İçindekiler
Dergi Arşivi

İmalat Sanayi Sürdürülebilir Üretim Göstergeleri Açıklandı

Derya ERGÜN ZORLUBAŞ / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi ve Verimlilik Genel Müdürlüğü)

 

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sanayi ve Verimlilik Genel Müdürlüğü, “İmalat Sanayi Sürdürülebilir Üretim Göstergeleri”nin mevcut güncel veriler kullanılarak hesaplanan 2016 yılına ait sonuçlarını açıkladı.

İmalat Sanayi Sürdürülebilir Üretim Göstergelerinin sektörel kapsamı ve içerdiği konu başlıkları ile imalat sanayine ait 24 alt sektörün sürdürülebilir üretim açısından gelişimi somut olarak izlenebilmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) mikro verileri kullanılarak hazırlanan Göstergeler Seti, 5 ana grupta toplam 8 göstergeden oluşuyor :

 

A) Atık Yoğunluğu (Atık Miktarı / Katma Değer)
2016 yılında 2014 yılına göre imalat sanayi genelinde oluşan toplam atık miktarı yüzde 3,9 artarken, atık yoğunluğu (katma değer başına oluşan atık miktarı) yüzde 19,9 oranında azaldı. Aynı dönemde tehlikeli atık miktarı yüzde 18,4 artarken, tehlikeli atık yoğunluğu (katma değer başına oluşan tehlikeli atık miktarı) ise yüzde 8,3 oranında azaldı.

2016 yılında imalat sanayi genelinde üretilen 1 lira katma değer başına 115,8 gram toplam atık ve 8,5 gram tehlikeli atık oluştu.

Aynı yıl, katma değer başına en fazla atık üreten sektör 610,8 gram ile “24 - Ana metal sanayii”, en fazla tehlikeli atık üreten sektör ise 47,6 gram ile birleştirilerek hesaplanan sektörler olan “19 - Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri” ve “20 - Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı” oldu. 2014’e kıyasla 2016 yılında imalat sanayi genelinde, tehlikeli atık yoğunluğu yüzde 8,3 ve toplam atık yoğunluğu yüzde 19,9 oranında azaldı.
 

B) Sera Gazı Yoğunluğu (CO2-e Cinsinden Sera Gazı Miktarı / Katma Değer)
2016 yılında bir önceki yıla kıyasla imalat sanayi genelinde oluşan CO2-e cinsinden toplam sera gazı miktarı yüzde 6,6 artarken, sera gazı yoğunluğu (katma değer başına oluşan sera gazı miktarı) yüzde 3,5 oranında azaldı.

2016 yılında imalat sanayi genelinde üretilen 1 lira katma değer başına 0,68 ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden sera gazı oluştu. Aynı yıl, 1 lira katma değer başına en fazla sera gazı üreten sektör 5,54 ton ile “23 - Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı” oldu.

“23 - Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı” sera gazı yoğunluğu en yüksek olan alt sektör olarak gözlemlendi. 2016 yılında bir önceki yıla göre bu sektörde yüzde 0,71 oranında artış gerçekleşmiştir. Sera gazı yoğunluğu açısından öne çıkan bir diğer sektör olan “19 - Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı”nda ise bir önceki yıla kıyasla yüzde 4,8 artış gerçekleşmiştir.
 

C) Su Verimliliği (Katma Değer / Çekilen Su Miktarı)
2016 yılında imalat sanayi genelinde su kaynaklarından çekilen su miktarı 2014’e göre yüzde 2,3 oranında azalırken su yoğunluğu (çekilen su/katma değer) yüzde 24,4 oranında azaldı, su verimliliği ise yüzde 32,3 oranında arttı.

2016 yılında imalat sanayi genelinde üretilen 1 lira katma değer başına su kaynaklarından 16,4 litre su çekildi. Aynı yıl ürettiği katma değer başına su kaynaklarından en fazla su çeken alt sektör 95,1 litre ile “24 - Ana metal sanayii” oldu. Ana metal sanayiinde 2016 yılında 2014 yılına oranla katma değer başına yüzde 43 daha az su çekildi. Öte yandan “13 - Tekstil ürünlerinin imalatı” sektöründe katma değer başına çekilen su miktarının 2014 yılına kıyasla yüzde 19,1 oranında azaldığı gözlemlendi.
 

D) Atık Geri Kazanım Oranı

2016 yılında imalat sanayi genelinde üretilen 16,2 milyon ton toplam atığın yüzde 12,4’ü tesis içinde ve yüzde 56,5’i tesis dışında olmak üzere yüzde 68,9’u çeşitli yöntemlerle geri kazanıldı. Aynı yıl tesis içi geri kazanımın en yüksek olduğu alt sektörler yüzde 42,9 ile “16-Ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı”, yüzde 17,85 ile “24-Ana metal sanayii” ve yüzde 14,05 ile “17-Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı” oldu:

2016 yılında imalat sanayinde tesis içinde ve tesis dışında toplam geri kazanım oranın en yüksek olduğu alt sektör yüzde 96,02 ile “18 - Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması”; en düşük olduğu alt sektör ise yüzde 12,68 ile “20 - Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı” oldu:
 

E) Çevresel Harcama ve İstihdam Oranı

İmalat sanayi genelinde 2016 yılında yapılan çevresel harcamalar (hizmet alımı harcamaları, ekipman, sarf malzeme alımları, enerji kullanımı vb. harcamalar ile yatırım harcamaları) 2015 yılına kıyasla yüzde 12,09 oranında arttı; yapılan çevresel harcamaların üretilen katma değere oranı ise yüzde 4,14 oranında azaldı. Aynı dönemde çevresel istihdam (çevresel faaliyetlerde tam zamanlı eşdeğer birimlerde ücretli çalışan sayısı, tam zaman eşdeğeri) yüzde 9,14; toplam istihdam (tüm faaliyetlerde ücretli çalışan sayısı, tze) yüzde 2,68 arttı. Çevresel istihdamın toplam istihdama oranı ise yüzde 6,29 oranında arttı.

2016 yılında imalat sanayi genelinde üretilen 1 lira katma değer başına 0,75 kuruşluk çevresel harcama yapıldı ve çevresel harcama oranı en yüksek alt sektör; katma değer başına 10,9 kuruş ile “19 - Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı” oldu. Aynı yıl imalat sanayi genelinde çevresel istihdamın toplam istihdama oranı yüzde 0,47 ve bu oranın en yüksek olduğu alt sektör yüzde 3,56 ile “ 19 - Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünlerinin imalatı” oldu: