İçindekiler
Dergi Arşivi

Kalkınma Ajansları

Barış YENİÇERİ / Kalkınma Ajansları Genel Müdürü

 

Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, 10 Temmuz 2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hizmet birimleri arasında yer almıştır. Genel Müdürlüğümüz, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 187’inci maddesi çerçevesinde temel olarak kalkınma ajanslarının ve bölge kalkınma idaresi başkanlıklarının genel koordinasyonu görevini ifa etmektedir.

Ülkemizin 2023 hedeflerine ulaşması yolunda refahın ülke sathına dengeli yayılması büyük önem arz etmektedir. 10 yılı aşkın bir süredir faaliyetlerini yürüten Kalkınma Ajansları bulundukları bölgelerde kalkınmanın sağlanması yönünde lider aktörler olarak ön plana çıkmaktadır. Kalkınma ajansları bir taraftan küresel düzeyde yaşanan gelişmeleri yerel düzeye aktarırken, diğer taraftardan da yerel potansiyeli, varlıkları, üstünlükleri ve özgünlükleri küresel pazarlara taşımaktadır. Bu manada, “Kalkınma Ajansları yerelden ulusala ulusaldan küresele yaklaşımının mihmandarıdır” diyebiliriz.

Esnek ve dinamik bir yapıya sahip olan ajanslar Ar-Ge ve yenilik, girişimcilik, üniversite-sanayi iş birliğinin geliştirilmesi, turizm, kırsal kalkınma ve sosyal inovasyon gibi çeşitli alanlarda faaliyetlerini yürütmektedir. Ajanslar bölgelerin ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla çeşitli araştırma ve analizler gerçekleştirmekte, bölgelerin önceliklerine yönelik tasarladıkları mali ve teknik destek programlarıyla üretimi artırıcı, yenilikçi, katma değer ve istihdam yaratan projelere destek olmaktadır.

Kalkınma ajansları, daha önce benimsenen bölgesel gelişme politikalarından farklı olarak, tabandan tavana bir yaklaşım ile bölgelerin kendilerine özgü politikalar geliştirmesini hedeflemektedir. Kamu tüzel kişiliği haiz bu kuruluşlar kalkınma kurulu ve yönetim kurulu vasıtasıyla bölgede yer alan ve kalkınmayla ilgili olabilecek tüm paydaşların planlama, programlama ve uygulama süreçlerine katılımını temin etmektedir. Ajanslar bünyesinde illerde faaliyet gösteren yatırım destek ofisleri de özel sektördeki yatırımcıların talep ettikleri hizmetleri gerçekleştirerek illerde girişimciliğin gelişimine katkı sağlamaktadır.

Kalkınma ajansları bölgelerin sosyoekonomik kalkınmasına yönelik esnek, çözüm odaklı ve bölgelerin ihtiyaçlarını gidermeye dönük kalkınma programları uygulamaktadır. 2007 yılında uygulanmaya başlayan Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı’nın (CMDP) temel amacı, görece az gelişmiş bölgelerde, büyüme ve çevrelerine hizmet verme potansiyeli yüksek kent merkezlerine sağlanan stratejik desteklerle, söz konusu kent merkezlerinin ekonomik kalkınmasına ivme kazandırılması ve nihayetinde kalkınmanın çevre merkezlere de yayılarak iç göçün kendi bölgesi içinde tutulmasıdır. Programın hedef alanları, nispeten geri kalmış ve sürekli göç veren bölgelerdeki metropolleşme eğilimi taşıyan kentsel merkezlerdir. 2019 yılında Bakanlığımız koordinasyonunda ve Kalkınma Ajansları önderliğinde yürütülecek Sosyal Destek Programı ile ulusal kalkınma sürecimize katkı sağlamak üzere özellikle toplumun dezavantajlı kesimlerinin beşerî sermayesini güçlendirmeyi ve toplumsal bütünleşme sürecine destek olmayı amaçlamaktayız.

Koordinasyon görevimiz kapsamında Ajansların yıllık çalışma programlarını onaylamaktayız ve Ajansların planlama, programlama ve projelendirme faaliyetlerinde rehberlik ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda 2018 yılında başlatılan Sonuç Odaklı Programlama yaklaşımı ile 26 kalkınma ajansı koordinasyonunda hazırlanan bölge planlarının etkinleştirilmesini ve kaynakların daha odaklı bir şekilde kullanılmasını hedeflemekteyiz. Söz konusu programlar; bölge planları çerçevesinde belirlenen stratejik tercihler doğrultusunda ilgili kamu kurumları, mahalli idareler, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları iş birliğinde oluşturulan operasyonel programlar olup belirli bir sektör, tema veya mekânda kalkınma sonuçları elde etmek amacı taşıyan alt program, tedbir, proje ve faaliyetleri içermektedir.

