İçindekiler
Dergi Arşivi

Buhar Kazanları Odaklı Denetim Faaliyeti

İhsan ÇAKAN / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü)

 

Bir yakıtın yanma odasında yanması sonucunda yakıttaki kimyasal enerjiyi ısı enerjisine çeviren cihazlara çok geniş tabirle kazan adı verilir. Kazanlar teknik özelliklerine göre çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Kazan yapımında kullanılan malzemenin cinsine, kullanılan yakıtın cinsine, yanma odasının basıncına, ısıtıcı akışkanın cinsine, kazanın yapısal tasarımına, kazanın biçimine, göre bu sınıflandırmalar çeşitlilik göstermektedir.

Suyun ısıtılarak belli bir basınç altında kaynatılmasıyla elde edilen buhar, çeşitli amaçlarla çok yaygın olarak kullanılan bir akışkandır. Buharın ana kullanım alanları sıralamak gerekirse, endüstri, ısıtma, termik santrallarda elektrik üretimi başta gelmektedir.

Buhar kazanları Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB) kapsamında yer alan ve piyasa gözetimi ve denetimi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının (Bakanlık) sorumluluğunda bulunan en kompleks ürünlerin başında gelmektedir. Aynı zamanda da ürün güvenliği açısından en riskli ürün gruplarından birisidir.

Buhar kazanlarının patlamasına yönelik olarak aslında birçok sebepler sayılabilir. Aslında buhar kazanları patlamamak üzere dizayn edilir ve üretilir. Söz konusu kazanların patlamasını önleyecek ve alınması elzem olan önlemler bulunmaktadır. Bu önlemlerin bazılarını sıralamak gerekirse; kullanım amacına uygun ürün seçimi, doğru tasarım, doğru üretim, doğru uygunluk değerlendirme, doğru montaj, doğru işletme/kullanım, doğru bakım, doğru periyodik muayene yapılması vb… Buhar kazanlarının üretiminde kullanılan teknik düzenlemeler yukarıda belirtilen sebeplerden doğabilecek riskleri minimuma indirgeyerek söz konusu ürünlerin patlamasını engellemeye çalışmaktadır. Yukarıda sayılan önlemlerle ilgili olarak Bakanlığın en önemli görevi Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliğinin (2014/68/AB) hükümlerine uygun ürünlerin piyasaya arz edilmesini temin etmektir.

Uygunsuz buhar kazanları; can ve mal kaybına (Patlama ve akabinde yangın çıkarma, kazanın bulunduğu yapının çökmesi/yıkılması, oluşan basınç sonucunda etrafa yabancı maddelerin saçılması, vb.), üreticiler arası haksız rekabete, elektrik israfına yol açmaktadır.

Endüstride kullanılan buhar kazanları alev duman borulu kazanlar (EN 12953) ve su borulu kazanlar (EN 12952) olarak 2’ye ayrılmaktadır. Ancak piyasada ağırlıklı olarak alev duman borulu buhar kazanları bulunmaktadır. Bakanlık 2018 yılı içerisinde EN 12953 standardı kapsamında üretilen buhar kazanlarına yönelik odaklı denetim projesi başlatmıştır.

Buhar kazanlarına yönelik gerçekleştirilen odaklı denetim projesinde; ilk etapta Ankara, İstanbul, Bursa, Aydın, Manisa, Gaziantep, Samsun, İzmir, Konya, Kocaeli, Diyarbakır, Niğde İl Müdürlüklerimizden toplamda 22 denetçi 4-5 Nisan 2018 tarihlerinde uygulamalı fabrika ziyaretini de kapsayan teknik bir eğitime tabi tutulmuştur.

Buhar kazanlarına yönelik gerçekleştirilecek PGD faaliyetlerine destek olacak olan mevcut durumun analiz edilmesi, piyasa arz döngüsü içerisinde yer alan ekonomik aktörlerin tespit edilmesi, üreticinin, ithalatçının ve dağıtıcının bilgilendirilmesi amacıyla tarama faaliyeti yürütülmüştür.

Şu anda Bakanlık olarak kontrol listesi hazırlanmakta olup tarama faaliyetlerinin analiz edilmesi sonucunda denetim usul ve esaslarının belirlenmesinin akabinde denetimlere başlanılacaktır.