İçindekiler
Dergi Arşivi

Endüstriyel Tasarım -Görsel Anlatım

Şengül KULTUFAN BİLGİLİ – Mühendis / Türk Patent Enstitüsü

 

Günlük hayatımızın her anında bize eşlik eden, hayatımızı kolaylaştıran her türlü ürün veya ürün parçaları; hayatımıza renk katan, estetik duyularımıza hitap eden desenler, süslemeler endüstriyel tasarımdır. Su içtiğimiz bardak, sinemaların tanıtım afişleri, giysilerimizin desenleri, hesap makinemiz, klavyemiz, sandalyemiz, ceketimiz, arabamız, trafik levhaları, saatimiz, termometre, oyuncaklar, ajandamızın sayfa düzeni, gözlüğümüz, çantamız buna örnek verilebilir. Söz konusu ürünlerin görünüm özellikleri endüstriyel tasarım tescili ile koruma altına alınmaktadır. Bu doğrultuda görsel anlatım, koruma kapsamını belirleyici en önemli unsurdur. Bu nedenle sunulan görsel anlatımın tasarımın tüm belirgin görsel özelliklerini açık ve net bir şekilde yansıtması gerekmektedir.

Kapsamlı bir koruma için öncelikle dikkat edilmesi gereken husus görsel anlatımların boyutlarıdır. Görsel anlatımlar A4 formunda kâğıt üzerine ürün boyutu dikkate alınarak, en az 8x8 cm, en fazla 16x16 cm boyutunda olacak şekilde verilmesine dikkat edilmelidir. Burada zaman zaman yanılgıya düşülmektedir. 8x8 cm ölçünün içerisine çok küçük ebatlarda tasarımın yerleştirilmesi kabul görmemektedir.

 Görsel anlatımın sunum şekline ilişkin herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir.
Tarama yoluyla kopyalamaya ve yayım yoluyla çoğaltılmaya elverişli olması gerekmektedir. Görsel anlatım, tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan ve yayım yoluyla çoğaltmaya elverişli, resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış veya uygulandığı ürünün görünümüdür. Bu şekilde bültende ilan edilecek, sicilde ve de belgelerde yer alacaktır. Görsel anlatım renkli veya siyah-beyaz olarak sunulabilir. Bununla birlikte başvuruda görsel anlatım ne şekilde sunulmuş ise yayın sicil ve belgelerde aynı şekilde renkli veya siyah-beyaz olarak yer alacaktır.

Görsel anlatımlarda zeminin düz olması tasarımın anlaşılmasını sağlayan unsurlardandır. Fotoğraf şeklinde verilen görsel anlatımlarda, tasarım veya tasarımın uygulandığı ürün sade ve düz bir fon üzerinde yer almalıdır. Görsel anlatımlarda arka fon ve ürün mümkün olduğu kadar zıt tonlarla sunulmalı ve arka fonda tasarımın uygulandığı ürün dışında başka bir görüntü yer almamalıdır. Çizim olarak sunulan görsel anlatımlarda ise çizim belirli ve net olmalıdır. Üç boyutlu tasarımlara ait görsel anlatımların çizim olarak sunulması durumunda görünmesi mümkün olmayan çizgilerin, çizim görünümünün şeffaf olması nedeniyle gösterilmemesi gereklidir.

Tasarımın bir kısmının koruma altına alınması talep ediliyorsa, çizim olarak sunulan görsel anlatımlarda koruma talep edilmeyen unsurlar noktalı veya kesikli çizgilerle ifade edilirken, fotoğraf olarak sunulan görsel anlatımlarda ise koruma talep edilen kısımlar açıkça işaretlenmelidir. Tasarım tanımında yer alan “ürünün bir parçası” ifadesinin görsel anlatım üzerinde yukarıda belirtildiği şekilde gösterilmesi gereklidir.

Aynı görsel anlatım içerisinde birden fazla görünüme yer verilemez. Aynı tasarıma ait farklı açılardan elde edilmiş birden fazla görünüm, açık ve net olsa dahi tek bir görsel anlatım içinde kabul edilmez.

Tasarımın üç boyutlu olması durumunda, daha iyi anlaşılabilmesi için, tasarımı bütün yönleriyle açık ve net şekilde yansıtan görünümler ve tasarımın farklı açılardan görüntülendiği ek görsel anlatımlar şeklinde sunulması gerekir.

Ek görsel anlatım olarak kabul edilecek görünümler aşağıda belirtilmiştir:
• Tasarımın farklı yönlerden elde edilmiş görünümleri,
• Tasarımın kullanım özelliklerini yansıtan görünümleri,
• Desen tasarımlarında desenin ürüne uygulanmış halinin görünümü,
• Aynı tasarımın farklı renklerinin görünümü,
• Uygulama sonrası anlam kazanan görünümler,
• Tasarıma ait detay görünümler.

Bir tasarıma ait en fazla kaç ek görsel anlatım veya en az kaç açıdan görünüm verilmesi gerektiğine dair herhangi bir sınır bulunmamakla birlikte tasarımın tüm belirgin görsel özelliklerini açık ve net bir şekilde yansıtacak, görsel anlatımların sunulmasına dikkat edilmelidir.

Ticari takdim şekli, iç mekân tasarımı, dış mekân tasarımı ve “layout” “get-up” kapsamında değerlendirilmiş olan başvurularda yerleşimin net olarak görüntülenmesi için bir tanesi mutlaka üstten olmak şartıyla birden çok ek resim istenmesi gerekmektedir.

Endüstriyel tasarım tescilinde görsel anlatımların açık, net ve anlaşılabilir olması korumanın sınırlarını belirlemektedir. Bu sebeple başvuru sahiplerinin bu konuya özen göstermeleri, tasarımlar ile ilgili yaşanacak hukuksal işlemlerde haklarını daha iyi savunmalarına imkân sağlayacaktır.

 

Endüstriyel Tasarım İstatistikleri
Sınai mülkiyet haklarından endüstriyel tasarımın değeri anlaşıldıkça her geçen gün önemi de artmaktadır. Endüstriyel tasarım başvurularında bu, açıkça görülmektedir. Son yıllarda endüstriyel tasarım başvurularında önemli artışlar olmuştur. Yerli tasarım başvurularında % 46 artış gerçekleşmiştir. Yerli tasarım başvuruları 2013 yılında 42.876’ya ulaşmıştır.


Şekil 1. Yerli Tasarım Başvuru Sayıları