İçindekiler
Dergi Arşivi

“Bakanlığımız Ürün Güvenliği Konusunda Üzerine Düşen Görevleri Titizlikle Yerine Getirmektedir”

Mehmet BOZDEMİR / Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürü

 

Avrupa Birliğine (AB) tam üye olma yolunda ülkemiz konumunun aday ülke statüsüne alınması ile birlikte üyelik bakımından gerekli olan reformların gerçekleştirilmesi, AB mevzuatına uyum sağlanması ve uygulamaların AB ile paralel hale getirilmesi amacıyla birçok alanda yenilikler yapılmıştır.

Gerçekleştirilen bu yenilik çalışmaları neticesinde Bakanlığımızı dolayısıyla Genel Müdürlüğümüzü yakından ilgilendiren iki kavram ortaya çıkmıştır. Bunlar; “teknik düzenlemesine uygun (güvenli, enerji verimli) ürün” ve “piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri”dir (PGD).

AB mevzuatına uyum sağlanması ve uygulamalarımızın AB ile paralel hale getirilmesi amacıyla birçok alanda yenilikler yapılmıştır.

Ürün güvenliği konusu, AB’de olduğu şekliyle, ürünlere ilişkin teknik düzenlemelerin hazırlanması, ürünlerin piyasaya arzında üreticilerin ve dağıtıcıların yükümlülükleri, uygunluk değerlendirme kuruluşlarına ilişkin esaslar, piyasa gözetimi ve denetimi, uygunluk değerlendirmesi, idari yaptırımlar gibi temel esaslar doğrultusunda, Türkiye’nin iç hukukuna 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunla aktarılmıştır.

4703 sayılı Kanunla, üreticilerin/ithalatçıların/dağıtıcıların ilgili teknik düzenlemesine uygun güvenli/enerji verimli ürünleri piyasaya sunması zorunlu hâle getirilirken, kamu kuruluşlarına da ürüne ilişkin özel mevzuatı düzenleme ve uygulama, bu çerçevede piyasa gözetimi ve denetimi yapma yetkisi verilmiştir. Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri genel anlamda; bir ürüne ilişkin teknik mevzuatı hazırlamaya ve yürütmeye yetkili olan kamu kuruluşlarının, ürünün ilgili teknik düzenlemesine uygun üretilip üretilmediğini, güvenli olup olmadığını denetlemesi ve ürünün mevzuata uygun olmadığını tespit etmesi halinde, söz konusu uygunsuzluğun giderilmesi amacıyla bir dizi önlemler alması olarak ifade edilebilir.

Ana amacı insan sağlığını, can ve mal güvenliğini, hayvan ve bitki sağlığını, çevreyi ve tüketiciyi korumak olsa da piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin özellikle ekonomik anlamda sağladığı birçok yarar bulunmaktadır.

Bakanlığımız yürüttüğü PGD faaliyetleri ile yerli üreticiler arasında haksız rekabeti önlemekte, Türk ürünlerinin uluslararası piyasada marka imajını ve rekabet gücünü artırarak ihracatın artmasına katkı sağlamakta, ithalatı azaltarak cari açığın azalmasına katkıda bulunmakta, yerli üreticiyi ithal edilen kalitesiz ve güvensiz ürünlerin yarattığı haksız rekabetten korumakta, ayrıca kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye de katkı sağlamaktadır.

Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin özellikle ekonomik anlamda sağladığı birçok yarar vardır.

Ülkemizde PGD’den sorumlu dokuz kamu kuruluşu arasında yer alan Bakanlığımız, otomotiv ürünlerinden gaz yakan cihazlara, basınçlı ekipmanlardan makinelere, asansörlerden sivil patlayıcılara, elektrikli ekipmanlardan pillere, aerosol kaplardan taşınabilir basınçlı ekipmanlara, geniş bir yelpazede bulunan ürün gruplarına yönelik PGD faaliyetlerini 2011 yılında kurulan Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 81 il müdürlüğünde görev yapan 800’ü aşkın denetçiyle gerçekleştirmektedir.

Bakanlığımız ürün güvenliği konusunda üzerine düşen görevleri titizlikle yerine getirirken, bu alanda yürüttüğü faaliyetlerin etkinliğinin artırılması amacıyla da pek çok çalışma yapmaktadır. İhtiva ettiği önem göz önünde bulundurularak, PGD’yi şimdi olduğundan daha etkin olarak kullanmanın yolları aranmakta olup yürütülen faaliyetlerin etkinleştirilmesi, piyasanın disipline edilmesi ve tüketicilerin kullandığı ürünlerin güvenli olmasını sağlamak amacıyla; Bakanlıkça denetim metodolojileri üzerinde her yıl bir önceki mevcut tecrübenin üzerine bir yenisi eklenerek çalışmalar sürdürülmektedir.

İçerisinde bulunduğumuz bu yılda söz konusu çalışmalara bir yenisi daha eklenmiştir. Bakanlığımızca yürütülen PGD faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla Genel Müdürlüğümüzün 2018-2020 döneminde uygulayacağı 3 strateji ve bu stratejileri hayata geçirmek üzere 17 eylem geliştirilmiştir. Belirlenen bu 3 strateji ile;

• Uygunsuz ürünün kaynağında engellenmesi için proaktif piyasa gözetimi yaklaşımı ile üreticilerimize, ithalatçılarımıza ve ihracatçılarımıza yönelik teknik mevzuat ve standartlar konusunda bilgilendirme, bilinçlendirme ve rehberlik yapma faaliyetlerine ağırlık verilecektir.
• Piyasada denetim etkinliğinin artırılmasına yönelik bütüncül, sürekli iyileştirmeye ve veriye dayalı bir yaklaşım hayata geçirilecektir.
• Uygunsuz ve güvensiz ürünlerin piyasada dolaşımını engelleyerek teknik mevzuata uygun faaliyette bulunan üreticinin haksız rekabete karşı korunmasına yönelik merkezi planlamaya dayalı etkin denetim tedbirleri alınacaktır.

