İçindekiler
Dergi Arşivi

İmalat Sanayi Alt Sektörlerinin Ölçeksel Analizi - II

Ahmet Cankat ÖZTÜRK / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Genel Müdürlüğü)

 

Uygulama
Gıda Ürünlerinin İmalatı sektöründe ilk olarak ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Aydın ve Zonguldak alt bölgeleri, küçük ölçekte İstanbul, Tekirdağ, Balıkesir, Ankara ve Zonguldak alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul, Tekirdağ, Samsun ve Mardin alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Tekirdağ, Bursa, Kocaeli, Adana ve Zonguldak alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında, ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2013-2014 yılları etkinlik ortalamasının diğerlerine göre yüksek çıktığı yıllardır. Küçük ölçekte 2011-2014 yılları arasında etkinlik ortalamaları aynı düzeyde seyretmiştir. Orta ölçekte 2012 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2012 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıldır.

Gıda Ürünlerinin İmalatı sektörü, yapılan ciro göz önüne alındığında Türkiye’de ilk 5 sektör arasında olduğu için ikinci bir analize tabi tutulmuştur. Her ölçek aynı anda analize dâhil edilerek hem o sektörde hangi yıl hangi alt bölgenin daha etkin olduğu hem de hangi yıl hangi ölçeğin daha etkin çalıştığı belirlenmiştir. Ortalamalar göz önüne alınırken her üç ölçek içinde analize tabi tutulmuş olan alt bölgeler dikkate alınmıştır. Buna göre 2011 ve 2012 yıllarında orta ölçekli firmalar diğer ölçekli firmalara göre daha etkin çalışırken, 2013 ve 2014 yıllarında KOBİ üstü firmalar diğer firmalara nazaran daha etkin çalışmıştır. Bölge olarak etkinlik ortalamalarına göre, 2011 yılında Kocaeli ve Zonguldak alt bölgelerinin, 2012 yılında Mardin alt bölgesinin, 2013 yılında İstanbul ve Tekirdağ alt bölgelerinin ve 2014 yılında Zonguldak alt bölgesinin diğer alt bölgelere göre daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Ayrıca 2014 yılı dışında diğer 3 yıl İstanbul alt bölgesi diğer alt bölgelere göre ya daha etkin olarak görülmüştür ya da etkinlik açısından en üst seviyelerde yer almıştır.

İçeceklerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte İstanbul ve Balıkesir alt bölgeleri, küçük ölçekte Adana alt bölgesi, orta ölçekte İstanbul ve İzmir alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Aydın ve Antalya alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011 yılı, küçük ölçekte 2012 yılı, orta ölçekte 2011 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2013 ile 2014 yılları etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Tekstil Ürünlerinin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Kırıkkale ve Trabzon alt bölgeleri, küçük ölçekte İstanbul, Balıkesir ve Zonguldak alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul, Hatay ve Samsun alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte İzmir alt bölgesi her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2014 yılı, küçük ölçekte 2012, 2013 ve 2014 yılları, orta ölçekte 2013 yılı ve kobi üstü ölçekte 2012 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.
Tekstil Ürünlerinin İmalatı sektörü, yapılan ciro göz önüne alındığında Türkiye’de ilk 5 sektör arasında olduğu için ikinci bir analize tabi tutulmuştur. Her ölçek aynı anda analize dâhil edilerek hem o sektörde hangi yıl hangi alt bölgenin daha etkin olduğu hem de hangi yıl hangi ölçeğin daha etkin çalıştığı belirlenmiştir. Ortalamalar göz önüne alınırken her üç ölçek içinde analize tabi tutulmuş olan bölgeler dikkate alınmıştır. Buna göre 2011 yılında küçük ölçekli firmalar, 2012 yılında orta ölçekli firmalar, 2013 yılında küçük ölçekli firmalar ve 2014 yılında kobi üstü ölçekli firmalar ile küçük ölçekli firmaların daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Bölge olarak etkinlik ortalamalarına göre, 2011 yılında Kayseri alt bölgesinin, 2012 yılında İstanbul alt bölgesinin, 2013 yılında İstanbul Kocaeli ve İzmir alt bölgelerinin ve 2014 yılında İstanbul ve İzmir alt bölgelerinin diğer alt bölgelere göre daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Ayrıca İstanbul, İzmir ve Kayseri alt bölgeleri diğer alt bölgelere göre ya daha etkin olarak görülmüştür ya da etkinlik açısından en üst seviyelerde yer almıştır.

