İçindekiler
Dergi Arşivi

Yenilikçi Ve Teknoloji Odaklı İş Fikirleri İçin Başlangıç Sermaye Desteği Model Önerisi

Alper ŞAŞMAZ / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü)

 

ÖZET

Tüm dünyada özellikle son yirmi yılda teknolojinin hızla gelişimi ile beraber büyük bir değişim ve dönüşüm gerçekleşmektedir. Geleneksel tarzda iş yapan köklü ve büyük şirketlerin aksine; yenilikçi ve teknoloji tabanlı genç insanların kurmuş oldukları firmaların daha çok büyüdükleri ve dünyayı farklılaştırdığı bir dönem yaşanmaktadır.

Bu şartlarda, farklılaşmanın ve katma değer yaratmanın gerekliliği ortaya çıkmış, bu da araştırma-geliştirmeyi (Ar-Ge), yenilikçiliği (inovasyon) ve girişimciliği her zamankinden daha önemli kavramlar haline getirmiştir.

Bu kapsamda Türkiye’de Ar-Ge, yenilikçilik ve girişimciliğin geliştirilmesi nitelikli ve üreten insan kaynağı ile mümkün olabilecektir. Her geçen gün zorlaşan küresel rekabet koşullarına uyum sağlayabilmek için genç insanları bu alanlara teşvik etmek, bu konuda destekleyici ve cesaretlendirici politikaları uygulamak diğer ülkeler gibi Türkiye’nin de üzerinde durduğu ciddi konulardandır.

Türkiye’de teknoloji tabanlı genç girişimciliğin istenen noktalara gelebilmesi için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından TGSD (Teknogirişim Sermayesi Desteği) Programı 2009 – 2015 yılları arasında yürütülmüştür.

Bu destek programının güçlü ve zayıf yönlerinin ortaya konabilmesi için; uygulanan durumun incelenmesi, ulusal ve uluslararası başarılı hibe programlarıyla kıyaslanması ve girişimcilik ekosisteminde bulunan tüm paydaşların önerilerinin dikkate alınması büyük önem arz etmektedir. 

  1.  GİRİŞ

Türkiye’nin temel hedeflerinden bir tanesi girişimcilik kültürünü yaygınlaştırmak, güçlü bir ekosistem oluşturmak ve girişimciliği geliştirmektir. (GİSEP, 2015 - 2018). Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bu hedeflerin ulaşılmasında politika ve programlar üreterek önemli bir misyonu yerine getirmektedir. Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü görev ve yetkileri dâhilinde sorumlu olduğu birçok programın yürütücüsü olarak ve ortaya koyduğu çalışma ve etkinlikler ile bu sistemin önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2009-2015 yılları arasında yürüttüğü programlardan biri olan TGSD (Teknogirişim Sermayesi Desteği) programı 1934 tane iş fikri desteklenerek tüzel kişilik kazandırılmıştır. Bu iş fikirleri sonucunda kurulan işletmeler, 58 farklı ilde kurulmuş olup, bu işletmelere şimdiye kadar yaklaşık olarak 185 milyon TL destek verilmiştir (BSTB,2015). Kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve desteklerin etkinliklerinin arttırılmasında destek çıktılarının incelenip uygulanan durumunun ortaya konulması büyük önem arz etmektedir.

Çalışmada Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından sürdürülen Teknogirişim Sermayesi Desteği Programının durumu incelenerek ulusal ve uluslararası örneklerle kıyaslanmış ve ekosistemde bulunan tüm paydaşların görüş ve önerilerine başvurulmuştur. Programın güçlü ve zayıf yönleri ortaya konarak özgün ve farklı bir model önerisi geliştirilmiştir. Bu çalışmada TÜBİTAK (BİGG), Arjantin (Inovar), Brezilya (Startup Brazil), Kanada (Futurpreneur), Almanya (Exist),İngiltere (Sirius), İsrail (Tnufa), Şili (Startup Chile) ve İtalya ( Startup Hope) programları incelenerek TGSD ile kıyaslamalar yapılmıştır.

Bu çalışmanın amacı yenilikçilik ve Ar-Ge kültürüne dayalı genç teknogirişimciliğin Türkiye’de geliştirilmesine yönelik politikaların belirlenmesi ve Türkiye’nin yapısına uygun ve uygulanabilir tarzda bir hibe destek programının geliştirilmesidir.

 

  1.  BAŞLANGIÇ SERMAYE DESTEĞİ MODEL ÖNERİSİ

Şekil 1. Yenilikçi ve Teknoloji Odaklı İş Fikirleri İçin Başlangıç Sermaye Desteği Model Önerisi

Teknogirişim Sermayesi Desteği (TGSD), ulusal plan, program ve kararlar, yurtiçi ve yurtdışı örnekler ve paydaşlardan gelen öneriler üzere dikkate alınarak 5 aşamalı bir program haline getirilmiştir. Aşamalar sırasıyla aşağıda anlatılmıştır. Program önerisinin tüm süreçleri ayrıca Şekil 1’de gösterilmiştir.

 

  1.  Aşama – 1

Bu aşama dört ana gruptan meydana gelmektedir.

  1.  TGSD Eğitimi:

TGSD Eğitimi, model önerisinde tecrübesiz girişimciler ve eğitim seviyesi yetersiz girişimciler için programa başvuru yapılabilmenin ön koşuludur. Bu eğitimi akredite edilmiş bir kurum aracılığıyla alan kişiler ya da destek başvurusu yaptığı alanda en az iki yıl iş tecrübesi bulunan ve en az lisans eğitimini tamamlamış girişimciler programa başvuru yapabileceklerdir. Yurtdışında lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenim gören girişimciler bu eğitimden muaf sayılacaklardır.

Teknogirişim Sermayesi Desteği Eğitimi’nin Bakanlık tarafından akredite edilmiş üniversiteler, üniversite bünyesinde bulunan kuluçka ve hızlandırıcı merkezleri tarafından yapılması model önerisinde en uygun seçenek olarak düşünülmüştür. Dünyada girişimciliğin öneminin gün geçtikçe daha iyi anlaşılmasıyla beraber Türkiye’de üniversitelerin birçoğu lisans ve yüksek lisans bazında girişimcilik dersleri vermeye başlamıştır. Hatta bazı üniversitelerde girişimcilik yüksek lisans bölümleri açılmaya başlanmıştır. Şu an TÜBİTAK başta olmak üzere kamu kuruluşları üniversiteleri girişimcilik indeksine göre değerlendirmeye başlamıştır. Ayrıca bu konuda cesaretlendirici ve teşvik edici yaptırımlara başlamıştır. Bu yüzden Teknogirişimcilik eğitiminin üniversiteler ve benzeri kuruluşlar tarafından verilmesi en uygun seçenek olarak görülmektedir. Diğer ülkelerde Almanya Exist programında olduğu gibi bu eğitimi üniversite ve enstitüler üstlenmektedir (BMWi,2017).

TGSD eğitimi aynı zamanda bir istihdam oluşturarak farklı bir iş kolunu da meydana getirecektir. Eğitim vermek üzere uzman kişilere ihtiyaç duyularak bir iş alanı daha oluşturulacaktır. Lerner prensiplerinde olduğu gibi girişimcilik ekosisteminde bulunan diğer paydaşların da bu sayede güçlendirilmesi sağlanacaktır (Benli, 2012). Ülke genelinde teknogirişimciliğin yaygınlaşması bu eğitimler sayesinde daha kolay olabilecektir. Aynı şekilde BİGG 1512 programında olduğu üzere girişimciler destek almadan önce belli eğitimleri alarak başvuruyu daha kolay yapabilecekler, iş planı hazırlama konusunda daha bilinçli ve tecrübeli hale geleceklerdir (TÜBİTAK,2017).

TGSD programına başvuru için eğitim şartı getirilmesinin gerekçeleri aşağıda sıralanmıştır.

  •  Ulusal plan, program ve kararlarda girişimcilik eğitimlerin yaygınlaştırılmasının amaçlanması
  •  Paydaşlardan gelen görüş ve öneriler
  •  Girişimcilik ekosisteminde bulunan paydaşların güçlendirilmesi
  •  TGSD programın belli bir eğitim seviyesi şartından dolayı başvuru yapamayan girişimciler akredite edilmiş bir kurum aracılığıyla eğitim alarak programın kısıtlayıcı unsurlarının ortadan kaldırılması

 

  1.  Başvuru Çağrısının Yapılması:

TGSD programına başvuru yapmaya uygun olan girişimciler “Tekno-Ağ” adı verilen özel portal üzerinden ön başvuru yapabileceklerdir. Tekno – Ağ portalı Ek 1 ‘de detaylı bir biçimde anlatılmıştır.

TGSD benzeri programlar incelendiği zaman her programa ait bir internet sayfası olduğu gözlenmiştir. Bu sayede desteğin tanıtımı daha kolay yapılabilecektir. Ayrıca başvuru sadece online sistem üzerinden yapılarak girişimcilerden TGSD’ nde olduğu gibi başvuru dokümanlarını Bakanlığa göndermeleri istenmeyecektir. Geçerli evraklar destek kazanmaya hak kazanan girişimcilerden istenecektir.

Girişimciler başvurularını ekip halinde de yapılabilecektir. Ön başvuru dosyaları sade ve öz bir biçimde hazırlanacaktır. Bu şekilde bürokrasi azaltılarak programın hızlı ve etkili yürümesi sağlanabilecektir.

Başvuru çağrısının bu şekilde yapılmasının gerekçeleri aşağıda sıralanmıştır.

  •  Ulusal plan, program ve kararlarda girişimcilik portalının kurulmasının hedeflenmesi
  •  TGSD benzeri programlarda desteğe özel bir internet sayfasının olması
  •  Paydaşlardan gelen görüş ve öneriler 
  1.  Ön Değerlendirmenin Yapılması:

Yapılan başvuruların ön değerlendirmesi TGSD programında Bakanlık uzmanları tarafından yapılmakta olduğu tespit edilmiştir. Paydaşlardan gelen önerilerden bir tanesi projelerinin ön değerlendirmesinin standart hale getirilmesidir. Kamunun projeleri teknik ve ticari yönüyle ilgili ön değerlendirmeye tabi tutmak yerine şekilsel olarak inceleme yapmasının programın etkinliği açısından faydalı olabileceği düşünülmektedir. Ön değerlendirme aşağıda belirtilen biçimde olacaktır:

  •  Şekilsel Değerlendirme (Uygun başvurunun yapılıp yapılmadığının kontrolü)
  •  Ar-Ge ve yenilik sayılan faaliyetler kapsamına girip girmediği

Girişimcilik eğitiminin tamamlanması ve/veya en az iki yıl proje başvurusu yaptığı alanda iş tecrübesinin olması, girişimcinin daha önce Bakanlık ve/veya muadil bir destekten faydalanmamış olması, başvuru yaptığı projenin daha önce kamu tarafından desteklenip mükerrer ve çok benzer özellikler taşımaması başvurunun uygunluğunu teşkil etmektedir.

Ar-Ge ve yenilik sayılmayan faaliyetler, 31.07. 2007 tarih ve 26953 sayılı araştırma geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesine ilişkin uygulama ve denetim yönetmeliğinde yer almaktadır. Bu yönetmeliğe göre değerlendirme yapılacaktır.

  1.  Ön Değerlendirme Sonuçlarının Açıklanması:

Tekno – Ağ adı verilen girişimcilik portalından yapılan başvurular Bakanlık tarafından şekilsel incelemesi tamamlandıktan sonra yine aynı şekilde portalda kamuoyuna duyurulacaktır.

 

  1.  Aşama – 2

Bu aşamada aşağıda belirtilen uygulamalar olacaktır.

  1.  Ön Elemeyi Geçen Girişimcilerden İş Planının İstenmesi:

Ön değerlendirmesi sonucu başarılı görülen girişimcilerden projeleriyle alakalı detaylı bir iş planı istenecektir. Bu iş planları Tekno–Ağ portalına yüklenecektir.

  1.  İş Planının Değerlendirmesi:

İş planı değerlendirmesi TGSD benzeri programlar ve paydaşlardan gelen öneriler dikkate alındığında kamu, üniversite ve özel sektör tarafından gerçekleştirilecektir. Ayrıca Bakanlığın önemli misyonları arasında yer alan Kamu-Üniversite- Sanayi İşbirliği (KÜSİ) ‘de bu programda da işlerlik kazanacaktır. Özel sektörün karar sürecine dâhil edilmesi girişimcilik ekosistemdeki paydaşları güçlendirme anlamında da etkisi olacaktır. TGSD programında panel öncesi değerlendirilmesinde olduğu gibi portal üzerinde projeler Bakanlığın görevlendirmiş olduğu bir değerlendirme komisyonu tarafından incelenecektir. Ancak panel öncesi değerlendirmeleri aşağıda anlatılacak bir puanlandırma sonucunda yapılarak paydaşlar önerilerinde yer aldığı gibi panel öncesi değerlendirmeleri bir geçerlilik kazanacaktır. Ayrıca bu durum sunum yapmak üzere panellere çağırılan girişimci kalitesinde artış olmasını sağlayacaktır. Değerlendirme komisyonu en az 3 en fazla 5 kişiden oluşacaktır. Bu gruplar;

  •  Bakanlık Uzmanları: Bu bölümde Bakanlık uzmanları girişimcilerin iş planlarının mevzuata uygun olup olmadığını değerlendireceklerdir. Yani iş fikrinin teknik ya da ticari yönünden ziyade girişimcinin öz geçmişine, eğitimine ve iş planın biçimsel içeriğine göre bir değerlendirme yapılacaktır.  
  • Akademisyenler: İş fikriyle alakalı konusunda uzman akademisyenler iş planının teknik ve teorik değerlendirmesini yapacaklardır. İş planının program beklentileri olan Ar-Ge ve yenilikçilik yönünü inceleyeceklerdir. 
  •  Yatırımcı/Sektör Temsilcileri: Yatırımcı ya da sektör temsilcisi iş fikrinin ticari ve rekabet boyutuyla ilgili değerlendirmede bulunacaklardır. Ayrıca Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Üniversite – Sanayi işbirliğinin artırılmasına yönelik sorumlulukları bulunmaktadır. Bu bakımdan proje değerlendirmesinde de bu işbirliğinin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.  
  1.  Revizyon:

Yukarıda belirtilen değerlendirme üyelerinden akademisyenler ve yatırımcı/sektör temsilcileri eğer gerekli görürse iş planlarını revize etmelerini girişimcilerden isteme hakkına sahiplerdir. Girişimci bu revizyonu yaparak panele daha hazırlıklı gelecek ve panel esnasında daha başarılı olabilecektir. Bu kapsamda iş planlarının niteliği artırabilecektir. Ancak Bakanlık uzmanları iş planı değerlendirme bölümünde biçimsel değerlendirme yaptığından dolayı girişimciden herhangi bir revizyon talebi hakkına sahip değildir.

  1.  Panelist Girişimcilerin İlan Edilmesi:

İş planı değerlendirmesinde her bir üyenin yüzlük sistem üzerinden bir not verilmesi ile beraber toplamda kırk puan alan girişimciler sunum yapmak üzere panele davet edileceklerdir. Bütün üyeler eşit oranda değerlendirmeyi etkileyebileceklerdir. Sonuçlar Tekno-Ağ portalında açıklanacaktır.

  1.  Aşama – 3

Bu aşama karar sürecinin son bölümünü oluşturmaktadır.

  1.  Girişimci Sunumları:

TGSD programında olduğu gibi ikinci aşamayı başarıyla tamamlayan girişimciler sunum yapmak üzere panele davet edilecektir. Aşama – 2’de Tekno-Ağ portalı üzerinde iş planlarını değerlendiren jüri üyelerine (Bakanlık Uzmanları, Akademisyenler, Yatırımcı/Sektör Temsilcileri) sunum yapacaklardır.

Girişimci sunum toplantıları program çağrısında belirlenen birden çok şehirde olacaktır. Bu sayede paydaş önerileri dikkate alınmış olacaktır. Aynı zamanda farklı bölgelerde girişimci sunumları yapmak programın daha fazla girişimciye hitap etmesini sağlayabilecektir. Programın ulusal düzeyde farkındalığının ve tanıtımına da katkıda bulunacaktır.

  1.  Girişimcinin Değerlendirilmesi:

Panelde girişimciyi değerlendirecek komisyon Aşama – 2 ‘deki üyeler olacaktır.

  •  Bakanlık Uzmanları: Bakanlık uzmanları girişimciyi kişisel özellikleri yönünden değerlendirecektir. Bunlar; analitik düşünme, zamanı etkin kullanma, yorum ve analiz yeteneği, sorumluluk alma, sunum yapabilme kabiliyeti, karar verme, öz güven, duygusal denge, ifade, iletişim, temsil ve uyum gibi kriterler olacaktır. 2009 yılından itibaren sürdürülen TGSD programının yürütücüsü olan Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü’nün tecrübesi ve birikiminden de istifade edilmiş olacaktır. 
  •  Akademisyenler: Akademisyenler, projenin Ar-Ge ve yenilik yönünü değerlendirecektir. Ayrıca proje bütçesi ve süresi ile ilgili değerlendirmelerde bulunacaklardır.  
  •  Yatırımcılar/Sektör temsilcileri: Bu kişiler tamamlanacak olan ürünün ticarileşme yönünü rekabet analizini, ikame ürünlerin olup olmamasını, arz–talep dengesini, oluşabilecek katma değeri, piyasada bulunan başka ürünlerle karşılaştırılmasını ve benzer ticari niteliklerini değerlendirecektir. Ayrıca proje bütçesi ve süresi ile ilgili değerlendirmelerde bulunacaklardır.  
  1.  Nihai Değerlendirme:

Bu değerlendirme sürecinde akademisyenler ve yatırımcı/sektör temsilcilerinin değerlendirmeye katkısı Bakanlık uzmanının iki katı ağırlığında olacaktır. Bunun ana nedeni iş fikrinin teknik ve ticari yönünün daha önemli olarak görülmesidir.

Değerlendirme komisyonun verdiği puanların dışında ayrıca girişimcinin projesi aşağıda belirtilen özellikleri taşıyorsa eğer ilave puanlar alacaktır. Bu puanları alabilmenin şartları kısaca aşağıda anlatılmıştır:

  •  BTYK Öncelikli Alanlar: Eğer girişimcinin iş fikri tez çalışmasının ikinci bölümünde anlatılan Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’nun belirlemiş olduğu öncelikli araştırma konularından biri ise girişimci ilave 10 puan alacaktır.
  •  Girişimci Cinsiyeti: 2009-2015 yılları arasında desteklenen girişimcilerin cinsiyet dağılımına bakıldığında % 87’si erkek olduğu gözlenmiştir. Eğer girişimci adayı kadın ise ilave 10 puan alacaktır. Ayrıca TGSD programında kadın girişimcilere pozitif ayrımcılık yapılması ulusal plan, program ve eylemlerde yer alan kadın girişimciliğinin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.