Bakanlığımızca denetim metodolojileri üzerinde her yıl bir önceki mevcut tecrübenin üzerine bir yenisi eklenerek çalışmalarımız sürdürülmektedir.

Söz konusu strateji hedeflerini ulaşmak amacıyla Genel Müdürlüğümüzce çok ciddi çalışmalar gerçekleştirmiştir. Bakanlığımızca yürütülen PGD faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmaların hepsi önemli olmakla birlikte bunların bazıları şunlardır:

• PGD faaliyetlerinin üreticiler/ithalatçılar/dağıtıcılar (ekonomik operatörler) üzerindeki rehberlik fonksiyonunu da ön plana çıkarmak amacıyla 2019 yılı denetim programı tarama, gözetim ve odaklı denetim olmak üzere üç farklı formatta hazırlanmıştır. Firmalara yönelik gerçekleştirilen gözetim faaliyetleriyle ilgili ekonomik operatörlerin bilinçlendirilmesi amaçlanmıştır. Kamuoyundaki farkındalığın artırılması amacıyla belirli sektörlerde faaliyet gösteren üretici ve ithalatçılara yönelik eğitimler ve bilgilendirme toplantıları düzenlenmiştir.
• Denetçi yetkinliğinin artırılması amacıyla Genel Müdürlüğümüzde ve 81 il müdürlüğümüzde görevli denetçi personelimize teknik eğitimler verilmiştir.
• Test ve muayene kapasitesinin artırılması ve test süreçlerinin hızlandırılması amacı ile TSE’nin yanı sıra üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektörün laboratuvar olanaklarından PGD işlemlerinde yararlanılması amacıyla görüşmeler yapılmıştır. Gerçekleştirilen bu çalışmalarla yerli sanayimizin ihtiyaç duyduğu test ve muayene altyapısının geliştirilmesi ve etkin kullanımının sağlanması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, daha önce yerli imkânlarla test ve muayene faaliyetleri gerçekleştirilemeyen asansör güvenlik aksamlarının Bursa Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde yer alan Mesleki Yeterlilik ve Sınav Belgelendirme Merkezi (BTSO MESYEB) imkânları dâhilinde altyapı kurulumu gerçekleştirilen test merkezinde, test işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla protokol imzalanmıştır.
• Denetim sürecinin iyileştirilmesi ve dijital uygulamalarla desteklenmesi amacıyla beş ilde tabletlerle mobil tutanak uygulamasına geçilmiş olup 2019 yılı sonuna kadar tüm illerimizde aynı uygulamaya geçilmesi planlanmaktadır.
• Denetim programında yer alacak ürünleri belirlemek amacıyla 2014 yılından beri yürütülen risk analizi çalışmasında TAREKS (Dış Ticarette Risk Analizli Kontrol Sistemi) ve RAPEX (Avrupa Komisyonu tarafından işletilen ve gıda dışı ürünler için kullanılan Hızlı Uyarı Sistemi) verileri de dâhil edilerek güvensiz ürünlere ilişkin ithalat verilerinin önemli bir faktör olarak risk analizinde değerlendirmeye alınması sağlanmıştır.
• Üreticilerin, kullanıcılarda olan ve piyasada bulunan teknik düzenlemesine uygun olmayan ya da güvensiz olan ürünlerini Bakanlığımızın müdahalesine gerek kalmadan gönüllü olarak geri çağırabilmesine olanak sağlayan ve gönüllü geri çağırma ve düzeltme faaliyeti kapsamında yükümlülüklerini yerine getiren üreticilere herhangi bir idari yaptırım uygulanmayan gönüllü geri çağırma mekanizmasına yönelik firma gözetimlerinde ve sektörel toplantılarda bilgilendirmeler yapılmıştır.
• İç piyasada gerçekleştirilen denetimler sonucunda elde edilen teknik düzenlemeye aykırılık verilerinin (güvensiz ürünler mevcut durumda paylaşılmaktadır) TAREKS’te kullanılması amacıyla Ticaret Bakanlığı ile ortak çalışmalara başlanılmıştır.

Türk sanayisinin gelişmesine katkı sağlaması amacıyla Bakanlığımızca PGD faaliyetleri titizlikle yürütülmeye devam edilecektir.

Bu bağlamda, dünyada değişime uyum sağlayan ve milli menfaatlerimizi gözeten PGD anlayışı benimsenmesi, altyapısı güçlü, güvenilir ve saygın bir PGD otoritesi oluşturulması, merkezi planlamayla denetim süreçlerini daha etkin yönetilmesi, dijitalleşme ve sistem entegrasyonu ile PGD süreçlerinin etkinleştirilmesi, farkındalığın ve sanayicinin bilgi düzeyinin artırılması ile Türk sanayisinin gelişmesine katkı sağlaması amacıyla Bakanlığımızca PGD faaliyetleri titizlikle yürütülmeye devam edilecektir.