Giyim Eşyalarının İmalatı sektöründe ilk olarak ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Antalya alt bölgesi, küçük ölçekte yine Antalya alt bölgesi, orta ölçekte İstanbul, İzmir, Aydın, Ankara, Adana alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte İstanbul, İzmir, Aydın, Konya ve Adana alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2012 yılı, küçük ölçekte 2012 yılı, orta ölçekte 2012 ve 2014 yılları ve KOBİ üstü ölçekte 2011 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Sektörde analize dâhil edilmek için KOBİ üstü ölçekte yeterli veri bulunamadığı için KOBİ üstü ölçek analize dâhil edilmemiştir. Mikro ölçekte Ankara, Adana ve Hatay alt bölgeleri, küçük ölçekte Aydın, Kocaeli, Hatay ve Zonguldak alt bölgeleri her yıl etkinliklerini korumuştur. Orta ölçekte etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2012 yılı, küçük ölçekte 2013 ve 2014 yılları ve orta ölçekte 2012 ve 2013 yılları etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Ağaç, Ağaç Ürünleri ve Mantar Ürünleri İmalatı (Mobilya Hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden Örülerek Yapılan Eşyaların İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Tekirdağ ve Gaziantep alt bölgeleri, küçük ölçekte Kırıkkale alt bölgesi, orta ölçekte İstanbul ve Aydın alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Ankara ve Konya alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2012 ve 2013 yılları, küçük ölçekte 2014 yılı, orta ölçekte 2012 ve 2014 yılları ve KOBİ üstü ölçekte 2013 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Kâğıt ve Kâğıt Ürünlerinin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte her yıl etkin çalışan bir alt bölge bulunmamaktadır. Küçük ölçekte Aydın alt bölgesi, orta ölçekte Samsun ve Aydın alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte İstanbul ve İzmir alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011, 2012 ve 2014 yılları, küçük ölçekte 2013 yılı, orta ölçekte 2011 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2011 ve 2012 yılları etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Kayıtlı Medyanın Basılması ve Çoğaltılması sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Ağrı alt bölgesi, küçük ölçekte Ankara ve Ağrı alt bölgeleri, orta ölçekte Kocaeli ve Ankara alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Kocaeli ve Trabzon alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2013 yılı, küçük ölçekte 2012 ve 2013 yılları, orta ölçekte 2012 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2012 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Kok Kömürü ve Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Sektörde analize dâhil edilmek için mikro ve KOBİ üstü ölçeklerde yeterli veri bulunamadığı için analize dâhil edilmemişlerdir. Küçük ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır ve sektör orta ölçek bazında sadece 2011 yılı için analize tabi tutulabilmiştir. İstanbul, Tekirdağ, Balıkesir, Manisa ve Ankara alt bölgeleri bu yıl için etkin çalışan alt bölgelerdir. Küçük ölçekte 2011 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıldır.