Sonuç Odaklı Programlara ilave olarak, 26 kalkınma ajansının tüm bölgeler için önem arz eden bir alanda yıllık oluşturulacak temalara odaklanarak ülke sathında yaygın etki oluşturacak faaliyetler yürütmesini hedeflemekteyiz. Bu kapsamda, paydaşlarımızla yapılan istişareler neticesinde Ajansların 2019 yılı teması olarak “Mesleki ve Teknik Eğitim” konusu belirlenmiştir. Bölgelerin iş gücü ihtiyaçlarının karşılanması ve üretim altyapılarının ulusal kalkınmaya hizmet edecek şekilde geliştirilmesi için mesleki ve teknik eğitimin bölgesel ihtiyaçlara uygun olarak tasarlanması gerekmektedir. Bu çerçevede yerel ihtiyaçları yerinde tespit eden kalkınma ajanslarının mesleki ve teknik eğitimin geliştirilmesi ve iyileştirilmesinde önemli roller alabileceğini değerlendirmekteyiz.

Buna ilaveten, Koordinasyon görevimiz doğrultusunda Ajansların merkezi düzeyde ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliğini ve koordinasyonunu sağlamaktayız. Ayrıca, bölgesel gelişme alanında ulusal düzeyde yürütülen çalışmalarda aktif olarak yer almaktayız ve bu çalışmalara kalkınma ajanslarının azami düzeyde katkı sağlaması için yönlendirmelerde bulunmaktayız. Bu doğrultuda, YÖK Başkanlığı koordinasyonunda 2015 yılında başlatılan ve 2016 yılında uygulamaya konan “Üniversitelerin Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşması” Programının uygulamasında Genel Müdürlüğümüz önemli katkılar sağlamakta ve Programın İzleme Komisyonunda temsil edilmekteyiz.

Genel Müdürlüğümüz ayrıca GAP, DAP, DOKAP ve KOP Bölge Kalkınma İdarelerinin de genel koordinasyonunu sağlamaktadır. Söz konusu İdareler, bulundukları bölgelerin süratle kalkındırılması için bölgede var olan potansiyelin ortaya çıkarılmasına yönelik olarak araştırma, etüt, proje ve incelemeler yapmak veya yaptırmak; bölgelerindeki kamu yatırımlarının koordinasyonunu sağlamak ve bu yatırımların yerel ihtiyaç ve talepler doğrultusunda belirlenme zeminini oluşturmak üzere kamu yatırım proje ve faaliyetleri temelinde Eylem Planı hazırlamak ve uygulanmasını izlemek ile görevlendirilmiştir. İdareler, bölgelerindeki Kalkınma Ajansları ile iş birliği halinde çalışmakta, ortak proje ve faaliyetler yürütmektedirler.
Önümüzdeki dönemde bölge kalkınma idaresi Başkanlıkları ve kalkınma ajanslarını tek çatı altında birleştirerek yerelde daha etkin kurumsal yapılar oluşturma niyetindeyiz. Ayrıca kalkınma ajanslarının hizmet sundukları bölgelerin kapsamı yeniden değerlendirilecektir.

Kalkınma ajanslarının Bakanlığımız bünyesinde faaliyet göstermesiyle birlikte özel sektör yatırımcıları ve sanayicinin yatırım ya da işletme döneminde karşılaştıkları sorunların çözüme kavuşturulması için üstleneceği roller güçlendirilecektir. Bu yönüyle sanayicinin hamisi ve koruyucusu olan Bakanlığımız daha çözüm odaklı ve üretken bölgeler ve işletmelerin kazanılmasına hizmet edecektir.

Bu kapsamda, kalkınma ajanslarının mali ve teknik destekleri yanında bölgelerinde iş birliklerini, kurumsal ve beşeri sermayeyi geliştirme faaliyetleri artarak devam edecektir. Ayrıca Ajansların KOBİ’lerin kurumsallaşması ve verimliliğinin artırılması amacıyla yönetim danışmanlığı, kurumsallaşma, e-ticaret, dijital dönüşüm, dış ticaret ve yalın üretim, temiz üretim, enerji verimliliği ile endüstriyel simbiyoz gibi konulara odaklanmasını ve ihracat kapasitesini artırıcı faaliyetlere yönelmesini hedeflemekteyiz.