İçindekiler
Dergi Arşivi

Çok Boyutlu Organizasyonel Performans Ölçüm Modelleri

 

Yazan: Fatma GÜNTÜRKÜN, Aslıhan SERTKAYA, Nilay DÖNMEZ, Gülçin MANZAK AYDIN, Gonca ARAS
Yayın No: 725
Sayfa Sayısı: 102

Kurumsal performans ölçümü, işletmede yürütülen faaliyetlerin temel amaç ve hedeflere ne ölçüde hizmet ettiğinin izlenmesine, iyileştirme gerektiren noktaların zamanında tespit edilebilmesine ve geleceğe yönelik kararların sağlam temellere dayandırılabilmesine olanak sağlayan bir yönetim aracı olarak, son yirmi yılda oldukça rağbet gören bir konudur. Geçmişten bugüne performans ölçüm sistemlerinin gelişimi incelendiğinde gözlenen temel değişim, sadece finansal göstergeler içeren geleneksel ölçüm sistemlerinin yerini çok boyutlu ölçüm sistemlerinin almasıdır. Bu dönüşümde, geleneksel modellerin; geriye dönük bakış açısı içermesi, işletmenin gelecekteki performansına ilişkin fikir vermekten uzak olması ve nedensellik ilişkileri hakkında verdiği bilginin yetersiz olması gibi eksik yönlerinin büyük payı olmuştur. Geleneksel modellerin pratikte uygulanmalarının zor olması, esnek ve bütünleşik bir yapı sergilememeleri, sürekli iyileştirme mantığıyla çelişmeleri ve müşteri gereksinimlerini görmezden gelmeleri, çok boyutlu ölçüm sistemlerine geçilmesinde rol oynayan diğer unsurlardandır.

Dört bölümden oluşan bu çalışma kapsamında, yukarıda belirtilen özellikler ile öne çıkan çok boyutlu performans ölçüm modelleri incelenmiştir. Bu modellerden Dengeli Puan Kartı (BSC), Bütünleşik Performans Ölçüm Sistemleri (IPMS), Bütünleşik Dinamik Performans Ölçüm Sistemleri (IDPMS), Dinamik Performans Ölçüm Sistemleri (DPMS), Performans Prizması, Performans Piramidi (SMART) ile küçük işletmeler için bir performans ölçüm çerçevesi sunan Organizasyonel Performans Ölçüm Sistemi (OPM) ve Dinamik Bütünleşik Performans Ölçüm Sistemi (DIPMS)’ne kitapta ayrıntılı bir biçimde değinilmiştir. Ancak bunlardan önce, incelemeye yol göstermesi açısından performans ölçümüyle ilgili bir sistem yaklaşımına yer verilmiştir. Son olarak sayılan modellerin yanı sıra kapsamlı bir kurumsal gelişim ve iyileştirme çerçevesi sunan Avrupa Kalite Yönetimi Kuruluşu (EFQM) Modeli ve onun gelişiminde önemli yere sahip Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü (MBNQA) modeli bu incelemeye eklenmiştir. Nitekim bu modeller içinde yer alan öz değerlendirme, hem araştırmacılar hem de bu modelleri uygulayan işletmeler için en çok ilgi çekici konulardan biridir.

Bu çerçevede, çalışmanın ikinci bölümünde, kavramsal bir yaklaşım eşliğinde kurumsal performans ölçüm sistemleri ve gelişimleri hakkında genel bir değerlendirme sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise seçilen ölçüm modelleri ve mükemmellik modelleri ayrıntılı bir biçimde incelenmiş ve incelenen modeller belirlenen kıstaslara göre karşılaştırılmıştır. Aslında bu bölüm, çalışmanın ana odağını oluşturan katkıları içermektedir. Daha sonraki bölüm olan sonuç bölümünde ise özet olarak vurgulanmak istenen noktalara yer verilmiştir.