Kimyasalların ve Kimyasal Ürünlerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Tekirdağ, İzmir ve Trabzon alt bölgeleri, küçük ölçekte İstanbul, Trabzon ve Şanlıurfa alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul, Antalya ve Kayseri alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Balıkesir, İzmir, Ankara ve Gaziantep alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011 yılı, küçük ölçekte 2012 ve 2013 yılları, orta ölçekte 2011 ve 2014 yılları ve KOBİ üstü ölçekte 2014 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Kauçuk ve Plastik Ürünlerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Balıkesir alt bölgesi, küçük ölçekte İstanbul, İzmir, Aydın ve Kocaeli alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul ve Manisa alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Antalya, Adana ve Zonguldak alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011 yılı, küçük ölçekte 2011 yılı, orta ölçekte 2012 ve 2013 yılları ve KOBİ üstü ölçekte 2011 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Diğer Metalik Olmayan Mineral Ürünlerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Balıkesir, Şanlıurfa ve Mardin alt bölgeleri, küçük ölçekte İzmir, Ankara ve Ağrı alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul ve Erzurum alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte İstanbul, Konya, Trabzon ve Mardin alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2014 yılı, küçük ölçekte 2012 ve 2013 yılları, orta ölçekte 2013 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2012 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Ana Metal Sanayii sektöründe ilk olarak ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Aydın alt bölgesi her yıl etkinliğini korumuştur, küçük ölçekte hiçbir alt bölge her yıl etkin kalamamış, orta ölçekte Hatay alt bölgesi ve kobi üstü ölçekte Aydın ve Konya alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2014 yılı, küçük ölçekte 2014 yılı, orta ölçekte 2013 ve 2014 yılları ve kobi üstü ölçekte 2013 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Ana Metal Sanayii sektörü yapılan ciro göz önüne alındığında Türkiye’de ilk 5 sektör arasında olduğu için ikinci bir analize tabi tutulmuştur. Her ölçek aynı anda analize dâhil edilerek hem o sektörde hangi yıl hangi alt bölgenin daha etkin olduğu hem de hangi yıl hangi ölçeğin daha etkin çalıştığı belirlenmiştir. Ortalamalar göz önüne alınırken her üç ölçek içinde analize tabi tutulmuş olan bölgeler dikkate alınmıştır. Her yıl KOBİ üstü firmaların diğer firmalara nazaran daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Bölge olarak etkinlik ortalamalarına göre, 2011 yılında Balıkesir ve Manisa alt bölgelerinin, 2012 yılında İstanbul ve Aydın alt bölgelerinin, 2013 yılında İstanbul ve Kocaeli alt bölgelerinin ve 2014 yılında Kocaeli, Adana ve Hatay alt bölgelerinin diğer alt bölgelere göre daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Ayrıca İstanbul alt bölgesi diğer alt bölgelere göre ya daha etkin olarak görülmüştür ya da etkinlik açısından en üst seviyelerde yer almıştır.

Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı sektöründe ilk olarak ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Tekirdağ, Balıkesir ve Şanlıurfa alt bölgeleri, küçük ölçekte İstanbul ve Zonguldak alt bölgeleri, orta ölçekte Balıkesir, Bursa ve Mardin alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Manisa alt bölgesi her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011-2014 yılları arasında etkinlik ortalamasının aynı seviyede seyretmiştir, küçük ölçekte 2014 yılı, orta ölçekte 2012 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2014 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı sektörü yapılan ciro göz önüne alındığında Türkiye’de ilk 5 sektör arasında olduğu için ikinci bir analize tabi tutulmuştur. Her ölçek aynı anda analize dâhil edilerek hem o sektörde hangi yıl hangi alt bölgenin daha etkin olduğu hem de hangi yıl hangi ölçeğin daha etkin çalıştığı belirlenmiştir. Ortalamalar göz önüne alınırken her üç ölçek içinde analize tabi tutulmuş olan bölgeler dikkate alınmıştır. Buna göre her yıl KOBİ üstü firmaların diğer firmalara nazaran daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Bölge olarak etkinlik ortalamalarına göre, 2011 yılında İzmir alt bölgesinin, 2012 yılında Manisa alt bölgesinin, 2013 yılında Balıkesir ve Zonguldak alt bölgelerinin ve 2014 yılında Manisa ve Zonguldak alt bölgelerinin diğer alt bölgelere göre daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Ayrıca Manisa ve Zonguldak alt bölgeleri diğer alt bölgelere göre ya daha etkin olarak görülmüştür ya da etkinlik açısından en üst seviyelerde yer almışlardır.

