İçindekiler
Dergi Arşivi

AR-GE Harcamalarının Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı Üzerindeki Etkileri: Türkiye İncelemesi

Ayşe YAMAK / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Genel Müdürlüğü)

 

Ülkeler arasındaki gelir düzeyi ve ekonomik büyüme farklılıklarının temelinde ülkelerin sahip olduğu teknoloji, nitelikli iş gücü ve doğal kaynaklar ile ekonomik ve siyasi istikrarın yer aldığı kabul edilmektedir. Ülkeler bu farkları kapatabilmek için eğitime ayırdıkları kaynakları artırmakta, diğer ülkelerle ekonomik ve siyasi iş birliğine girmekte, teknoloji transferi içeren doğrudan yabancı yatırımlarını teşvik etmekte, kamu ve özel sektörün araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) yatırımı yapmalarını özendirmekte ve yeni doğal kaynak arayışlarını hızlandırmaktadır (Göçer, 2013a: 216).

Yapılan son çalışmalar ülkeler arasındaki gelir ve büyüme farklarının kapatılmasında en önemli faktörlerden birinin Ar-Ge harcamaları olduğunu göstermektedir. Ar-Ge harcamaları özellikle dış ticaret kanalıyla yüksek teknolojili ürün ihracatını artırmakta, yüksek teknolojili ürünler, katma değeri yüksek ürünlerden oluştuğundan bu durum ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılasını (GSYİH) artırarak ekonomik büyümeye önemli katkı sağlamaktadır (Kılıç vd., 2014: 116).

 Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi, 2008 yılında kabul edilen 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile kamu politikası olarak uygulanmaya başlamıştır. Yaklaşık 10 yıllık bir süreçte yürütülen destekleme faaliyetlerinin etkilerinin incelenmesi, adı geçen Kanunun amacına ulaşıp ulaşmadığının değerlendirilmesi noktasında son derece önem arz etmektedir.

 Dünya genelinde Ar-Ge harcaması değerleri, ülkelerin teknoloji geliştirmeye ayırdıkları payların incelenmesi açısından önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir.

 Ar-Ge harcamalarının üretime ve dolayısıyla yüksek teknolojili ürün ihracatına etkilerinin araştırıldığı çalışmanın birinci bölümünde ülke karşılaştırmalı katma değer üretimi sıralamalarına, ikinci bölümünde konu hakkında yapılan akademik çalışmaların bulgularına, üçüncü bölümünde Ar-Ge harcaması, patent başvurusu ve yüksek teknolojili ürün ihracatının yıllar ve seçilmiş ülkeler özelindeki mevcut duruma, dördüncü bölümünde Ar-Ge harcaması-patent başvurusu, Ar-Ge harcaması-yüksek teknolojili ürün ihracatı ilişkilerinin analizine ve son bölümünde ise sonuç, değerlendirme ve önerilere yer verilmiştir.

 

Ülke Karşılaştırmalı Katma Değer Üretimi Sıralamaları

McKinsy tarafından yapılan bir araştırmada (Manufacturing the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation, 2012) üretilen katma değer açısından 1980’de liste dışında olan Türkiye, dünyada 1990’da 13’üncü, 2000 yılında ise 15’nci iken 2010 yılında tekrar liste dışına çıkmış bulunmaktadır.