İçindekiler
Dergi Arşivi

Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri

 

Ar-Ge Projesi Nedir?

Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak aynî ve/veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikrî mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde gerçekleştirilen ve araştırmacı tarafından yürütülen projeler, Ar-Ge projesidir. Ar-Ge çalışmalarının uluslararası pazarda rekabet gücümüzü artıracak ileri teknoloji içeren ürünler olarak dönmesi ve ekonomimize katma değer yaratması temel beklentimizdir.

Ar-Ge Merkezleri

Bakanlığımız; özel sektörde, Ar-Ge ve yenilik yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileşmesini, rekabet öncesi iş birliklerinin gelişmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlarla Ar-Ge’ye ve yeniliğe yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge personeli ve nitelikli iş gücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmek amacıyla 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunu yayımlamıştır.

5746 sayılı Kanun ile temel olarak yenilikçiliğe odaklanmış, nitelikli istihdamı gelişmiş, katma değeri yüksek ürünler üreten, verimliliği ve rekabet gücü yüksek bir ekonomik ortamın oluşturulması sağlanarak; ülkemizin, uluslararası rekabet gücünün artırılması, yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi ve dünyadaki gelişmelere uygun bir sanayi altyapısının oluşturulması ve ayrıca yabancı sermaye şirketlerinin Ar-Ge birimlerini ülkemizde yapılandırarak yeni teknolojileri ülkemizde geliştirmelerine imkân sağlanması amaçlanmaktadır.

Bu kanunun kapsamına;

  • Özel sektör tarafından kurulan Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri
  • Ulusal ve uluslararası kurumlarca desteklenen Ar-Ge Projeleri
  • Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri
  • Teknogiris¸im Sermayesi Desteği
  • Tasarım Tescil Desteği
  • Herhangi bir kamu kurumundan destek alınmadan o¨zkaynaklarla geliştirilen Ar-Ge projeleri girmektedir.

5746 Sayılı Kanun Kapsamında Sağlanan Teşvik ve Destekler

  • Ar-Ge indirimi: Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri, proje faaliyetleri kapsamında yaptıkları harcamaların %100’u¨nu¨ Kurumlar Vergisi matrahından indirebilmektedir.
  • Gelir vergisi stopajı teşviki: Ar-Ge merkezlerinde çalışan Ar-Ge ve destek personeli ile tasarım merkezlerinde çalışan tasarım ve destek personelinin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin doktoralı olanlar ile temel bilimler alanlarından birinde en az yüksek lisans derecesine sahip olanlar için yüzde 95’i, yüksek lisanslı olanlar ile temel bilimler alanlarından birinde lisans derecesine sahip olanlar için yüzde 90’ı ve diğerleri için yüzde 80’i gelir vergisinden müstesnadır.
  • Sigorta primi desteği: Ar-Ge ve tasarım personeli ile destek personelinin Kanun kapsamındaki faaliyetleri kars¸ılıgˆında elde ettikleri u¨cretleri u¨zerinden hesaplanan sigorta primi is¸veren hissesinin yarısı, Maliye Bakanlıgˆı bu¨tc¸esine konulacak o¨denekten kars¸ılanır.
  • Damga vergisi istisnası: Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri ic¸in Kanun kapsamındaki her tu¨rlu¨ Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile tasarım faaliyetlerine ilis¸kin olarak du¨zenlenen kagˆıtlardan damga vergisi alınmaz.
  • Gümrük Vergisi İstisnası: Kanun kapsamında yu¨ru¨tu¨len Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili aras¸tırmalarda kullanılmak u¨zere ithal edilen es¸ya, gu¨mru¨k vergisi ve her tu¨rlu¨ fondan, bu kapsamda du¨zenlenen ka^gˆıtlar ve yapılan is¸lemler damga vergisi ve harc¸tan istisnadır.
  • Temel Bilimler Desteği: Temel bilimler alanlarında en az lisans derecesine sahip Ar-Ge personeli istihdam eden ArGe merkezlerine, bu personelin her birine ödedikleri aylık ücretin o yıl için uygulanan asgari ücretin aylık brüt tutarı kadarlık kısmı, kamu personeli hariç olmak üzere iki yıl süreyle, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri; Ar-Ge, teknoloji ve insan kaynaklarına yapılan yatırımların, teknolojik gelişmişlik, yüksek rekabet gücü ve yüksek refah seviyesi olarak geri döndüğü anlayışıyla hazırlanan 5746 sayılı Kanun kapsamında kurulmakta ve faaliyet göstermektedir. Ayrıntılı bilgilere http://btgm.sanayi.gov.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Tablo 1. Ar-Ge Merkezleri*

Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezi Sayısı

356

Toplam Personel Sayısı

31.018

Lisans (%53)

16.537

Yüksek Lisans (%22)

6.507

Doktora ve Üstü (%2)

688

Proje Sayısı (Tamamlanan + Devam Eden)

14.466

Patent Sayısı

5.147

Tescil

1.148

Başvuru

3.999

Ar-Ge Merkezi Olan Yabancı/Yabancı Ortaklı Firma Sayısı

57


Tablo 2. Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel Dağılımı

 

SIRA NO *

SEKTÖR

AR-GE MERKEZİ SAYISI

1

Otomotiv Yan Sanayi

64

2

Makine ve Teçhizat İmalatı

34

3

Yazılım

29

4

Bilişim, Bilgi ve İletişim Teknolojileri

24

5

Savunma Sanayi

21

6

Tekstil

21

7

İlaç

20

8

Elektrik-Elektronik

18

9

Kimya

18

10

Otomotiv

16

11

Gıda Sanayi

16

12

Dayanıklı Tüketim Malları

13

13

Enerji

10

14

Demir ve Demir Dışı Metaller

9

15

Cam ve Seramik Ürünleri

5

16

İklimlendirme

5

17

Havacılık

5

18

Petrol ve Petrol Ürünleri

5

19

Otomotiv Tasarımı ve Mühendislik

3

20

Bankacılık ve Finans

3

21

Mobilya

3

22

Ulaştırma ve Lojistik

3

23

Kozmetik

2

24

Çimento ve Çimento Ürünleri

2

25

Denizcilik

2

26

Perakendecilik

1

27

Deri Teknolojileri

1

28

Tıbbi Cihazlar

1

29

Sağlık

1

30

Madencilik

1

Veriler 25 Ocak 2017 tarihinde güncellenmiştir.