Bilgisayarların, Elektronik ve Optik Ürünlerin İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Sektörde analize dâhil edilmek üzere orta ve KOBİ üstü ölçeklerde yeterli veri bulunamadığı için analize dâhil edilmemiştir. Mikro ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır ve küçük ölçekte Aydın alt bölgesi her yıl etkinliğini korumuştur. Mikro ölçekte 2011, 2012 ve 2013 yılları ve küçük ölçekte 2011 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Elektrikli Teçhizat İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Tekirdağ ve Balıkesir alt bölgeleri, küçük ölçekte Balıkesir ve Aydın alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul, İzmir, Aydın ve Samsun alt bölgeleri ve kobi üstü ölçekte Tekirdağ ve Kastamonu alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2012 ve 2014 yılları, küçük ölçekte 2011, 2012 ve 2013 yılları, orta ölçekte 2012 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2011 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Ekipman İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır. Küçük ölçekte İstanbul ve Tekirdağ alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul ve Antalya alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Kocaeli ve Antalya alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2013 yılı, küçük ölçekte 2013 yılı, orta ölçekte 2011, 2012 ve 2013 yılları ve KOBİ üstü ölçekte 2014 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Motorlu Kara Taşıtı, Treyler (Römork) ve Yarı Treyler (Yarı Römork) İmalatı sektöründe ilk olarak ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Kırıkkale alt bölgesi, küçük ölçekte İstanbul ve İzmir alt bölgeleri, orta ölçekte İstanbul, Tekirdağ ve Ankara alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Kobi üstü ölçekte 2011 ve 2012 yılı analize tabi tutulamayıp analiz 2013 ve 2014 yılları için yapılmıştır. Manisa, Bursa ve Hatay alt bölgeleri bu iki yıl için etkin çıkmıştır. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2011 ve 2012 yılları, küçük ölçekte 2012, 2013 ve 2014 yılları, orta ölçekte 2011 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2014 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Motorlu Kara Taşıtı, Treyler (Römork) ve Yarı Treyler (Yarı Römork) İmalatı sektörü yapılan ciro göz önüne alındığında Türkiye’de ilk 5 sektör arasında olduğu için ikinci bir analize tabi tutulmuştur. Her ölçek aynı anda analize dâhil edilerek hem o sektörde hangi yıl hangi alt bölgenin daha etkin olduğu hem de hangi yıl hangi ölçeğin daha etkin çalıştığı belirlenmiştir. Ortalamalar göz önüne alınırken her üç ölçek içinde analize tabi tutulmuş olan alt bölgeler dikkate alınmıştır. Bu sektörde 2011 ve 2012 yılları için veri eksikliği sebebiyle KOBİ üstü firmalar analize dâhil edilememiştir. Buna göre 2011 ve 2012 yıllarında orta ölçekli firmalar küçük ölçekli firmalardan daha etkin çalışırlarken, 2013 ve 2014 yıllarında KOBİ üstü firmaların diğer firmalara nazaran daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Bölge olarak etkinlik ortalamalarına göre, 2011 yılında İzmir ve Ankara alt bölgelerinin, 2012 yılında İstanbul alt bölgesinin, 2013 yılında Tekirdağ alt bölgesinin ve 2014 yılında İstanbul, Tekirdağ ve Balıkesir alt bölgelerinin diğer alt bölgelere göre daha etkin çalıştıkları görülmektedir. Ayrıca İstanbul alt bölgesi diğer alt bölgelere göre ya daha etkin olarak görülmüştür ya da etkinlik açısından en üst seviyelerde yer almıştır.

Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Sektörde analize dâhil edilmek üzere mikro ölçekte yeterli veri bulunamadığı için analize dâhil edilmemiştir. Küçük ölçekte Balıkesir alt bölgesi diğer bölgelerden daha etkin çıkmıştır. Orta ölçek sadece 2013 yılı için analize tabi tutulabilmiştir. Bu yıl için Balıkesir, Aydın, Bursa ve Ankara alt bölgeleri etkin çıkmıştır. Kobi üstü ölçekte Bursa bölgesi her yıl etkinliğini koruyabilmiştir. Yıllara göre bölgelerin etkinlik ortalamalarına bakıldığında ortalamalar arasında çok büyük farklar bulunmamaktadır. Küçük ölçekte 2014 yılı ve KOBİ üstü ölçekte 2012 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Mobilya İmalatı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır. Küçük ölçekte İstanbul ve Balıkesir alt bölgeleri ve orta ölçekte Aydın alt bölgesi her yıl etkinliğini koruyan alt bölgeler olmuştur. Kobi üstü ölçekte 2011, 2012 ve 2014 yılları analize tabi tutulamayıp analiz 2013 yılı için yapılmıştır. İstanbul, Bursa, Kocaeli, Konya ve Kayseri alt bölgeleri bu yıl için etkin çıkmışlardır. Mikro ölçekte 2012 yılı, küçük ölçekte 2011, 2012 ve 2014 yılları ve orta ölçekte 2013 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Diğer İmalatlar sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Sektörde analize dâhil edilmek üzere KOBİ üstü ölçekte yeterli veri bulunamadığı için analize dâhil edilmemiştir. Mikro ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır. Küçük ölçekte Kırıkkale alt bölgesi her yıl etkinliğini koruyabilmiştir. Orta ölçekte her yıl etkinliğini koruyabilen bir alt bölge bulunmamaktadır. Mikro ölçekte 2012 ve 2013 yılları, küçük ölçekte 2013 yılı ve orta ölçekte 2011 ve 2013 yılları etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Makine ve Ekipmanların Kurulumu ve Onarımı sektöründe ölçekler yıllara ayrılarak kendi içlerinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Mikro ölçekte Tekirdağ ve Mardin alt bölgeleri, küçük ölçekte Mardin alt bölgesi, orta ölçekte Ankara, Antalya ve Gaziantep alt bölgeleri ve KOBİ üstü ölçekte Antalya ve Şanlıurfa alt bölgeleri her yıl etkinliklerini koruyabilmiştir. Mikro ölçekte etkinlik ortalamalarının değeri her yıl aynı düzeyde seyretmiştir, küçük ölçekte 2011 yılı, orta ölçekte 2014 yılı ve kobi üstü ölçekte 2014 yılı etkinlik ortalamasının en yüksek olduğu yıllardır.

Sonuç ve Öneriler
Etkin olmayan sektörlerin etkin konuma gelebilmeleri için genel olarak maliyetlerini azaltmaları gerekmektedir. Özellikle satışların maliyetini düşürmek için stratejiler geliştirilmelidir. İçeriğe bakıldığında, üretim maliyeti ve hizmet maliyetinin düşürülmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Sektörlerde mükemmeliyet merkezleri kurulmalıdır. Bu uygulama neticesinde, devletimiz herhangi bir sektörde firma Ar-Ge, ekipman ve test cihazı desteği vermek yerine, sektördeki her bir işletmenin yararlanacağı mükemmeliyet merkezleri kurarak, mükerrer desteklerin de önüne geçecektir. Bu sayede firmaların kaynaklarının kullanımında da etkinlik sağlanacak, israf önlenecektir. Firmalar test ve muayene cihazları gibi cihazlara yatırım yapmayacak, bu ihtiyacını mükemmeliyet merkezlerinden karşılayacak böylece kaynaklarını Ar-Ge çalışmalarına yatırması için fırsat olacaktır. Bu sayede firmalar hem duran varlıklarını hem de dönen varlıklarını daha etkin kullanmış olacaktır. Mükemmeliyet merkezlerinin dünya uygulamalarından farkı, bu merkezlerde derin Ar-Ge yapılanması ile birlikte, doğal bir kümelenmenin oluşması ve entelektüel, nitelikli sermayenin bir merkezde toplanmasıdır. Doğal kümelenme oluşması aynı zamanda firmaların rekabet öncesi birbirleriyle iş birliği yapması demektir. Bu iş birliği sonucu küçük ölçekli işletmeler küçük ölçekli işletmelerle, orta ölçekli işletmeler orta ölçekli işletmelerle bir ayara gelecek böylece etkinlikleri artacaktır.

