İçindekiler
Dergi Arşivi

“Sanayi Politikası Olarak” D-8

“Şimdi Yeni Şeyler Söylemek Lazım” Hz. Mevlana

Prof. Dr. İbrahim KILIÇASLAN

 

20.yy başlarına kadar dünya, 4 büyük imparatorlukla (Osmanlı İmparatorluğu, Rus Çarlığı, İngiltere Krallığı, Avusturya – Macaristan İmparatorluğu) “İmparatorluklar Dönemi” ni yaşadı. İmparatorluklar dönemini sona erdiren I. Dünya Savaşı ile II. Dünya Savaşı arasında, dünya “Diktatörlükler Dönemi” yaşandı. İnsanlığın unutamayacağı kadar acı ve kayıplara sebep olan ve 6 yıl süren 2. Dünya Savaşı, insanlar üzerindeki faşizmi ve baskıyı ortadan kaldırmak, insan hakları ve demokrasinin tesisi için yapılmıştır. Ancak 20.yy içerisinde insanlık tarihinin karşı karşıya kaldığı dünya savaşları milyonlarca insanın ölümüne ve göçüne neden olmuş ardından başlayan “Soğuk Savaş Dönemi” ülkelerarası kutuplaşmayı hızlandırarak savaşların yarattığı yıkıcı etkinin devam etmesine sebebiyet vermiştir.

21. yy’a gelindiğinde, devletlerin tarih boyunca karşı karşıya kaldığı var olma mücadelesinin yalnız savaş ittifakları ile sağlanamayacağı bununla birlikte ekonomik ittifakların da kurulması gerekliliğini ortaya koyan “Yeni Dünya Düzeni” başladı. Bu dönemde artık dünya, iki kutuplu olmaktan çıkmış, uluslararası entegrasyon ve karşılıklı iş birliğine dayalı yeni ittifak arayışlarının hızlandığı bir sürece girmiştir.

Uluslararası ilişkilerin vücut bularak birliklere dönüştüğü bu dönemde ortaya çıkan yapılara bakıldığında “ortak yarar” ilkesinin öne çıktığı görülür. Dolayısıyla bu ittifakların oluşturulmasındaki temel motivasyon kaynağı, benzer tarihsel geçmişe sahip olmak ve ortak değerleri -sosyal, kültürel, dini- paylaşmaktır.

Tablo 1. Uluslararası İş birliği Örgütleri

AB

AMERİKA KITASINDAKİ EKONOMİK BÜTÜNLEŞMELER

Latin Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (LAFTA)

 

Latin Amerika Bütünleşme Bölgesi (LAIA)

 

Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR)

 

Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (NAFTA)

ASYA PASİFİK BÖLGESİNDEKİ BÜTÜNLEŞMELER

Güneydoğu Asya Uluslar Topluluğu (ASEAN)

 

Güney Asya Bölgesel İşbirliği Topluluğu (SAARC)

 

Güney Asya Serbest Ticaret Bölgesi (SAFTA)

AVRASYA BÖLGESİNDEKİ BÜTÜNLEŞME GİRİŞİMLERİ

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİO)

 

Avrasya Ekonomik Topluluğu (EAEC)

 

Ekonomik İşbirliği Örgütü (ECO)

 

Karadeniz İşbirliği Örgütü (KEİ)

ORTADOĞU VE AFRİKADAKİ BÜTÜNLEŞMELER

İslam İşbirliği Örgütü

 

Gelişmekte Olan Sekiz Ülke (D-8)

 

Körfez İşbirliği Konseyi (GCC)

 

Geniş Arap Serbest Ticaret Bölgesi (GAFTA)

 

Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (OPEC)

 

Afrika Ekonomik Topluluğu (AEC)

Dünya siyasetinde önemli bir yere sahip olan yukarıdaki uluslararası örgütlere bakıldığı zaman coğrafi yakınlık, ekonomik eşdeğerlilik ya da iş birlikleri, dünya siyasetine ortak tepki gibi çıkış noktaları olduğunu görmekteyiz. Dünyada öne çıkan bazı uluslararası örgütlere ilişkin aşağıdaki yapılanma bu cümleyi destekler niteliktedir.