 

Yukarıda anlatılan şartlara ve değerlendirmelere göre Tablo 1’de örnek bir puanlandırma yapılmıştır.

Tablo 1 Örnek Panel Puanlandırması

Üyeler

Puan

Etki

Akademisyen 1

50

50

Akademisyen 1

30

30

Y/S Temsilcisi 1

70

70

Y/S Temsilcisi 1

40

40

B. Uzmanı

60

30

Ortalama

50

44

Ara Toplam

44

İlave Puanlar*

20

Genel Toplam

64

Not: * Girişimci adayı kadın ise ilave 10 puan,

Girişimcinin iş fikri öncelikli teknoloji alanlarından biri ise ilave 10 puan alacaktır.

 

  1.  Sonuçların Açıklanması:

Bu aşamada Teknogirişim Sermayesi Desteğine ayrılan kaynağı tamamı harcanarak panel değerlendirmesinde ortaya çıkan puan sıralaması ve işletmenin kurulacağı şehir için TGSD programı kapsamınca ayrılan bütçe esasına dayanarak sonuçlar açıklanacaktır. Bu kaynak illerin bütçesi oranınca ayrılacaktır. Tablo 2 ‘de bazı şehirler için ayrılan kaynaklar örnek olarak gösterilmiştir. TGSD programı için ayrılan kaynağın 58 milyon TL olduğu varsayılarak bir hesap yapılmıştır.

Tablo 2 İllere Ayrılan TGSD Bütçesi

Şehir

Nüfus* (Kişi)

Ayrılan Kaynak (TL)

İstanbul

14.377.018

10.732.445

Ankara

5.150.072

3.844.529

İzmir

4.113.072

3.070.408

Bursa

2.787.539

2.080.898

Antalya

2.222.562

1.659.142

Adana

2.165.595

1.616.616

Not: * (TÜİK, 2016)

 

Girişimciler panel puanlarına göre sıralamaya tabi tutularak işletmelerini kuracağı şehir için kaynak tükenene kadar destek dağıtılacaktır. Ancak panelde girişimci çok kötü bir performans sergiler ve 40 ve altı bir puan alır ise destek alamayacaktır. 80 puan ve üstü alan girişimciler ise illerine ayrılmış bütçeye bağlı olmaksızın desteklenecektir. Yani yüzlük sistemde 40 - 80 arası puanı olan girişimciler sıralamaya tabi tutulacak ve işletmelerini kuracağı ile göre destekleneceklerdir.

Bu sistemde bazı şehirler kaynağını kullanamaz ise bu hibe kaynak yetersizliğinden dolayı destek alamayan girişimcilere puan sıralamasına göre aktarılacaktır. 4. bölümde anlatılan paydaş önerileri de dikkate alınarak Türkiye genelinde Teknogirişimciliğin yaygınlaşması ve teşvik edilmesi mümkün olabilecektir. Ayrıca TGSD programının coğrafi dağılımındaki heterojen durum azalacaktır.

Nihai sonuçlar istatistiki bilgileri içeren detaylı bir çalışma şekilde “Tekno- Ağ” portalında açıklanacaktır. Desteklenen girişimcilerle ilgili istatiksel analiz ise şu şekilde yapılacaktır.

  •  İstatiksel Analiz ve Fikir-Girişimci Eşleştirmeleri: Başarılı olanlar için Bakanlık tarafından bir istatistiksel bir analiz yapılır. Burada projeler, teknoloji alanlarına, sektörlerine göre ayrıştırılır. Daha önceki senelerde desteklenen projelerin verileri de bu analizin içine dâhil edilir. Burada amaç hali hazırdaki destek almaya hak kazanmış projelerden teknolojik alanları birbirine benzer olanları belirlemek ve aynı şekilde geçmiş yıllardaki desteklenmiş benzer projeleri de buna dâhil etmektir. Bu kapsamda girişimcileri bir araya getirip bilgi, tecrübe ve tavsiyelerini birbirleri ile paylaşılması ile maksimum verimi almak hedeflenmektedir. Böylece girişimciler tarafından tekrar edilmesi muhtemel yanlışları yapmayarak proje desteği sürecinde önlerine çıkabilecek engelleri aşma konusunda daha bilinçli olabileceklerdir. İleride bahsedilecek olan “Tekno-Zirve” girişimci/yatırımcı buluşturma sürecinin altyapısı burada oluşturulmak istenmektedir. 

Sonuçlar Tekno-Ağ portalında açıklanmadan önce yukarıda anlatılan analizler tamamlanacaktır. Girişimcinin ismi, iş fikri başlığı ve ana teknoloji alanı, işletmenin kurulacağı il, puan sıralaması, proje bütçesi ve kamuoyunu bilgilendirecek genel bilgiler sonuçlarla beraber duyurulacaktır.

  1.  Aşama – 4

Sonuçlar açıklandıktan sonra kısa bir zaman içerisinde “Tekno-Zirve” adı verilen Teknogirişim Zirvesi düzenlenecektir. Zirve aşağıdaki bölümlerden oluşacaktır,

  1.  Eğitim:

Desteklenmeye hak kazanan girişimcilere süreç boyunca nelere dikkat etmesi gerektiği ve fikri mülkiyet hakları gibi konularda uzman kişiler tarafından eğitim alacaklardır. Bu eğitim programın ön koşulu olan eğitimden farklı özellikler taşımakta olup sade ve genel bölümleri içerecektir.

  1.  Söyleşiler:

Geçmiş yıllarda destek kazanmış başarılı ve/veya başarısız olmuş girişimcilerin, yatırımcıların ve ekosistemde bulunan tüm paydaşların tecrübelerini destek almaya hak kazanmış yeni girişimcilerle paylaşacağı bölüm olacaktır.

  1.  Yatırımcı Buluşmaları:

Bu kısım geçmiş yıllarda desteklenmiş ve projelerini başarıyla tamamlayan girişimcilerin finansal destek ve mentör ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir yatırımcılarla buluşmasını sağlayacak bölüm olacaktır. Stant alanlarında projelerini sergileyerek yatırım bulmaya çalışacaklardır. Ayrıca yeni kazanan girişimciler için de bir motivasyon oluşturmaya yönelik bir kısım olacaktır.

  1.  Ödül Töreni:

Bu bölüm “ Tekno- Zirve” etkinliğinin son kısmı olacaktır. Geçmiş yıllarda daha önceden belirlenmiş kriterler doğrultusunda başarılı olmuş girişimciler ile destek almaya hak kazanan girişimcilerden puan sıralamasına göre her teknoloji alanında ilk 10 kişi arasına giren girişimcilere ödül verilecektir.

Tekno-Zirve ilgili bilgiler Ek 2’de paylaşılmıştır.

  1.  Aşama – 5

Bu aşama sürecin son aşaması olacaktır. Desteklenmiş ve sözleşmesi imzalanarak proje süreci başlamış girişimciler için aşağıdaki uygulamalar olacaktır.

  1.  Bütçe:

Destek üst limiti 150.000 TL olacaktır. İş planında belirtilen bütçe esas alınacaktır. İş planı nihai halini paneller sırasında jüri üyelerinin imzasıyla son halini alacaktır. Destek üst limiti değerlendirme komisyonu gerekli görürse artırılabilecektir. Bütçe kalemleri: Makine/Donanım, Sarf Malzeme, Danışmanlık/Hizmet Alımı, Personel Giderleri, Genel İşletme Giderleri ve Öngörülemeyen Giderler şeklinde olacaktır.

Kısaca bu gider bütçeleri açıklanacak olursa;

  •  Makine/Donanım: Toplam bütçenin en fazla % 60’ına kadar olan kısmı bu bölümde harcanabilecektir. 
  •  Sarf Malzeme: Toplam bütçenin en fazla % 60’ına kadar olan kısmı bu bölümde harcanabilecektir. 
  •  Danışmanlık/Hizmet Alımı: Toplam bütçenin en fazla % 20’si kadar olan kısmı bu bölümde harcanabilecektir. Bu hizmet alımında öncelik benzer teknoloji alanında faaliyet gösteren daha önceden desteklenmiş teknogirişimciler olacaktır. Desteklenmeye hak kazanan girişimciler, daha önceden desteklenmiş olan teknogirişimcilere destek olarak sürdürülebilir bir programın olmasına katkıda bulunacaklardır. 
  •  Genel İşletme Giderleri: Toplam bütçenin en fazla % 15’i kadar olan kısmı bu bölümde harcanabilecektir. 
  •  Personel Giderleri: Toplam bütçenin en fazla %55’i kadar olan kısmı bu bölümde harcanabilecektir. Bu kısımda dikkat edilmesi gereken detay eğitim seviyesine göre aylık ödenecek miktarların değişebileceğidir.  
  •  Lisans mezunu/öğrencisi için en fazla 2.500 TL/ay
  •  Yüksek lisans mezunu/öğrencisi için en fazla 3.000 TL/ay
  •  Doktora mezunu/öğrencisi için en fazla 4.000 TL/ay

şeklinde olacaktır. 

