başkanlığı tarafından Ulusal Meslek Standartları ve Yeterlilikleri Belirlenmiş Mesleklerden; Belgelendirilen Ulusal Yeterlikler ve/veya Belge Zorunluluğu Getirilmiş Ulusal Yeterlilikler ile ilgili Mesleklerin Sınavlarına Hazırlık Eğitimleri ve Meslek Edindirme veya Mesleki Gelişim Eğitimleri vermeyi öncelikli amaç olarak belirlemiştir.
ASO 1. OSB ANAOKULU: Bölgede kurulan anaokulunda, çağın eğitim anlayışının gerektirdiği bilgi ve becerilerle donanmış öğretmenler ile öğrencilerin kişiliğine değer veren, onu geliştirmeyi amaçlayan, yeteneklerini fark edip onları çok yönlü değerlendirebilen bir eğitim anlayışı hayata geçirilmektedir. Burada aynı zamanda çocuklara üretim ve ticarete dair bilgiler de verilmektedir.

MODEL FABRİKAYLA DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ SAĞLAYACAĞIZ
Sanayide kârlılık oranları düşüktür. Bu nedenle işletmelerimiz, sermaye birikimini sağlayıp büyüyerek ölçek ekonomilerinden yararlanmayı başaramıyorlar. Düşük kâr oranlarının nedeni artan rekabet olduğu kadar da düşük verimlilik. OECD ülkelerinde büyük işletmeler ile KOBİ’lerin arasındaki verimlilik farkı 1,8 kat. Bizde ise maalesef 5.1 kat. Yani bir KOBİ bir büyük işletmeden 5 misli daha verimsiz çalışıyor.

İşletmelerimizde verimlilik artışı denildiğinde genellikle teknolojik gelişme ve makina ve teçhizat yatırımlarıyla çalışan sayısını düşürerek işgücü maliyetlerini azaltmak akla geliyor. Ancak, şirketlerimizde verimlilik artışını sağlamak için yapılacak başka şeyler de var. Yalın üretim, verimlilik artışını sağlayarak maliyetleri düşürecek bir başka yöntem. Yalın üretim ile işletmelerde israfı önleyen sistematik bir yöntem kastediliyor.

Bu yöntem, işletmelerde üretime değer katanlar dışında kalan her uygulamayı azaltmayı ve mümkünse yok etmeyi hedefleyen bir yönetim felsefesine dayanıyor. Kuşkusuz her sanayici, işletmesinde israfı engellemek için büyük bir çaba gösteriyor ama bu çabaların sistematik olduğunu söylemek zor. İşletmelerinde israfa yol açan uygulamaları tanımlamak için sanayiciler geleneksel yöntemlere başvuruyorlar. Ancak işletmelerde geleneksel yöntemlerle tanımlanamayacak israf kaynakları da var. Bu nedenle işletmelerde israfı önlemek, sistematik bir yaklaşım gerektiriyor.

Bu sistematik yaklaşımın anlaşılması için bir eğitim gerekiyor. Dünyada verimsizlik sorununun çözümüne yönelik olarak kurulan 35 model fabrika bulunuyor ve buralarda firmalara iş yapma şekline verimlilik açısından bakış ve Endüstri 4.0 eğitimleri veriliyor. Türkiye'de de bu eğitim tesislerinden ilki Ankara'da, ASO, ASO 1. OSB, UNDP ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ortaklaşa kurduğu bir yapı içinde faaliyet gösterecek. Burada yalın üretim ve endüstri 4.0 eğitimleri verilecek.

8 bin 500 metrekarelik alana inşa edilecek model fabrika için yaklaşık 5 milyon dolarlık yatırım yapılacak. Bu fabrikayla eğitim verilecek dershaneler kuracağız. Fabrika aynı zamanda Türk sanayisinin nükleer teknolojiye hazırlanmasıyla ilgili de eğitimler verecek. Bununla da ilgili Rusya'daki Rosatom'un eğitim tesisleriyle bir anlaşma yaptık. Aynı zamanda Fransız hükümetinin nükleer eğitim düzenleyen kurumuyla bir anlaşma yaptık. Japonya ile de ön protokol imzaladık. Arkadaşlar incelemelerde bulunuyorlar ve ikinci nükleer santralin yapımı aşamasında Japonlarla birlikte eğitim vereceğiz.

Bu fabrika, makine imalatı yanında, gıda, ilaç, nükleer teknoloji alanlarında malzeme üretecek, imalat sanayi firmaları ile inşaat şirketlerine de hizmet verecek. Aynı zamanda işletmelerin verimlilik ve rekabet gücünü artırarak, uygulamalı öğrenme tekniklerinden faydalanmaları, teori ve pratiği birleştirmek suretiyle çalışanların kalıcı yetkinlik kazanmalarını sağlayacağız.

Kamu ve özel sektörün ortak finansmanıyla hayata geçirilecek bu projeyle, başta KOBİ'ler olmak üzere imalat sanayi işletmelerinin verimliliklerine ve dijital dönüşümüne katkıda bulunulması, işletmelerin verimlilik konusunda aksayan yönlerinin iyileştirilmesi temel hedefimiz olarak belirlenmiştir.