Firmalar arası iletişim kanallarının geliştirilmesi gerekmektedir. Firmalar arası iletişimin geliştirilmesi, hangi firmanın hangi ürünü ürettiği farkındalığının artırılması, firmaların sahip oldukları dönen ve duran varlıklarının daha etkin kullanımını sağlayacaktır. Firmaların ihtiyacı olan ürüne daha az para harcayarak ulaşması sağlanacaktır. Sanayi Genel Müdürlüğü (SGM) ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ortaklığıyla kurulan Lonca portalının daha etkin kullanımının sağlanması ve tanıtımının yapılması gerekmektedir. Tüm yerli ve yabancı firmalar için veri kaynağı olan bu portal sayesinde, Türkiye'de sanayi sektöründe faaliyette bulunan yüz binlerce işletme ve bu işletmelerin ürettikleri yüz binlerce ürün bilgisine ulaşılabilmektedir.

Duran varlıkların etkin kullanımı için Lonca portalı önemli bir etken olarak görülmektedir. Firmaların ellerinde bulunan ve özel kullanım amaçlı satın aldıkları makine ve teçhizat bilgileri Lonca portalında ayrı bir kısımda sergilenebilir. Burada bu makinaların başka firmalar tarafından da kullanılması kaynak etkinliğini artıracak, başka firmaların kaynaklarını makinaya değil de Ar-Ge gibi önemli kalemlere yatırmaları sağlanacaktır. Aynı zamanda firmalar elindeki atıl makine ve teçhizatları da bu portalda sergileyerek, Lonca portalını makine parkı gibi de kullanmak mümkün olacaktır. Böylece bazı firmalar için atıl olan makinaları başka firma ithal edeceğine daha az maliyetle o firmadan alarak kaynak etkinliği sağlayacaktır.

Veri güvenilirliği ve veri güvenliği için mevcut sistemlerin iyileştirilmesi gerekmektedir. Sanayi sicil verilerinin doğruluğunun artırılması elzem olarak görülmektedir. Beyan usulü girilen verilerin il müdürlükleri tarafından kontrolünün sistematik, düzenli ve daha dikkatli bir şekilde yapılması gerekmektedir. Daha sonra yapılacak çalışmalarda politika yapıcıların analizlere güvenerek hareket etmesi veri güvenilirliğinden geçmektedir.

Bu çalışmada sektörler genel olarak ele alınmıştır. İleride yapılacak çalışmalarda farklı girdi ve çıktı değişkenleri kullanılarak analiz derin hale getirilebilir. İşletme bazlı kıyaslama yapılabilir. Bu kıyaslama işletmelerin kendi etkinliklerini ölçmeleri ve kaynaklarını verimli kullanmaları açısından önem arz etmektedir. Yine sektörel ya da firma bazlı uluslararası kıyaslamalar yapılarak dünyadaki sektörler ya da firmalara göre mevcut durum belirlenebilir.

SGM bünyesindeki sektör şubeleri; her sektör için analiz sonuçlarını değerlendirebilir, sektör özelinde girdi ve çıktı değişkenleri farklı değerler de alınarak analiz çeşitlendirilip sektöre özgü politikalar belirlenebilir. Sanayi politikalarının hazırlanması ve takibi için 635 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Sanayi Genel Müdürlüğünün görevlerini anlatan 7. Maddesinin a bendinde “Sanayi politikalarını hazırlamak, stratejiler geliştirmek, bunların uygulanmasını sağlamak, sonuçlarını izlemek ve değerlendirmek, sanayinin genel problemlerini tespit etmek ve çözüm önerileri geliştirmek” görevi SGM’ye verilmiştir.

Bu çalışma 2011 ile 2014 yıllarını kapsamaktadır. İleride yapılacak çalışmalar 2009 yılı öncesinden başlayarak ekonomik krizin etkileri de ölçülebilir.

Sektörlerin alt kırılımlarına inilebilir. NACE Rev.2 faaliyet sınıflaması 4’lü ya da 6’lı düzeyde analizler yapılırsa sektörlere ait daha kesin bilgilere ulaşılabilir.