  1.  Süre:

Süre üst limiti 24 ay alt limiti 6 ay olacaktır. Süre üst limiti değerlendirme komisyonu gerekli görürse artırılabilecektir. 

  1.  Raporlama:

Destek süresi boyunca bir tane ara dönem ve bir de proje sonunda olmak üzere toplamda iki rapor olmak üzere Tekno-Ağ portalı üzerinden sisteme yüklenecektir. Ayrıca her ay iş paketlerinin ilerlediğini gösteren kısa rapor, doküman ve resimler Tekno-Ağ sistemine yüklenecektir. 

  1.  Denetim:

Denetimler akademisyenler ve Bakanlık uzmanları tarafından altı ayda bir her döneminde gerçekleştirilecektir. İki farklı denetim gerçekleşecektir.

  •  Teknik Denetim: Bakanlık tarafından görevlendirilen akademisyenler tarafından projenin teknik yönünün incelenmesi sağlanacaktır. 
  •  Mali Denetim: Bakanlık uzmanları tarafından rutin fatura kontrolü ve proje sürecinde alınan ekipmanların yerinde görülmesi sağlanacaktır.

KAYNAKÇA

Benli, İ.B.(2012). Türkiye’de Başlangıç Aşamasındaki Girişimcilere Verilen Finansal Desteklerin Etkinliği. TEPAV. Mayıs 2013. http://www.tepav.org.tr/upload/files/1357659596-2.Turkiye_de_Baslangic_Asamasindaki_Girisimcilere_Verilen_Finansal_Desteklerin_Etkinligi.pdf.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB). (2015). Teknogirişim Sermaye Desteği.(TGSD). Ağustos 2015. http://sagm.sanayi.gov.tr/ServiceDetails.aspx?dataID=217.

BMWi. (2017). EXIST – University-Based Business Start-Up Programme. Ocak 2017. http://www.exist.de/EN/Home/home_node.html.

IOTI. (2017). New Frontiers Entrepreneur Development Programme. Ocak 2017. http://www.newfrontiersprogramme.com/.

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı.(KOSGEB). (2017). Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (2015-2018). Ocak 2017. http://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/detay/349/plan-raporlar-ve-mali-tablolar.

MCTI.(2017). Programa de apoio brasileiro Start- Up Brasil. Ocak 2017. http://startupbrasil.org.br/.

PMC.(2017). Futurpreneur Canada Programme. Ocak 2017. http://www.futurpreneur.ca/en/.

Sirius.(2017). UKTI Sirius Programme. Ocak 2017. https://www.gov.uk/government/collections/sirius-programme-for-graduate-entrepreneurs#applying.

Start Up Chile.(2017). Start -Up –Chile Programme. Ocak 2017.http://www.startupchile.org/.

StartupHope.(2017). StartupHope Programme. Ocak 2017. http://www.starthope.it/web/page/home.

TUİK. (2016). İllere Göre Nüfus. Ocak 2017. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1059

TÜBİTAK. (2017). Bireysel Genç Girişim.(BİGG). Ocak 2017 http://www.tubitak.gov.tr/tr/destekler/girisimcilik/ulusal-destek-programlari/icerik-1512-teknogirisim-sermaye-destegi-programi

EKLER

 

Ek 1. Tekno-Ağ Girişimcilik Portalı

 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2009 yılından itibaren sürdürülmekte olan Teknogirişim Sermaye Desteği kapsamında 1.934 tane girişimciye hibe desteği sağlanmıştır. Bu girişimlerden şu an başarılı sayılabilecek birçok şirket halen faaliyetlerini sürdürmektedir. 3.000 kişiye yakın istihdam oluşturulmuştur. Bu şirketlerin birçoğunun gelişebilmesi ve daha fazla istihdam oluşturabilmesi için finansal, tanıtım ve yönetimsel desteklere ihtiyaçları bulunmaktadır. Tekno-Ağ; teknogirişimcilerin ürünlerini ve kendilerini tanıtabileceği ulusal ve uluslararası anlamda yatırımcı, girişimci ve mentörlerle buluşabilecekleri girişimcilik portal projesidir. Ayrıca “Tekno-Ağ” adı portalı yatırımcıların da kayıt olabileceği bir sistemdir. Tekno-Ağ Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı garantörlüğünde girişimcilerle yatırımcıların buluşmasını sağlayacak bir sistemdir. Aynı zamanda sadece Bakanlıktan destek alan girişimcilerle sınırlı olmayıp Türkiye sınırları içerisinde ya da diğer ülkelerde faaliyet gösteren start-up firmalarına yönelik bir sistem olacaktır. Bunun dışında Start-up firmalarına mentörlük ve finansal destek sunabilecek olan yatırımcıların bu portala erişimi sağlanması ve bu ağ sayesinde yatırımcıların da tanıtılmasına katkıda bulunularak teknogirişimcilerle buluşması bu sistemin işlevleri arasında olacaktır. Hazine Müsteşarlığı tarafından kayıt altına alınmış lisanslı melek yatırımcıların “ Tekno-Ağ” sistemine entegre edilebilirliği mümkün olabilecektir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, girişimci ve yatırımcı buluşmasında garantör olarak yer alacaktır. Tekno-Ağ; eğitim seviyelerinin uygun olmaması nedeniyle bu güne kadar devlet desteği alamamış girişimci, mucit ve araştırmacıları da tanıtarak yatırımcılarla buluşmasını sağlayacaktır. Kısaca Tekno-Ağ ile aşağıdaki hizmetler sağlanacaktır:

  •  Model önerisinde belirtilen destek programının başvurusu, değerlendirilmesi, izlemesi bu portal üzerinden yürütülecektir.
  •  Kamu kurumlarınca desteklenmiş teknogirişimcilerin ürünlerinin ve firma tanıtımını sağlayacaktır. 
  •  Daha önce devlet desteği almış girişimcilerin ulusal ve uluslararası arenada tanıtılması sağlanarak, yatırımcılarla bir araya gelmelerine yardımcı olunacaktır. Bu sayede yönetimsel ve finansal desteklere erişimi mümkün olabilecektir. 
  •  Girişimciler, benzer teknoloji alanlarında faaliyet gösteren diğer girişimcilerle buluşturularak, tecrübe paylaşımı yapabileceklerdir. 
  •  Yatırımcıların tanıtılmasına fayda sağlayacaktır. Yatırımcılar ve girişimciler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı garantörlüğünde bir araya geleceklerdir. 
  •  Girişimci olmak isteyen genç insanlara bu sistem referans olacaktır.

 

Not: Tekno-Ağ portalı şu an faaliyet vermekte olup http://teknoag.sanayi.gov.tr/ adresinden ulaşılabilmektedir.

 

Ek 2. Tekno-Zirve

 Teknogirişim Zirvesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2009 yılından itibaren sürdürülmekte olan Teknogirişim Sermayesi Desteğini almaya hak kazanmış girişimcilerin prototiplerini sergilemek üzere düzenlenen bir organizasyondur. Bu zirvenin temel amacı Türkiye’deki girişimcilik kültürünü yaygınlaştırmak ve bu konuda farkındalık oluşturmaktır. Başarılı girişimcileri tanıtarak toplumda ve girişimci olmak isteyen gençlerde cesaretlendirici etki oluşmasına vesile olmaktır. Aynı zamanda Bakanlığın desteklemiş olduğu girişimcilerin onlara ivme ve vizyon katabilecek yatırımcılarla buluşmasını sağlamaktır. Model önerisinde belirtildiği üzere desteklenmeye hak kazanan girişimciler belli olduktan sonra Tekno-Zirve düzenlenir. Zirve aşağıda belirtilen bölümlerden oluşur:

Sonuçlar açıklandıktan sonra kısa bir zaman içerisinde “Tekno-Zirve” adı verilen Teknogirişim Zirvesi düzenlenecektir. Zirve aşağıdaki bölümlerden oluşacaktır,

  •  Eğitim:

Desteklenmeye hak kazanan girişimcilere süreç boyunca nelere dikkat etmesi gerektiği ve fikri mülkiyet hakları gibi konularda uzman kişiler tarafından eğitim alacaklardır. Programın ön koşulu olan eğitimden farklı özellikler taşımakta olup eğitimin içeriği sade ve genel bölümleri içerecektir.

  •  Söyleşiler:

Geçmiş yıllarda destek kazanmış başarılı ve/veya başarısız olmuş girişimcilerin, yatırımcıların tecrübelerini destek almaya hak kazanmış yeni girişimcilerle paylaşacağı bölüm olacaktır.

  •  Yatırımcı Buluşmaları:

Bu kısım geçmiş yıllarda desteklenmiş ve projelerini başarıyla tamamlayan girişimcilerin finansal destek ve mentör ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir yatırımcılarla buluşmasını sağlayacak bölümdür. Stant alanlarında projelerini sergileyeceklerdir. Ayrıca yeni kazanan girişimciler için de bir motivasyon oluşturmaya yönelik bir kısım olacaktır.

  •  Ödül Töreni:

Bu bölüm “ Tekno- Zirve” etkinliğinin son kısmı olacaktır. Geçmiş yıllarda daha önceden belirlenmiş kriterler doğrultusunda başarılı olmuş girişimciler ile destek almaya hak kazanan girişimcilerden puan sıralamasına göre her teknoloji alanında ilk 10 kişi arasına giren girişimcilere ödül verilecektir.