İçindekiler
Dergi Arşivi

2019 Yılı Denetim Programı Uygulamaları

Duygu KOLAT / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü)

 

Günümüzde teknolojide gerçekleşen ilerlemeler, firmalara ve ülkelere, ulusal pazarlarını aşmaları ve dünya pazarlarına ulaşmalarına yönelik kolaylıklar sağlamaktadır. Ulusal ve küresel rekabet gücünü artırmayı amaçlayan firmalar üretim ölçeğini genişletip maliyetlerde tasarruflar sağlayarak, ölçek ekonomilerinden faydalanmayı amaçlamaktadır. Bu durumda, belirsizlik ve risk faktörünün arttığı piyasalarda güvenli ürün gereklilikleri daha fazla önem kazanmaktadır. Bu gelişmelere paralel olarak ülkeler “güvenli ürün” konusunda hayata geçirdikleri politikalar aracılığıyla hem kullanıcılarını piyasadaki güvensiz ürünlerden korumayı hem de milli ekonomilerini büyütmeyi amaçlamaktadır. Piyasa gözetimi ve denetimi sistemi haksız rekabeti önlenmesine ve herkes için aynı kuralların geçerli olduğu bir piyasanın oluşturulmasına da katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda, PGD yapan kurumların etkili politikalara sahip olmaları ve bu politikaları uygulamaya geçirmeleri gerekmektedir.

Denetim ve gözetim programları, kamu otoritelerinin PGD faaliyetlerini ülke çapında kapsamlı ve koordineli bir şekilde ve daha etkin yürütülmesini sağlamak üzere oluşturulan merkezi planlamaya dayalı en etkin uygulama aracıdır. Her yıl hazırlanan denetim programları ile Kurumların PGD konusundaki strateji ve politikaları denetim programına yansımakta, denetimler belirli bir plan çerçevesinde ülke çapında eş zamanlı olarak gerçekleştirilerek uygunsuz ve güvensiz ürünlere yönelik önlem alınmaktadır. Aynı zamanda denetim programında yer alan ürünlerin uygun hale getirilip getirilmediğinin izlenmesi sonucunda bir sonraki yılda aynı ürünün tekrar denetim denetlenmeyeceği, denetlenmesi kararlaştırılmışsa nasıl bir yöntem izleneceği belirlenmektedir.

Ayrıca, PGD faaliyetlerinin her yıl giderek yaygınlaşması, denetim programlarının hazırlanmasında da geniş bir perspektiften bakarak daha etkin yaklaşımların geliştirilmesi gerekliliğini doğurmaktadır.
Bu çerçevede, 2019 yılı itibarıyla daha önceki yıllardan farklı olarak Genel Müdürlük tarafından denetim ve gözetim programı kapsamında yer alan faaliyetler Tarama Denetimleri, Gözetim Faaliyetleri, Sektör/Ürün Odaklı Denetimler olmak üzere 3 kategoride gruplandırılmıştır.

 

 1-Tarama Denetimleri: Bu faaliyet ile piyasada belli bir zaman aralığında hızlı ve kolay denetim yöntemi aracılığıyla mümkün olduğu kadar çok sayıda farklı marka ve modele ulaşmak ve belli bir dönemde yapıldığı için tüm ekonomik operatörlerin dikkatini çekmek amaçlanmaktadır.

Tarama denetimleri yoğun olarak işaret, etiket ve belge kontrolleri üzerinden gerçekleştirilen sadeleştirilmiş denetimlerdir. Bu faaliyetler ile elde edilecek bilgilerin değerlendirilerek, ileride yapılacak daha kapsamlı bir denetime veri teşkil etmesi planlanmaktadır. Böylece, piyasada belli bir zaman aralığında mümkün olduğu kadar çok sayıda farklı markaya ulaşılmasının sağlanması hedeflenmektedir. Denetimler, doğrudan piyasada yani zincir marketler ve satıcılar ve bayilerde gerçekleştirilmektedir. Böylece tüketici farkındalığının artırılması da sağlanacaktır.

2-Firma Gözetimleri: Firma gözetimleri ile Bakanlığın rehberlik fonksiyonunu ön plana çıkarmak ve sektörde farkındalığı artırmak amaçlanmaktadır.

Yerli üreticilerin ağırlıklı olduğu sektörler başta olmak üzere firma ziyaretleri ve sektörel toplantılar şeklinde gerçekleştirilmektedir. Daha önceki yıllarda uygunsuzluk tekrarları görülen sektör/firmalar ele alınmaktadır. Test imkânının kısıtlı olduğu ve numune alınması ön görülmeyen ürünlerin ithalatını/üretimini gerçekleştiren firmalarda uygulanmaktadır. Teknik mevzuatın değişmesi/güncellenmesi ya da yeni bir düzenlemenin yürürlüğe girmesi nedeni ile firmalar bilgilendirilmekte; teknik mevzuata uyumla ilgili çeşitli soru ve sorunları ele alınmaktadır. Firma ziyaretlerinde; Bakanlığımız tanıtılmakta ve ilgili teknik ve yatay mevzuatla ilgili bilgileri ve broşürleri ile birlikte önümüzdeki dönem faaliyetleri ile ilgili bir takım bilgiler verilmektedir. Bazı sektörlerde ihtiyaç üzerine firmaların bilinç ve uyum düzeyi ile ilgili anket uygulamaları yapılmaktadır. Bu faaliyet, bir sonraki yıl odaklı proje denetimleri öncesi mevcut durum tespitine imkân sağlayacaktır.

3-Sektör/Ürün Odaklı Denetimler: Bu faaliyetler ile belli bir uygunsuzluğun çözümüne yönelik odaklı denetimler gerçekleştirmek, uygunsuzlukların tekrarlandığı durumlarda tek tek ürünlerin düzeltilmesi yerine sektörün geneline yönelik önlem almak üzere proje bazlı faaliyetler yürütmek, ülkemize ithal edilen uygunsuz ürünlerden riskli ürün/markalara yönelik kampanya şeklinde numune almak amaçlanmaktadır.

Bu kategoride ithal edilen kalitesiz ve güvensiz mallarla ilgili önlem alınması hedeflenmektedir. Uygunsuz ürünler için alınacak idari yaptırım kararlarının dışında, faaliyete ilişkin sonuçlar Genel Müdürlük tarafından analiz edilerek sektörel bazda raporlar oluşturularak kamuoyu ile paylaşılması planlanmaktadır.

Bu kapsamda, 2019 yılı boyunca yapılan programlı denetim faaliyetleri aşağıda yer almaktadır.

Tarama  Firma Gözetimi  Sektör/Ürün Odaklı Denetim
12.321 2369  919

*Veriler 1 Ocak-19 Ağustos 2019 tarihleri arasında elde edilmiştir.

Bu faaliyetler ile Bakanlığımızın denetim görevine ilave olarak bilgilendirme ve rehberlik fonksiyonu ön plana çıkmıştır. Firmalar doğrudan cezalandırılmak yerine gözetim yoluyla teknik mevzuat, yeni düzenlemeler konusunda bilgilendirilmekte ve bu yolla işbirliği geliştirilerek piyasadaki oluşabilecek uygunsuzlukların azaltılmaktadır. Böylece ürünler henüz tüketicilere ulaşmadan, kaynağında önlem alınmaktadır. Ayrıca uygunsuzluğun tekrarlandığı ürünler mercek altına alınarak uygunsuzluğun giderilmesi sağlanmaktadır. Denetim ve gözetim programına yönelik getirilen bu yaklaşım Bakanlığımızın ürün güvenliği alanındaki etkinliğini artırmıştır.