 Tablo 2. Uluslararası Örgütlere İlişkin Bazı Bilgiler

 

Nüfus (milyar)

Kuruluş Tarihi

Üye Ülke Sayısı

Birleşmiş Milletler

7.4

1945

193

Afrika Birliği

0.9

1963

54

Arap Devletleri Ligi

0.3

1945

21

G-8

1

1975

8

G-20

4.7

1999

20

Güney Amerika Ulusları Birliği

0.4

2004

12

Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği

0.6

1967

10

İslam İşbirliği Teşkilatı

1.7

1969

57

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı

0.3

1992

9

D-8

1.1

1997

8

Türkiye; Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Doğu gibi dünyanın en hassas bölgelerinin ortasında, Asya-Avrupa-Afrika kıtalarının birleştiği yerde, enerji kaynaklarını üreten ve tüketen ülkeler arasında önemli bir koridor konumundadır. Türkiye’nin jeopolitik konumu, orta gelir tuzağından çıkabilmesi için bir fırsattır. 3 saatlik bir uçuş mesafesi ile dünya nüfusunun önemli bir kısmına, alım gücü yüksek merkezlere ve tüketim merkezlerine ulaşabilmekteyiz.

Ülkemizin uzun dönemde Afro-Avrasya’nın üretim merkezi olması hedefi doğrultusunda Plan döneminde imalat sanayiinin; daha yüksek katma değer yaratan, teknoloji üreten ve kullanabilen, çevre dostu teknolojileri kullanan ve üretebilen, becerilerini sürekli geliştirebilen, geleceğin ticaret dünyasının taleplerine cevap verebilen, sürdürülebilir küresel rekabet gücü kazanmış, bölgesel potansiyellerin ekonomiye katkısının artırıldığı, girdi tedarikinde etkinliğin sağlandığı, yatırım ve ara mallarında ithalat bağımlılığının azaltıldığı bir yapıya doğru dönüşmesi öngörülmektedir.

Ülkemizin 2023 hedeflerine ulaşması noktasında, üye olduğumuz ekonomik iş birliği örgütlerinin dünya ticaretindeki etkinliğinin artırılması da oldukça elzemdir. Zira küreselleşmeyle artan bölgeselleşme hareketleri de göstermektedir ki küresel rekabet artık tek tek ülkeler için değil bölgesel iş birlikleri için gündeme gelmektedir.

Gelişmekte Olan Sekiz Ülke (D-8)
D-8’in kurulmasına yönelik olarak atılan ilk adımı, Türkiye'nin daveti üzerine İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya'nın katılımıyla 22 Ekim 1996 tarihinde İstanbul'da düzenlenen "Kalkınmada İşbirliği Konferansı" oluşturmuştur. Bu konferansın ardından gerçekleştirilen hazırlık çalışmaları mahiyetindeki üç Komisyon ve iki Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısını müteakip, 15 Haziran 1997 tarihinde İstanbul'da yapılan Devlet/Hükümet Başkanları Zirvesi ile D-8 resmen kurulmuştur.

D-8, 54. Hükümet Başbakanı, Prof. Dr. Necmettin Erbakan Hoca’nın “İslam Birliği İdeali” nin ilk adımı olarak İslam İşbirliği Teşkilatı’na (İİT) üye 8 ülkenin katılımı ile kurulmuştur. D-8 ülkeleri İslam Dünyasının üreten ülkeleridir. Bilim, sanayi, ticaret ve tarım alanlarında
D-8 ülkeleri 57 üyeli İİT’nin toplamının %60 - %80’ ini temsil eder.

D-8'lerin bayrağında yer alan 6 tane yıldız D-8'lerin temel ilkelerini sembolize etmektedir. D-8'lerin bayrağında 6 temel ilkeyi sembolize eden altı yıldızın anlamları şunlardır.
1. Savaş değil, barış,
2. Çatışma değil, diyalog,
3. Çifte standart değil, adalet,
4. Üstünlük değil, eşitlik,
5. Sömürü değil, adil düzen,
 
Güney-Güney diyaloğu çerçevesinde gelişme yolundaki ülkeler arasında oluşturulan iş birliği örneklerinden biri olan D-8, üye ülkeler arasında ekonomik ve ticari iş birliğinin geliştirilmesine yönelik bir oluşumdur. D-8’in amacı kalkınma yolundaki ülkelerin dünya ekonomisi içindeki konumlarını iyileştirmek, ticari ilişkilerini çeşitlendirmek ve ticaret alanında üye ülkelere yeni imkânlar kazandırmak, uluslararası seviyede karar verme mekanizmalarına güçlü biçimde katılımlarını sağlamak ve halklarının yaşam seviyesini yükseltmektir.

