İçindekiler
Dergi Arşivi

Akıllı Teknolojiler Tasarım, Geliştirme Ve Prototipleme Merkezi (Smart Technologıes Desıgn, Development And Prototypıng Centre (STEDEC))

Dr. Barış Samim NESİMİOĞLU / Öğretim Üyesi KTO Karatay Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Mekatronik Mühendisliği Bölümü

 

Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi, 1251 yılında kurulan ve 663 yıl eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam etmiş olan Karatay Medresesi’nin devamı olarak, Konya Ticaret Odası Eğitim ve Sağlık Vakfı tarafından 7 Temmuz 2009 tarihinde yeniden kurulmuştur. Üniversitenin temel misyonlarından biri, öncelikle bölgenin ve ülkenin nitelikli ve yetişmiş insan ihtiyacını hem teorikte hem de pratikte yetkin mezunlar yetiştirerek karşılamaktır. Bu misyon ile çıkılan yolda üniversitenin an itibarıyla 6 fakültesi, 3 enstitüsü, 3 yüksekokulu olup yaklaşık 250’si uluslararası olmak üzere toplamda yaklaşık 9000 öğrencisi bulunmaktadır.

Üniversitenin bir diğer temel misyonu ise özellikle üretim sanayi ile Türkiye’nin öne çıkan şehirlerinden biri olan Konya’da üniversite sanayi iş birliğini mevcuttaki düzeyinden daha öteye götürerek, bölge sanayisinde oturmuş ve kemikleşmiş bir Ar-Ge kültürü oluşturmaktır. Bu bağlamda üniversite, Konya Ticaret Odası’nın üniversitesi olmasının da vermiş olduğu güçle, Konya’nın dinamiklerini ve ihtiyaçlarını da yakından takip etmektedir.

Sanayisi güçlü bir şehir olan Konya, özellikle tarım makineleri konusunda Türkiye’de ayrı bir öneme sahiptir. Konya, Türkiye’de tarım makineleri (traktör hariç) konusundaki üretimin yaklaşık %65’inden, ihracatın ise yaklaşık %45’inden sorumludur. Ayrıca Konya’da bir traktörde kullanılan parçaların yaklaşık %90’ı, geriye kalan tarım makinelerinin ise %100’ü üretilebilmektedir [1], [2], [3].

Konya’daki tarım makineleri üreticilerinin son ürünlerine yakından bakıldığında, ağırlıklı olarak konvansiyonel tarım makinelerine yönelik ürünler dikkat çekmektedir [4]. Halbuki, tarım makineleri konusunda özellikle 90’lı yılların sonunda telaffuz edilmeye başlanan Hassas Tarım (Precision Agriculture) ve son birkaç yıldır ortaya çıkan Tarım 4.0 (Agriculture 4.0) platformları ile, tarım makineleri bir dönüşüm geçirmeye başlamıştır. Özellikle akıllı teknolojilerin, tarım makinelerinde de kullanılmaya başlanmasıyla, akıllı tarım makineleri adı verilen yeni nesil tarım makineleri artık işlevlerini kimi zaman insansız ve çok daha yüksek verimlilikle gerçekleştirebilmektedir. Dolayısıyla bölgede bulunan üreticilerin, özellikle küresel ölçekte rekabetçiliklerini koruyabilmeleri için bu dönüşüme ayak uydurabilmeleri zorunludur [5].

Bu bağlamda, bölgedeki üreticilerin bu dönüşüme olan farkındalıklarını ölçmek ve üreticilere bu dönüşümde nitelikli destek olabilmek amacıyla, KTO Karatay Üniversitesinin desteğiyle, üniversite akademisyenleri bölgedeki üreticilere yönelik detaylı bir talep analizi anketi hazırlamış ve bölgedeki 91 KOBİ statüsüne giren üreticiye uygulamışlardır. Bu analizden çıkan sonuçlara göre KOBİ’lerin büyük bir çoğunluğunun bu dönüşüme ya tam manasıyla hazır olmadıkları ya da hiç hazır olmadıkları sonucuna varılmıştır. Yine aynı analiz çerçevesinde, bu dönüşümde sektörün önündeki en büyük problemler sırasıyla kalifiye eleman eksikliği (%80,7), yetersiz Ar-Ge kapasitesi (%63,8) ve bölgedeki üniversite-sanayi iş birliği düzeyindeki yetersizlik (%58,8) olarak tespit edilmiştir [6].