Kaynakların etkin kullanımı ve nitelikli çalışan oranının artırılması için Bakanlığımız tarafından sektörel bazda farkındalık seminerleri düzenlenebilir, etkinlik ölçme ve kümelenme konularında eğitim ve danışmanlık verilebilir. Aynı zamanda firmaların kendileri ya da çatı kuruluşlar aracılığıyla pazarlama, lojistik ve tedarik zinciri, Ar-Ge yönetimi, müşteri ilişkileri, ortak kaynak kullanımı, pazar araştırma yöntem ve teknikleri, marka yönetimi ve yine etkinlik ölçme konularında eğitim ve danışmanlık hizmetleri almaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Kaynakça
Yolalan, Reha (1990). Veri Zarflama Yöntemi, MPM Verimlilik Dergisi, Ankara, 3: 132-145.
Gürak, Hasan (2009). “Teknolojik Verimlilik Artısı: Uzun Dönem Büyüme”, www.hasmendi. net/14.09.2009
Benli, Yasemin Keskin (2006). İstanbul Menkul Kıymet Borsası İmalat Sanayi İçin Etkinlik ve Toplam Faktör Verimliliği Analizi, Seçkin Yayınları, Ankara.
Şahin, H. , (Mart 2006), Türkiye ekonomisi (8. Baskı), Bursa: Ezgi Kitabevi.
Karluk R., (2013), Temel sektörlerde gelişmeler II: sanayi sektörü. M. Toprak, N. Çatalbaş (Eds.), Türkiye ekonomisi içinde (129-157). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Keyder, Ç., (1982), Dünya ekonomisi içinde Türkiye (1923-1929), Ankara: Yurt Yayınları
Boratav, K., (Eylül 2007), Türkiye iktisat tarihi (1908-2005), (11. Baskı), Ankara: İmge Kitabevi.
Küçük Ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri Ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik, Madde 3, http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/11/20121104-11.htm
Küçük Ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri Ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik, Madde 5, http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/11/20121104-11.htm
Türkiye İstatistik Kurumu (2013), Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması, Ankara: TÜİK yayını.
Türkiye İstatistik Kurumu, http://www.tuik.gov.tr/
Internet: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, http://gbs.sanayi.gov.tr/
OECD Directorate for Science, Technology and Industry Economic Analysis and Statistics Division, (Temmuz 2011).
COŞKUN, Y. S. ve BALATAN, Z. (2009). “Küresel Mali Krizin Bankacılık Sektörüne Etkileri Ve Türk Bankacılık Sektörünün Veri Zarflama Analizi İle Bilançoya Dayalı Mali Etkinlik Analizi”, Ege Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü 12. İktisat Öğrencileri Kongresi, İzmir.
YILMAZ, K. N. ve KARAKADILAR, İ. S. (2010). “Türk Otomobil Pazarında Yerli Üretim ve İthal Araçların Verimliliklerinin Veri Zarflama Analizi İle Değerlendirilmesi” Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt:XXVIII, Sayı I, s. 499-521, İstanbul.
Karaca, C. (2010). Veri Zarflama Analizi ile Antalya Bölgesindeki Ziraat Bankası Şubelerinin Performans Değerlendirmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
KECEK, G. (2010). Veri Zarflama Analizi Teori ve Uygulama Örneği, Siyasal Kitabevi, Ankara.
Karakış, E. (2011). Emniyet Güçlerinin Performansını Veri Zarflama Analizi İle Değerlendirme. Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Charnes, A., Cooper W. W., Lewin A. Y. and Seiford L. M. (1978). Data Envelopment Analysis: Theory, Methodology, and Applications. Norwell: Kluwer Academic Publishers.
Düzgün, M. (2011). Veri Zarflama Analiziyle Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Etkinlik ve Verimlilik Analizi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Cooper, W.W, Seiford L. M. and Tone K. (2000). "Data Envelopment Analysis" Boston: Kluwer Academic Publishers.
Atan, M., Yaşar Z. R., Unvan, Ö. ve Uzun, C. B. (2009). Türkiye'de İktisadi Faaliyet Kollarında Verimlilik ve Etkinliğin Üretim Fonksiyonları ile İncelenmesi. Ekonomik Yaklaşım: 43-58.
Kalijaran, M. ve Shand, R.T. (1999), ”Frontier Production Functions and Tecnical Efficiency Measures”, Journal of Economic Surveys, 13(2), ss.149 172.