İçindekiler
Dergi Arşivi

Otomotiv Sektöründe Gönüllü Geri Çağırma Uygulamaları

Berker KARAGÖZ / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü)

 

Gönüllü geri çağırma faaliyetleri ile ürün güvenliği açısından riskli ürünlerin PGD otoritesinin koordinasyonunda üretici veya ithalatçı firmalar tarafından piyasadan ve son kullanıcıdan toplanarak güvenli hale getirilmesi, güvenli hale getirilmesinin mümkün olmadığı durumlarda ise kullanıcıların ekonomik mağduriyetinin giderilerek ürünlerin bertaraf edilmesi hedeflenmektedir. Bu yöntemle riskli ürünlerin daha hızlı bir şekilde piyasadan geri çekilmesinin yanı sıra, PGD faaliyetlerini yürüten kamu otoriteleri için de zaman ve kaynak tasarrufu sağlanmaktadır.

Özellikle otomotiv sektöründe oldukça yaygın olarak gerçekleştirilen faaliyetler ile risk teşkil edebilecek ürünler hakkında zaman kaybetmeksizin önlem alınması, karayolu trafik güvenliğine katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Otomotiv sektöründe gerçekleştirilen gönüllü geri çağırma uygulamaları “(2007/46/AT) Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği”nin 32. maddesinde düzenlenmektedir. Uygulamaya yönelik usul ve esaslar ise “Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği”ne 25/02/2014 tarihli ve 28924 sayılı Resmi Gazete ile eklenen 27/A maddesinde yer almaktadır. Söz konusu düzenlemede otomotiv ürünlerinin yanı sıra Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluk alanında bulunan tüm sanayi ürünleri için yürütülecek gönüllü geri çağırma faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre, Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlükleri gönüllü geri çağırma faaliyetlerinin başvuru noktası ve sürecin takibinden sorumludur. Firmalar tarafından Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlükleri’ne yapılan başvurularda;

• Üründe karşılaşılan problem ve risk düzeyi,
• Ürüne ilişkin uygulanacak düzeltici faaliyet detayları (ürün üzerinde yapılacak kontroller, varsa parça değişimi veya yazılım güncellemesine ilişkin detaylar, teknik servis bültenleri),
• Geri çağırma işlemine konu olan ürün sayısı,
• Marka ve model bilgileri,
• Ürünlere ilişkin diğer ayırt edici bilgiler (seri numarası, şasi numarası, üretici kodu vs.) yer almaktadır.

Geri çağırma kapsamında bulunan ürün sahiplerine, üreticiler tarafından çeşitli yollarla (posta, telefon, SMS vs.) ulaşılarak, servis istasyonlarına davet edilmektedir. Araçlar üzerinde yapılan parça değişimi de dâhil olmak üzere tüm onarım ve değişiklikler ücretsiz olarak sağlanmaktadır. Ayrıca faaliyet kapsamında yer alan ürünlere ilişkin bilgiler Bakanlık internet sayfası üzerinden kamuoyuna duyurulmaktadır. Duyuru içeriğinde;
• Ürüne ilişkin marka ve model bilgileri,
• Geri çağırma kapsamındaki ürün sayısı,
• Ürünün taşıdığı risk ve alınan önlemlere ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Gönüllü geri çağırma mekanizmasını uygulayarak, ürünlerini ilgili PGD otoritesinin müdahalesine gerek kalmadan geri çağıran ve sorumluluklarını yerine getiren üreticiler için idari yaptırım uygulanmamaktadır.

“Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği”nde yapılan düzenleme sonrasında Bakanlığımıza yapılan başvurular incelendiğinde, otomotiv sektöründe 2014-2016 yılları arasında farklı marka ve modellere ait 268 adet bildirimin yapıldığı; toplam 762.309 adet araç için geri çağırma işlemlerinin başlatıldığı görülmektedir.

 

Şekil 1. Otomotiv Sektörü İçin Gönüllü Geri Çağırma İstatistikleri (2014-2016)

Gönüllü geri çağıma uygulamaları, üreticilere PGD otoritelerinin müdahalesine gerek kalmadan düzeltici faaliyette bulunma imkânı sağlamakta olup güvenli piyasanın oluşumu konusunda desteklenmesi gereken önemli bir araçtır. Bu noktada, PGD otoritelerinin cezalandırıcı niteliğinin dışında sektörü yönlendiren ve koordinasyonu sağlayan rolü öne çıkmaktadır.