Bu analizden elde edilen sonuçlar çerçevesinde, bölgedeki tarım makineleri üreticilerini birer akıllı tarım makineleri üreticisine dönüştürüp, üreticilerin küresel rekabetçiliklerini artıracak bir mekanizmanın ortaya çıkması elzem bir durum haline gelmiştir. Bu mekanizma, içerisinde nitelikli bir Ar-Ge merkezini de barındıracak ancak işlevsellik açısından Ar-Ge merkezinin de ötesinde bölgenin bu dönüşümde tüm problemlerine dokunacak bir yapıdan oluşmalıdır. Bu motivasyondan hareketle, KTO Karatay Üniversitesi akademisyenleri tarafından Smart Technologies Design Development and Prototyping Centre (STEDEC) tüm detaylarıyla kurgulanmış ve T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının IPA-2 dönemi Rekabetçi Sektörler Programı altında fonlanmaya hak kazanmıştır.

Bu kapsamda, tüm proje kurgusunun sağlıklı yürüyebilmesi adına, STEDEC’in KOBİ’lerle sağlam ve sürdürülebilir temelde ilişkiler kurabilmesinde kıymetli destekler sunacak ve STEDEC’e bilhassa tarım makinaları konusunda vizyon katacak kıymetli partnerler, merkezin kurgulanışı itibarıyla merkezin yapısına katılmışlardır. Bu çerçevede, Konya Ticaret Odası (KTO), Türk Tarım Alet ve Makineleri İmalatçıları Birliği (TARMAKBİR), Konya Tarım Makineleri Kümeleşme Merkezi (KONTARKÜM), Konya Teknokent, Konya Ticaret Borsası (KTB) ve Konya Organize Sanayii Bölgesi (KOS) projenin işlevsel ortaklarıdır.

Merkez, bahsedilen dönüşüm çerçevesinde KOBİ’lerin birçoğunun kendi imkânlarıyla elde edemeyeceği yüksek teknolojili cihazlara ve nitelikli personele sahip olacaktır. Bu bağlamda, akıllı teknolojilerin tarım makinelerinde kullanılmasına yönelik geliştirilecek olan projelerde kusursuz bir altyapı sunacak olan elektronik ve mekanik anlamda yüksek teknolojili prototipleme cihazları, hassas ölçüm cihazları ve arazi koşullarında testleri mümkün kılacak hassas sensörler, merkezde KOBİ’ler yararına kullanılacaktır.

Her şeyden önce en önemli işlevlerinden biri akıllı teknolojiler konusunda bir Ar-Ge merkezi olmak olan STEDEC, öncelikle KOBİ’lerle akıllı tarım makinelerine yönelik ortak Ar-Ge projeleri gerçekleştirecektir. Bu noktada geliştirilecek olan projelerde, STEDEC’in bahsi geçen yüksek teknolojili altyapısı, nitelikli personeli ve KTO Karatay Üniversitesinin bünyesinde yer alacak olması, KOBİ’lerin bu noktada büyük avantaj yakalamalarına vesile olacaktır. Bu çerçevede, geliştirilecek olan ortak projeler vesilesiyle ulusal ve uluslararası patentler alınması hedeflenmektedir.

STEDEC’in bu noktadaki bir başka misyonu ise, KOBİ’lerin kendi başına gerçekleştirecekleri Ar-Ge projelerinde onlara çözüm ortağı olarak destek sunmak olacaktır. Böylelikle STEDEC, bölgedeki KOBİ’lerin kendi Ar-Ge projelerini hem zaman hem de maliyet olarak daha etkin ilerletebilmelerinde KOBİ’lere eşsiz bir destek sağlayacaktır.

Ancak kurgulanışı itibarıyla sektördeki problemleri bir Ar-Ge merkezinin ötesinde ele alacak olan STEDEC, hem bölgedeki problemlere tam anlamıyla çözüm olabilmek hem de temel işlevi olan Ar-Ge merkezindeki sunacağı desteği sürdürebilir kılabilmek adına bölgenin problemlerine yönelik birtakım faaliyetler de yürütecektir.

Bu noktada en önemli faaliyetlerden biri, sektörün en büyük problemlerinden olan, nitelikli insan kaynağı sıkıntısına çözüm bulmak yönünde yapılacaktır. Bu bağlamda, akıllı teknolojiler ile alakalı çok sayıda teknik içerikli ve hedef odaklı eğitim, KOBİ’lerin çalışanlarına sunulacak, KOBİ’lerin mevcut personellerinin, akıllı teknolojiler konusunda bilgi birikiminin artmasına destek olunacaktır.