D-8 çerçevesinde iş birliği esas itibarıyla sektörel bazda yürütülmektedir.
Türkiye sanayi, sağlık ve çevre,
Bangladeş kırsal kalkınma,
Endonezya yoksullukla mücadele ve insan kaynakları,
İran bilim ve teknoloji,
Malezya finans, bankacılık ve özelleştirme,
Mısır ticaret,
Nijerya enerji,
Pakistan ise tarım ve balıkçılık alanındaki iş birliği çalışmalarını koordine etmektedir.
 

D-8’in organları; devlet ve hükümet başkanlarının 2 yılda bir gerçekleştirdikleri ve D-8’in en üst düzey karar olma organı olan “Zirve”, üye ülkelerin dışişleri bakanlarının katılımıyla gerçekleştirilen “Konsey” ve üye ülkeler tarafından zirvede alınan karara göre yürütülen “Genel Sekreterlik” mekanizmalarıdır.

D-8 için yürütme ve denetlemeye ilişkin herhangi bir mekanizmanın kurulmadığı görülmektedir. Bu zayıf yönüyle, D-8 örgütünün kuruluş amacının, dünya ekonomisini şekillendiren G-8 gibi bir örgüt olma isteği olsa da, G-8’e alternatif ya da ortak bir örgüt olma gücü, ne ekonomik gelişmişlik bakımından ne de siyasal güç açısından an itibarıyla bulunmamaktadır.

D-8 Kapsamında Ülkemizde Yürütülen Faaliyetler;
D-8 çalışma alanları;
1. Ticaret
2. Tarım ve Gıda Güvenliği
3. Ulaştırma
4. Enerji ve Madenler
5. Turizm
6. Sanayi İşbirliği
olmak üzere 6 temel alanda sürdürülmektedir.

1. Ticaret
Ekonomi Bakanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı uhdesinde ticaret alanına dair çalışmalar yürütülmektedir. 6 üye ülke arasında imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması 1 Temmuz 2016 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Genel itibarıyla gümrük vergisi oranı yüzde 10’un üstünde olan ürünlerin yüzde 8’e, yüzde 25’in üzerindeki vergilerinin yüzde 25’e, yüzde 15-25 arasındaki vergilerin yüzde 15’e ve yüzde 10-15 arasındaki vergilerin yüzde 10 seviyesine aşamalı olarak indirilmesini sağlamakla birlikte, üye ülkeler arasındaki ticareti kolaylaştıracağı öngörülmektedir.

 

2. Tarım ve Gıda Güvenliği
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı uhdesindeki çalışmalar; tohum bankası, hayvan yemi, gübre, ticari standartlar ile denizcilik ve balıkçılık olmak üzere 5 başlıkta yürütülür. 5 defa gerçekleşen Tarım Bakanları toplantılarında, söz konusu alanlarda alınan kararlar oldukça kapsamlı ve avantajlıdır. Üye ülkelerin ham madde kaynakları kullanılarak daha kârlı yatırımlar yapılması ve dünya ticaretinde söz sahibi olunması, standartların geliştirilmesi, çalıştaylar düzenlenmesi, yetişmiş insan gücünün üye ülkelerde eğitim vermesi vb. bilgi ve tecrübelerin aktarılması, ikili ilişkilerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

3. Ulaştırma
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı uhdesinde çalışmalar yürütülmektedir Ulaştırma alanındaki çalışmalarının amaçları; emniyet ve asayiş, hava yolu ulaşımı, eğitim, bakım, hava yolu altyapısı, leasing, yatırım, düşük maliyetli hava yolları gibi alanlardaki son gelişmeleri takip etmek, üye ve ilgili ülkeleri bu konularda istişarelere davet etmek ayrıca potansiyelleri, fırsatları, zorlukları ve tehditleri belirlemek, taraflar arasındaki toplantıları hızlandırmak, potansiyel gelişim alanlarındaki bilgi ve fikir alışverişini sağlamaktır. Son olarak Nevşehir Kapadokya’da 23-24 Mayıs 2016 tarihlerinde gerçekleştirilen D-8 Ülkeleri Sivil Havacılık Çalışma Grubu Genel Müdürler ve Uzmanlar 10. Toplantısı’nda, Türkiye’nin bir “D-8 Milli Güvenlik Denetçi Sertifikasyon Programı’’ geliştirmesine ve 2016 Eylül ayında “İnsansız Hava Araçları” ile ilgili bir çalıştay düzenlemesine karar verilmiştir. Ayrıca, D-8 Genel Sekreterliği tarafından bir e-forum kurularak görev güçlerince atılacak adımların paylaşılacağı bir platform oluşturulması konusunda mutabakata varılmıştır.

