İçindekiler
Dergi Arşivi

Kalkınma Ajansları: 2020 ve Ötesi

Ahmet ŞİMŞEK / Daire Başkanı (Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü)

 

Kalkınma ajansları 2006, 2008 ve 2009 yıllarında aşamalı olarak kurulmuş olup 2018 yılından itibaren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda faaliyetlerini sürdürmektedir. Bakanlığımız, ajansların 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen görevlerini daha etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için geçmiş uygulama tecrübelerini de dikkate alarak gerek işlevsel gerekse kurumsal olarak yeni bir vizyonla dönüşüm süreci başlatmıştır.

Söz konusu dönüşümün önemli bir ayağını sonuç odaklı programlama yaklaşımına geçiş oluşturmaktadır. Ajanslar stratejik olarak belirlenmiş kalkınma hedeflerini yakalamak üzere belirli bir sektör, tema veya mekânda kalkınma sonuçları elde etmek amacıyla Sonuç Odaklı Programlar (SOP) hazırlayacaktır. Bölge planı amaç ve hedeflerine yönelik orta vadede hazırlanacak SOP’lar, ajansın ve bölgedeki temel paydaşların kurumsal, beşeri, mali ve teknik kapasiteleri de gözetilerek bir yönetim planı dâhilinde uygulanacaktır. SOP yönetim planları alt program, tedbir, proje ve faaliyetleri içeren, nitelikli analize dayanan, ilgili kurumlarla iş birliği halinde hazırlanan, ölçülebilir sonuç ve çıktıları olacak şekilde tasarlanacaktır. SOP’lar aracılığıyla bölgesel kalkınmanın yerel aktörleri de aynı amaç etrafında faaliyetlerini ve kaynaklarını planlayabilecektir. Böylece ajans desteklerinin daha etkili ve odaklı bir şekilde kullanılması sağlanacak, yerel aktörlerin de bölgesel kalkınma sürecine katılımları etkinleştirilecektir.

Ajanslar SOP’lar kapsamında 2020 yılı ve sonraki yıllar için mevcut faaliyetlerine ilaveten yönetim danışmanlığı, proje havuzu oluşturma ve yatırımcılara yol göstericilik olmak üzere üç temel alana odaklanacaktır.

Ajans destekleri, başta işletmeler olmak üzere kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve üniversiteler gibi yerel aktörlerin yönetim ve işletme uygulamalarının iyileştirilmesine, sorunlarının çözüme kavuşturulmasına ve yeni iş fırsatlarını değerlendirmelerine yardımcı olacak yönetim danışmanlığı hizmetlerini de kapsayacak şekilde yapılandırılacaktır. Ajanslar, yönetim danışmanlığı kapsamında bölgelerinde kurumsallaşma, inovasyon yönetimi, işletme anayasalarının oluşturulması, halka arz, müşteri ilişkileri yönetimi, kurumsal kaynak planlaması, toplam kalite yönetimi, finansal ve hukuki tavsiye, e-ticaret, dijital dönüşüm, dış ticaret, dijital pazarlama, verimlilik ve yalın üretim, temiz üretim, enerji verimliliği ile endüstriyel simbiyoz gibi konularda destekler sağlayacaktır. Bu desteklerin yerel düzeydeki kurumların kapasitesinin geliştirilmesine ve özel sektörün kurumsallaşmasına, sürdürülebilirliğine ve verimliliğinin artırılmasına hizmet edeceği değerlendirilmektedir.

Ajanslar kuruldukları günden bugüne farklı alanlarda analiz, rapor ve strateji gibi birçok nitelikli çalışma üretmiştir. Bu çalışmalar bölgesel potansiyeli ve imkânları ortaya koyma, yerel gündem oluşturma, bilgi üretme ve proje geliştirme gibi yönlerden fayda sağlamıştır. Önümüzdeki dönemde, ajansların bölgelerin imkân ve kabiliyetlerini etkin kullanmak ve ekonomik kalkınmasına ivme kazandırmak üzere fizibilitesi hazır proje havuzları oluşturması planlanmaktadır. Bu projelerin kamu yatırım programına alınması, devlet desteklerinden yararlandırılması, kamu-özel işbirlikleriyle veya uluslararası fonlarla finanse edilmesi ya da bizzat özel sektörün öz kaynaklarıyla hayata geçirilmesi sağlanacaktır. Geliştirilecek projelerin yerli ve yabancı yatırımcıların yatırım portföylerinde yer almasını sağlamak üzere gerekli tanıtım ve iş birlikleri tesis edilecektir.

Kalkınma ajansları, hâlihazırda bölgelerinin imkân ve kabiliyetlerini tespit etme kapasitesi, destek mekanizmasının sunduğu avantajlar ve dinamik yapısıyla yerelde birçok kurumun çözüm ortağı haline gelmiştir. Önümüzdeki yıllarda, Bakanlığımızca ajansların bölgelerde kazanılmış bu fonksiyonu güçlendirilecek; merkezi kurumlar için ara yüz, diğer paydaşlar için ise arabulucu olma rolleri iyileştirilecektir. Bu kapsamda, ajanslar yatırımcıların, yatırım öncesi ve işletme döneminde karşılaştıkları sorunların çözüme kavuşturulması yönünde yol gösterici olacaktır.

Öngörülen bu dönüşüm ile ajans faaliyetleri daha etkili ve odaklı olacak; yerelde kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, üretimin ve verimliliğinin artırılması sağlanacaktır. Böylece bölgelerin, imkân ve kabiliyetlerinin daha etkin kullanılması ile ulusal kalkınmaya katkıları artırılacaktır.