Bu kapsamdaki bir diğer faaliyet ise KOBİ’lerin akıllı teknolojilere yönelik Ar-Ge kapasitesinin artırılması doğrultusunda olacaktır. Bu bağlamda, bu problem iki boyutlu olarak ele alınacak, öncelikle KOBİ’lerin akıllı teknolojilere olan farkındalığının artırılmasına yönelik çok kapsamlı ve farklı mecralar kullanılarak çeşitli faaliyetlerde bulunulacaktır. Daha sonra ise KOBİ’lerin Ar-Ge konusunda bütçe ayırabilme konusundaki sorunlarını çözmek üzere, KOBİ’lere ulusal ve uluslararası teşviklerin tanıtılacağı ve bu teşviklere nasıl başvurulabileceğiyle alakalı çok sayıda kapsamlı eğitimler verilecektir.

Sektörün bir diğer önemli sorunu olan yetersiz üniversite-sanayi iş birliğinin geliştirilmesi noktasında ise STEDEC, sektör ile tam entegrasyon içerisinde çift yönlü bir ilişki benimseyecektir. Bir başka deyişle STEDEC, ağırlıklı olarak akademinin sanayiye destek olduğu bir modelden ziyade, sanayinin de akademiye belli oranda destek olduğu bir model kurgulayacaktır. Bu bağlamda STEDEC, ilkesel olarak çoğu proje fikirlerini KOBİ’lerle ortak olarak belirleyerek, proje sonucu çıkacak olan ürünün atıl kalma ihtimalini ve üniversite-sanayi iş birliği neticesinde ortaya çıkan sonucun ekonomik bir değer taşımama riskini minimize edecektir. Buna ilaveten STEDEC teknik personelinin tamamının lisans üstü tezleri, KOBİ’lerle geliştirilecek ortak projelerle ilintili olarak kurgulanacaktır. Dolayısıyla bu noktada, sanayinin de akademiye belli noktalarda destek sunması sağlanmış olacaktır.

Özetle STEDEC, bölgedeki KOBİ’lerin akıllı teknolojili ekipmanlar geliştirebilme noktasında sektöre çok farklı perspektiflerden dokunup bölgedeki teknoloji seviyesinin artırılması noktasında öncü aktörlerden biri olacaktır.

Kaynakça

[1] Sanayi ve Verimlilik Genel Müdürlüğü, "81 İl Sanayi Durum Raporu" 2015. [Çevrimiçi]. Available: https://sgm.sanayi.gov.tr/Handlers/DokumanGetHandler.ashx?dokumanId=e2989a9d-1d73-4eb3-8760-7bbaca14109c. [Erişildi: 13 10 2019].
[2] Konya Ticaret Odası, «www.kto.org.tr,» 2017. [Çevrimiçi]. Available: http://www.kto.org.tr/d/file/tarim_tr.pdf. [Erişildi: 13 10 2019].
[3] Mevlana Kalkınma Ajansı, «www.investinkonya.gov.tr,» 2018. [Çevrimiçi]. Available: http://www.investinkonya.gov.tr/images/dosya/Investment%20Climate%20in%20KONYA%20Province.pdf. [Erişildi: 13 10 2019].
[4] Mevlana Kalkınma Ajansı, «www.mevka.org.tr,» 2013. [Çevrimiçi]. Available: http://www.mevka.org.tr/Yukleme/Uploads/DsyqZOmgM719201735015PM.pdf. [Erişildi: 13 10 2019].
[5] European Agricultural Machinery Association, «cema-agri.org,» 12 10 2017. [Çevrimiçi]. Available: https://www.cema-agri.org/images/publications/press_releases/Press_Release_2017_CEMA_Summit_12_October_2017.pdf. [Erişildi: 13 10 2019].
[6] Ş. Eryürük, B. S. Nesimioğlu, H. O. Altun, H. Açıkgöz, S. Yumuşak, H. B. Yıldız, A. Çalık ve O. İ. E. Bağrıyanık, «Research and Development Approaches and Implementation Issues in Agricultural Machinery Sector; Konya Case,» %1 içinde 3rd World Conference on Technology, Innovation and Entrepreneurship (WOCTINE), İstanbul, 2019.