İçindekiler
Dergi Arşivi

Patent ve Faydalı Model Temel Kavramlar

 

Patent; belirli bir süre ve yer için üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, kullanılmasını satılmasını veya ithal edilmesini engelleme yoluyla sahibine tanınan tekel hakkıdır. Bu hakkın kullanabileceğini gösteren belgeye ise patent belgesi denir. Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir.

Buluş, teknolojinin herhangi bir alanında belirli bir sorunun çözümüne ilişkin, teknik özelliği olan fikir ürünüdür. Aynı teknik problemin her farklı çözümü farklı bir buluş olabilir.

Yenilik, buluşun dünya çapında daha önce var olmaması yani tekniğin bilinen durumuna dâhil olmaması anlamına gelir. Tekniğin bilinen durumu ise patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilir (yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım vb. yolla açıklanan) her türlü bilgi anlamına gelmektedir.

Buluş basamağı, buluşun, ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından tekniğin bilinen durumundan aşikâr bir şekilde çıkarılamayacak nitelikte olması anlamına gelmektedir.

Sanayiye uygulanabilirlik, buluşun tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir nitelikte olması anlamına gelir.

Faydalı model, dünya çapında yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine koruma sağlayan bir sınai mülkiyet hakkıdır. Faydalı model, koruma süresinin daha kısa olması ve biyoteknolojik buluşlar, kimyasal ve biyolojik maddeler gibi bazı alanları kapsamaması bakımından patent korumasından ayrılmaktadır. Buna karşılık, buluş basamağına sahip olma şartını gerektirmemesi ve araştırmanın daha kısa sürede sonuçlanması da faydalı model başvurularının öne çıkan avantajlarıdır.

Patent ve Faydalı Model Başvuruları
2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumuna 7.349 yerli patent, 2.770 faydalı model ve 11.155 yabancı patent başvurusu yapılmıştır. Patent ve faydalı model başvuruları birlikte değerlendirildiğinde; toplam başvuru sayısı, 2016 yılında 20.312, 2017 yılında %11 artarak 22.603, 2018 yılında ise %5,87 azalışla 21.274 olmuştur. Toplam başvurular içinde yerli başvuru oranının 2018 yılı için %47’dir.

 

Şekil 1. Patent Başvuru Sayıları

Araştırma ve İnceleme Raporları
2018 yılında gerçekleştirilen araştırma ve inceleme faaliyetlerinde 2017 yılında olduğu gibi yüksek bir performans gösterilmiştir. 2017 yılından itibaren başvuruların araştırma ve inceleme raporlarının tamamı TÜRKPATENT bünyesinde düzenlenmeye başlanmıştır. Ayrıca, 2017 yılında yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile faydalı model başvuruları için araştırma raporu düzenlenmesi zorunlu olmuş ve başvuru talebi ile birlikte araştırma talebi yapılabilmesi sağlanmıştır.

TÜRKPATENT tarafından düzenlenen araştırma ve inceleme rapor sayıları, 2016 yılında 2.727, 2017 yılında 7.056 iken bu sayı 2018 yılında 6.168 olmuştur. Ayrıca, 2018 yılında PCT kapsamında 108 uluslararası patent araştırma raporu ve 4 uluslararası inceleme hazırlanmıştır.


Şekil 2. TÜRKPATENT Tarafından Düzenlenen Araştırma ve İnceleme Rapor Sayıları