Ar-Ge merkezlerinin sektörel dağılımına bakıldığında %18’inin Otomotiv Yan Sanayinde faaliyet gösterdiği ve bu sektörde yoğunlaştığı görülmekle birlikte farklı sayılarda 30 farklı sektörde yaygınlığa ulaştığı görülmektedir.

Tablo 3. Ar-Ge Merkezlerinin İl Bazında Dağılımı

SIRA NO

İL

AR-GE MERKEZİ SAYISI

1

İstanbul

115

2

Bursa

44

3

Ankara

41

4

Kocaeli

38

5

İzmir

31

6

Manisa

13

7

Tekirdağ

13

8

Eskişehir

8

9

Sakarya

6

10

Düzce

5

11

Konya

5

12

Gaziantep

4

13

Kütahya

3

14

Adana

2

15

Aydın

2

16

Bilecik

2

 

SIRA NO

İL

AR-GE MERKEZİ SAYISI

17

Denizli

2

18

Kırklareli

2

19

Balıkesir

1

20

Bolu

1

21

Çanakkale

1

22

Çorum

1

23

Kahramanmaraş

1

24

Kayseri

1

25

Malatya

1

26

Mersin

2

27

Samsun

1

28

Sivas

1

29

Yalova

2

30

Zonguldak

1

31

Antalya

1

32

Adıyaman

1

Tablo 3’de İl dağılımına bakıldığında kurulmuş olan Ar-Ge merkezlerinin %32’si İstanbul’da faaliyet göstermekte sayısal dağılımı değişmekle birlikte 32 ilde Ar-Ge merkezi bulunmaktadır.

Tasarım Merkezleri

Tasarım Merkezi, işletmenin organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurt içinde tasarım faaliyetlerinde bulunan ve en az 10 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli tasarım birikimi ve yeteneği olan, aynı bina veya aynı yerleşke içinde yer alan birimlerdir.


Bakanlığımız; özel sektörde, tasarım yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin artırılması, tasarım personeli ve nitelikli iş gücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmek amacıyla 5746 sayılı Kanunu yayımlamıştır.

26 Şubat 2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yasalaşan Ar-Ge Reform Paketi kapsamında yapılan değişikliklerle başta 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun olmak üzere ülkemiz Ar-Ge ve yenilik ekosistemini geliştirecek pek çok düzenleme getirilmiştir. Bu düzenlemelerin başında tasarım faaliyetlerinin de Ar-Ge faaliyetleri gibi destek kapsamına alınması gelmektedir. Bu sayede, yüksek katma değerli teknolojik ürünlerin üretimi söz konusu olacaktır. Yine bu kanun kapsamında Tasarım Merkezleri kavramı mevzuata girmiş ve Tasarım Merkezlerine de birçok önemli destekler getirilmiştir.

Özel Sektör Tasarım Merkezleri; tasarım, teknoloji ve insan kaynaklarına yapılan yatırımların, teknolojik gelişmişlik, yüksek rekabet gücü ve yüksek refah seviyesi olarak geri döndüğü anlayışıyla hazırlanan 5746 sayılı Kanun kapsamında kurulmakta ve faaliyet göstermektedir.

Ayrıntılı bilgilere bgtm.sanayi.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Tablo 4. Tasarım Merkezleri 

Faaliyette Olan Tasarım Merkezi Sayısı

10

Toplam Personel Sayısı

291

Lisans (%52)

152

Yüksek Lisans (%14)

42

Doktora ve Üstü (%4)

4

Proje Sayısı (Tamamlanan + Devam Eden)

149

Patent Sayısı

5

Tescil

2

Başvuru

3

Tasarım Merkezi Olan Yabancı Firma Sayısı

0

Tasarım Merkezleri henüz 1 yıldır destek kapsamına alınmış olmakla birlikte 10 adet Tasarım merkezi kurulmuş olup Tablo 5 ve 6’da görüleceği gibi mevcut merkezler İstanbul İli ve Tekstil Sektöründe yoğunlaşmaktadır.

Tablo 5. Tasarım Merkezlerinin Sektörel Dağılımı 

SIRA NO

SEKTÖR

TASARIM MERKEZİ SAYISI

1

İmalat Sanayi

2

2

Tekstil

4

3

Dayanıklı Tüketim Malları

1

4

İnşaat

1

5

Makine ve Teçhizat İmalatı

1

6

Mobilya

1

Ar-Ge merkezlerinin sektörel dağılımına bakıldığında %18’inin Otomotiv Yan Sanayi’de faaliyet gösterdiği ve bu sektörde yoğunlaştığı görülmekle birlikte farklı sayılarda 30 farklı sektörde yaygınlığa ulaştığı görülmektedir.

Tablo 6. Tasarım Merkezlerinin İl Bazında Dağılımı 

SIRA NO

İL

TASARIM MERKEZİ SAYISI

1

Bursa

1

2

Denizli

2

3

İzmir

3

4

İstanbul

4

 

* 25 Ocak 2017 tarihi itibarıyla BSTB Bilgi ve Teknoloji Genel Müdürlüğünden alınmıştır.