İçindekiler
Dergi Arşivi

GAMAK’ta Elektrik Motorları Üretimi ve Enerji Verimliliği Uygulamaları

Sinan ALTINDAĞ / Ar-Ge Müdürü

 

Sanayi, gelişen ve gelişmekte olan tüm ülkelerin enerji tüketimlerinde en yüksek paya sahip sektördür. Globalleşen dünya için rekabet koşullarının ve olumsuz çevre şartlarının gün geçtikçe daha da kötüleşmesi enerjinin etkin kullanımı gereksinimi artırmaktadır. Sanayide enerji verimliliği çalışmaları direkt olarak maliyeti etkilediğinden kârlılığa olumlu yansıması ve yapılacak yatırımların diğer sektörlere göre daha az maliyetle gerçekleştirilebilmesi, yapılan yatırımların kısa sürede kendini amorti etmesi rekabet koşullarında ciddi avantaj sağlayabilmektedir.


Şekil 1. GAMAK’ın Elektrik Motoru Üretim Aşamaları.

GAMAK 55 yılı aşkın süredir sahip olduğu elektrik motoru tecrübesiyle sektörde ilkleri başaran öncü ve lider kuruluştur. Yüksek verimlilik konusunda da öncü olarak 2001 yılında gönüllülük esasına dayalı EFF1 motor üretimini gerçekleştirmiştir. Bu dönemde yapılan tasarım değişiklikleri ve kalıp yenilemeleri sayesinde, ileri ki yıllarda başlayan IE2 verim sınıfına geçiş GAMAK açısından daha kolay ve hızlı olmuştur. Sonrasında IE3 ve IE4 içinse birçok motor tipinde tasarım değişikliklerinin yapılması gerekmiştir. Son yıllarda yapılan ciddi yatırımlar ile yaklaşık 250 adet kalıp ve takım yenilenmiş ve IEC standartlarına uygun yüksek verimli motor geçişi tamamlanmıştır. Bugün itibarıyla GAMAK standart üretimi IE3 motorları kapsamaktadır ve IE4 motorlar da proje bazlı olarak üretilmektedir.

IE4 verim sınıfında, özellikle bakım gerektirmeyen uzun ömürlü yapısı sayesinde sincap kafesli asenkron motor tasarımı ile müşterilerimize çözüm sunmaktayız. Bu proje kapsamında TSE laboratuvarlarında test edilmiş ve verimi onaylanmış Türkiye’ deki en büyük IE4 motoru da ürettik.

Motor Dönüşüm Projeleri
GAMAK, yaklaşık 10 yıl önce ENVER adıyla başlayan ve günümüzde hâlen farklı formatlarda ama aynı prensiple devam eden motor dönüşüm projelerinde, kullanıcıların bilinçlendirilmesi adına her türlü desteği vermiştir ve vermeye devam etmektedir. Gerek konferanslarda yapılan sunumlar gerekse sahada verilen enerji ölçüm destekleri ile dönüşüm projelerinde sağlanabilecek kazançlar anlatılmış ve farkındalığının arttırılması sağlanmıştır.

Yıllar içerisinde elde edilen tecrübelere göre verimlilik projelerinde başarının sırrı doğru analiz yapmaktan geçmektedir:
- Kullanıcılar kâğıt üzerindeki hesaplamaların yanında somut değerlerde görmek ister, bu açıdan sahada verdiğimiz ölçüm desteği ve gerçekçi hesaplamalar önemli olmuştur.
- Yatırımların geri ödeme süresi kullanılan motorun yüklenme oranı, yük tipi ve çalışma saatine bağlıdır ve detaylar incelenmeden analiz yapmak doğru olmaz.
Verimlilik artırıcı projelerin finansal açıdan önemli başlıca unsurları şunlardır:
- İşletmede değiştirilen eski motorların kesinlikle hurda olarak değerlendirilmesi gerekir, aksi takdirde pazara verimsiz motor girişi devam etmiş olur. GAMAK olarak eski motorların hurda olarak değer kazanmasında kullanıcılarımıza sunduğumuz imkânlar mevcuttur.
- Projelerin kendini geri ödeme süresi önemlidir, kimi proje 1 yıl gibi kısa sürelerde kendini geri öderken, kimi proje ise 5 yıl gibi kullanıcı tarafında çok cazip görünmeyen sürelerde kendini geri ödemektedir. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken, yeni yüksek verimli motorların ortalama 10-15 yıl olan ömürleri süresince tasarruf etmeye devam edecek olmasıdır.

Değişim projelerinde analizler sonucu yüksek tasarruflar görünse de, kullanıcılar açısından ilk yatırım maliyetleri çok önemlidir. İşin doğrusu, uzun yıllar içerisinde yapılacak tasarruflar düşünüldüğünde bu ilk yatırım maliyeti oldukça önemsiz kalır ancak kısa vadede karşılaşılan maliyete karşıda bir refleks oluşmaktadır. Bu noktada kullanıcı tarafı için en önemli olan devletin sağlayabileceği hibe destek ile harcamalarının bir kısmının karşılanması veya uygun faizli ve uzun vadeli krediler ile ödeme kolaylıklarının sağlanmasıdır. Bugünkü projelerde henüz hibe desteği olmasa da uygun kredi imkânları mevcuttur.

Değişim projelerinin yanında, yeni motor alım ihtiyaçlarında da özellikle IE3 verimli motorların tercih edilmesi gerekmektedir. Böylelikle işi kaynağından çözüp yıllar sonra yeniden değişim projeleri başlatmaya gerek olmadan, bugünden geleceği kurmuş oluruz.