İçindekiler
Dergi Arşivi

İstanbul Teknik Üniversitesi Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (PolReC)

Doç. Dr. Burcu ÖZSOY / İTÜ PolRec Müdürü (İstanbul Teknik Üniversitesi) - Araş. Gör. Özgün OKTAR / İTÜ PolReC Araştırmacı - Araş. Gör. Sinan YİRMİBEŞOĞLU / İTÜ PolReC Araştırmacı

 

17 Ocak 2015 tarihinde Resmi Gazete’de T.C. Başbakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik ile kurucu müdürü Doç. Dr. Burcu Özsoy tarafından kurulan İstanbul Teknik Üniversitesi Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi bir diğer adıyla Polar Research Center (PolReC), Kutup Bölgeleri üzerinde bilimsel çalışmalar kapsamında çeşitli görevler üstlenmektedir. Bu hedefi ile beraber uluslararası arenada Türkiye Cumhuriyeti’nin kutup alanlarında görünürlüğünü ve varlığını artırıcı çalışmalarda öncülüğü üstlenmektedir. Kurulduğu günden bu yana, hedefleri içerisinde yer alan çalışmalarını gerçekleştirirken, eğitim ayağına da son derece önem vererek, toplumun her kesimine ulaşmayı hedefleyen eğitim programları oluşturmuş ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirmiştir.

Kutup bilimleri alanında ulusal ve uluslararası birçok toplantı, çalıştay vb. organizasyonlara uzman ekibi ile katılım göstererek, ülkemizin görünürlüğünü artırıcı çalışmalar gerçekleştirmektedir. Bu tür toplantılar arasında AFoPS, ATCM, COMNAP, IASC, SCAR, SOOS, UArctic vb. önemli etkinlikler bulunmaktadır. Çeşitli bilimsel konferanslara, çalıştaylara vb. etkinliklere bildiri ve poster sunumları ile de katılım sağlanmıştır.

Merkez, ülkemizi temsilen Antarktika Antlaşmalar Sistemi (ATS)’ne ilk Türk çalışan olarak kısa süreliğine bir Deniz Hukuku Avukatı, Kore Kutup Araştırmaları Enstitüsü’ne misafir araştırmacı olarak iki bilim insanımızı göndermiştir. Ayrıca çeşitli Kutup Bilimleri yaz okullarına vb. etkinliklere bilim insanlarımızın katılım sağlaması desteklenmiştir.

Kuruluşunun 2. senesinde kutup bölgeleri çalışmaları, T.C. Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesine alınarak, Birinci ve İkinci Ulusal Antarktik Bilim Seferleri’ni koordine etmiştir. Konuyla ilgili gerekli bilgileri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile de paylaşmıştır. Bilim Seferleri’nin yanı sıra diğer ülkelerin kutup kuruluşları ile kurduğu ikili iş birlikleri ile 10’un üzerinde bilim insanımızı Antarktika Kıtası’nda diğer ülkelerin bilim üslerine gönderilmesine yönelik süreci yönetmiştir. Antarktika’da kalıcı Türk Bilim Üssü kurulması kapsamında detaylı çalışmalar da gerçekleştirerek Antarktika kıtasında söz sahibi olan ülkeler arasına girmek üzere çalışmalara devam etmektedir.

Eğitim hususuna çok büyük önem veren İTÜ PolReC, bu çalışmalarını İTÜ içerisinde gönüllü öğrencilerden oluşturduğu Kutup Araştırmaları Öğrenci Kulübü diğer adı ile Turkish Students’ Polar Research Team (PolSTeam) ve APECS Turkey topluluğu üzerinden sürdürmektedir. Bu güne kadar 60’dan fazla kurum ve kuruluşta altı binden fazla kişiye eğitimler, seminerler, röportajları, sunumlar, yarışmalar ve çeşitli farkındalık faaliyetleri düzenlemiştir. Bu çalışmaların anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liseler düzeyinde vuku bulması noktasında ise her eğitim gruba ayrı ve seviyesine uygun olmak sureti ile müfredatlar düzenlemiş ve okullarda Kutup Kulüpleri kurmuştur. Ayrıca lise öğretmenlerini Kutup Bilimi kapsamında eğitmek üzere İTÜ’lü Kutup Bilimcileri ile buluşturmuştur. Uluslararası arenada ise Association of Polar Early Career Scientists (APECS) - Genç Kutup Araştırmacıları Birliği’nde Türkiye Temsilciliği’ni gerçekleştirmektedir. İnternet üzerinden seminerler, etkinlikler düzenleyerek, diğer ülke araştırmacılarında çalışmalarına destek olmaktadır.

İTÜ PolReC, merkez yönetim organı olarak; Yönetim Kurulu, Müdür, Danışma Kurulu’ndan oluşmaktadır. Merkezin faaliyetlerini uygulamak ve belirlenecek programa göre gerçekleştirilmesine yardımcı olmak üzere, Yönetim Kurulu tarafından Merkeze bağlı alt çalışma birimlerinin kurulmasına izin verilmiştir. Bu kapsamda PolRec tarafından Danışma Kurulu ve Çalışma Grupları oluşturulmuş ve ülkemizin çeşitli kurumlarından konu ile ilgili uzman kişiler görevlendirilmiştir. Bu sayede kutup bilimleri stratejisine uygun olarak ülkemizdeki tüm kurumların katkı sağlamasında çalışmalar yapılmasının önü açılmıştır. Ayrıca oluşturulan Çalışma Grupları ile bilim insanlarının yetiştirilmesi, lisansüstü programlar geliştirilmesi konusunda çalışmalar yürütmek, bu konularda çalıştaylar, eğitim programları ve seminerler düzenlemek, Ulusal Kutup Bilim Programı çerçevesinde önerilen araştırma projelerini hakemler heyeti aracılığı ile değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda oluşturulan Çalışma Grupları şu şekildedir:

• Yer Bilimleri
• Canlı Bilimleri
• Sosyal ve Beşeri Bilimler
• Fiziki Bilimler
• Tekstil Malzemeleri
• Bilim Üssü
• Çevre



Şekil 1. İTÜ PolRec Çalışmaları

İTÜ PolRec, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) tarafından verilen "Ulusal" unvanın alınabilmesi içinde çalışmalarını sürdürmektedir. YÖK tarafından 10 maddelik “Uygulama ve Araştırma Merkezine Ulusal Unvanı Verilmesi Şartları” belirlenmiş olup 965 sayfalık belge ile PolRec tarafından başvuru gerçekleştirilmiştir.