İçindekiler
Dergi Arşivi

AR-GE Merkezleri

 

Ülkelerin ekonomik kalkınmışlığını ve toplumsal refah düzeyini artırmanın yolu küresel rekabet gücünden geçmektedir. Bu alanda yaşanan rekabetin amacı dünya ekonomisinden daha fazla pay almaya yöneliktir. Bu payın temel belirleyicisi; bilgi üretip, teknoloji geliştirerek küresel rekabete uygun, yenilikçi ve katma değeri yüksek ürünler üretmektir. Katma değeri yüksek ve ileri teknolojili ürünleri geliştirip üreten bir toplum haline gelebilmenin yolu insan kaynağının niteliğini yükseltmekten ve araştırma altyapısını geliştirmekten geçmektedir.

Bu noktada ülkemiz sanayisinin rekabet gücünü ve verimliliğini artırması, gelişmiş ülkelerle arasındaki farkı kapatmasını sağlayacak en önemli husus, bilim ve teknolojide sağlayacağımız ilerlemedir. Bilhassa özel sektörün Ar-Ge ve inovasyon kültürünü, becerisini ve kapasitesini artırması, ekonomik ve sosyal hedeflerimize ulaşmamızda kilit bir rol üstlenecektir. Kamu olarak, özel sektörün bu alanlardaki yetkinliğini artırmak için değişik destek programlarını ve mekanizmalarını geliştiriyor, uyguluyor; bunları da sürekli güncelleyerek iyileştiriyoruz. Ar-Ge ve tasarım projelerini desteklemek amacıyla geliştirdiğimiz önemli mekanizmalardan birisi de Özel Sektör Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri’dir. Bu yapılarla; teknolojik bilgi üretim kapasitemizi güçlendirmeyi, yüksek teknolojiye dayalı özgün tasarımlı ürünler üretmeyi, yüksek kalite ve standartlarda ürünler geliştirmeyi, Ar-Ge personeli ve nitelikli iş gücü istihdamını artırmayı hedefliyoruz.

 

Bu kapsamda 5746 sayılı Ar-Ge Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanun 12 Mart 2008 tarihinde çıkartılmış, Kanunun Uygulama Yönetmeliği ise 1 Ağustos 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. İlgili Ar-Ge teşvik destek altyapısının güncel şartlara uyarlanması, tabana yaygınlaştırılmasıyla kapsam ve etkisinin genişletilmesi amacıyla Bakanlığımız tarafından ilgili tüm paydaş kurumların katılımıyla çalışmalar, araştırmalar ve çalıştaylar yapılmıştır. Nihayetinde “Ar-Ge Reform Paketi” olarak isimlendirilen 6676 sayılı “Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 26/02/2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ayrıca Kanuna ilişkin Uygulama Yönetmeliği de 10/08/2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Yeni yönetmelik kapsamında Ar-Ge Merkezi kurulumunda temel şartları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

  1. Ar-Ge Merkezlerinde en az 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam edilmesi,
  2. Ar-Ge Merkezlerinin Kanun kapsamındaki Ar-Ge faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi,
  3. İşletmenin; yeterli Ar-Ge yönetimi ile teknolojik varlıklar, Ar-Ge insan kaynakları, fikrî haklar, proje ve bilgi kaynakları yönetim yeteneği ve kapasitesinin bulunması,
  4. Ar-Ge Merkezlerinin, Ar-Ge ve destek personelinin Ar-Ge Merkezinde çalıştığının fiziki kontrolünü yapacak mekanizmalara sahip olması,
  5. Ar-Ge Merkezlerinin konusu, süresi, bütçesi ve personel ihtiyacı tanımlanmış Ar-Ge ve yenilik program ve projelerinin bulunması,
  6. Ar-Ge Merkezlerinin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş ve tek bir yerleşke veya fiziki mekân içinde yer alması,
  7. Ar-Ge Merkezlerinin, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre kurulan teknoloji geliştirme bölgeleri içerisinde kurulabilmesi.


Yukarıdaki şartları sağlayarak belge almış olan 629 Ar-Ge Merkezinin sektörel ve il bazında dağılımı aşağıda verilmiştir.

 

Tablo 1. Faal Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel Dağılımı

SIRA NO

SEKTÖR

SAYI

%

1

Makine ve Teçhizat İmalatı

84

13,35%

2

Otomotiv Yan Sanayi

75

11,92%

3

Yazılım

56

8,90%

4

Bilişim, Bilgi ve İletişim Teknolojileri

46

7,31%

5

Kimya

46

7,31%

6

Elektrik-Elektronik

40

6,36%

7

Tekstil

38

6,04%

8

Gıda

28

4,45%

9

Savunma Sanayi

24

3,82%

10

İlaç

25

3,97%

11

Otomotiv

17

2,70%

12

Demir ve Demir Dışı Metaller

18

2,86%

13

Dayanıklı Tüketim Malları

16

2,54%

14

Enerji

13

2,07%

15

Tarım

9

1,43%

16

Mobilya

8

1,27%

17

Cam ve Seramik Ürünleri

8

1,27%

18

İklimlendirme

7

1,11%

19

Havacılık

7

1,11%

20

Sağlık

7

1,11%

21

Bankacılık ve Finans

7

1,11%

22

Petrol ve Petrol Ürünleri

6

0,95%

23

Denizcilik

5

0,79%

24

Kozmetik

5

0,79%

25

Ulaştırma ve Lojistik

6

0,95%

26

Otomotiv Tasarımı ve Mühendislik

4

0,64%

27

Çimento ve Çimento Ürünleri

3

0,48%

28

Lastik-Plastik

3

0,48%

29

Ambalaj

3

0,48%

30

Tıbbi Cihazlar

2

0,32%

31

Kağıt ve Kağıt Ürünleri

3

0,48%

32

Madencilik

2

0,32%

33

İnşaat

2

0,32%

34

Deri Teknolojileri

1

0,16%

35

Perakendecilik

1

0,16%

36

Medya ve İletişim

1

0,16%

37

Hayvancılık

1

0,16%

38

Dökümcülük

2

0,32%

 

 

 

 

 

TOPLAM

629

 

 

Tablo 2. Faal Olan Ar-Ge Merkezlerinin İllere Göre Dağılımı

SIRA NO

İL

SAYI

%

1

İstanbul

214

34,0%

2

Kocaeli

71

11,3%

3

Bursa

66

10,5%

4

Ankara

63

10,0%

5

İzmir

56

8,9%

6

Tekirdağ

26

4,1%

7

Manisa

19

3,0%

8

Konya

13

2,1%

9

Eskişehir

12

1,9%

10

Antalya

9

1,4%

11

Kayseri

8

1,3%

12

Sakarya

7

1,1%

13

Mersin

7

1,1%

14

Kütahya

6

1,0%

15

Düzce

6

1,0%

16

Gaziantep

5

0,8%

17

Denizli

6

1,0%

18

Balıkesir

4

0,6%

19

Adana

3

0,5%

20

Aydın

3

0,5%

21

Bilecik

3

0,5%

22

Kırklareli

3

0,5%

23

Yalova

3

0,5%

24

Niğde

2

0,3%

25

Uşak

2

0,3%

26

Adıyaman

1

0,2%

27

Bolu

1

0,2%

28

Çanakkale

1

0,2%

29

Çorum

1

0,2%

30

Hatay

1

0,2%

31

Kahramanmaraş

1

0,2%

32

Malatya

1

0,2%

33

Samsun

1

0,2%

34

Sivas

1

0,2%

35

Zonguldak

1

0,2%

36

Osmaniye

1

0,2%

37

Amasya

1

0,2%

 

 

 

 

TOPLAM

629

 


Özel sektörümüzün, bu düzenlemelerle getirilen fırsatlardan etkin ve hızlı bir şekilde faydalanmalarını arzu ediyoruz. Ülke olarak beklentimiz; bu merkezlerde yapılan Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri için yapılan harcamaların ülkemize katma değer yaratacak ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücümüzün artırılmasına katkı sağlayacak Yüksek Teknoloji içeren ürünlere dönüşmek suretiyle ticarileşmesidir.

 

Kurumsal ve Sürdürülebilir Ar-Ge Yapılarının Oluşturulması

Etkin ve sonuç alıcı bir Ar-Ge ekosistemi için kamu-üniversite-sanayi düzleminde işleyen bir sistemin kurulması gerekir. Özellikle yasal altyapı, organizasyon ve parasal ihtiyaçların bütüncül bir yaklaşımla modellenmesi gereklidir. Üniversiteler ve kamu araştırma merkezleri, özel sektör Ar-Ge merkezleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri gibi temel ve uygulamalı araştırmaların yapıldığı tüm organizasyonlar arasında bir işbirliği ve sinerjinin yaratılması gerekmektedir. Bütün bu kurumların teşekkülü yanında Ar-Ge hizmetlerinin de kesintisiz ve amaca uygun şekilde sürdürülebilmesi önemlidir. Buralardan çıkan Ar-Ge sonuçlarının ticarileştirilmesi ile ilgili süreci tamamlayacak faaliyetlerin kurgulanması ve işletilmesi gerekmektedir. Sürdürülebilir bir Ar-Ge için ürünün geliştirilmesinden tüketiciye sunulmasına kadar olan tüm süreçlerin tasarlanması ve gerektiğinde bu süreçlerin destekleri de içerecek şekilde zincirin tüm halkalarını oluşturacak mekanizmaların kurulması gerekmektedir.