4. Enerji ve Madenler
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı uhdesinde çalışmalar yürütülmektedir. Enerji, madenler ve yenilenebilir enerji kaynakları alanlarındaki toplantılarla sürdürmektedir.

5. Turizm
Turizm alanındaki çalışmalar Kültür ve Turizm Bakanlığı uhdesinde yürütülmektedir. Birincisi 2013 yılında gerçekleştirilen Turizm İşbirliği Toplantısı’nın 2. toplantısının 2016 yılı Aralık ayında ülkemizde düzenlenmesi planlanmaktadır.

6. Sanayi İşbirliği
Sanayi alanındaki çalışmalar, Bakanlığımız, Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından takip edilmektedir. Sanayi ve teknoloji iş birliği altında 14 alanda çalışmalar yapılmaktadır:
1. Petrokimya ve Kimya,
2. Enerji,
3. Otomotiv,
4. Elektronik ve ICT,
5. Tekstil ve Hazır Giyim,
6. Teknoloji İşbirliği,
7. Gıda Sanayi,
8. Çimento,
9. Makine,
10. Demir-Çelik,
11. Seramik ve Cam,
12. KOBİ’ler,
13. İlaç ve Tıbbi Cihaz,
14. Metroloji, Standardizasyon, Akreditasyon ve Uygunluk Değerlendirme

Genel Müdürlüğümüz D-8 Sanayi İşbirliği Toplantısı’na, bünyesinde bulunan sektör şubelerinin yanı sıra konu ile ilgili kamu kurumları ( TSE, KOSGEB vb.) ve sektör ile ilgili STK ve özel sektör temsilcileriyle beraber katılmaktadır. Söz konusu alanlardaki sektörel toplantılar (görev gücü toplantıları), Sanayi Bakanları Toplantıları öncesinde yapılmakta olup alınan kararlar Bakanlar toplantısında yayınlanan deklarasyonlarla resmiyet kazanmaktadır.

D-8 çerçevesinde yapılan son toplantılar;
9-11 Mayıs 2016 tarihlerinde Mısır-Kahire’de yapılan 9. Sanayi Çalışma Grubu Toplantısı ile 5. Sanayi Bakanları toplantısıdır. Bu toplantılarda 14 alanda güçlü iş birlikleri oluşturacak önemli kararlar alınmıştır. Ayrıca, Türkiye tarafınca, 2015’te Kahire’de gerçekleştirilen 4. Sanayi Bakanları Toplantısı ve 8. Sanayi Çalışma Grubu Toplantıları’nda dönemin Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sn. Fikri Işık’ın taahhüt ettiği üzere, üye ülkelerin sanayileri arasında iş birliğini hızlandıracak olan web portalı, “D-8coop.com” lansmanı Mısır’da yapılmıştır.

 D-8 İş Birliği Çerçevesinde Sanayi Alanında Şimdiye Kadar Yapılanlar;
20 yaşında olan D-8’de ekonomik ve siyasi alanda çok önemli bir başarı görülmemektedir. Bütün ülkeler gibi Türkiye de D-8 projelerine heyecanla sarılmış ve 54. T.C. Hükümeti döneminde bu sahada büyük adımlar atmıştı. Bütün D-8’ler için büyük önem taşıyan zirai ilaçlama uçaklarının üretimi projesi, 54. Hükümet döneminde başarıyla sonuçlandırılan projelerden birisi olmuştu. D-8 ülkelerinin hedef olarak belirlediği bütün projeler üye ülkelerin kalkınmasına öncülük edecek nitelikteydi. Bunların bir an evvel gerçekleştirilmesi D-8 hedefleri bakımından gerek o ülke halkı ve gerekse insanlık için çok büyük önem taşımakta idi.

D8 kapsamında Türkiye’nin Geliştirdiği Projeler;
1. Zirai İlaçlama Uçağı (ZİU)
Tamamı Türk Mühendisleri tarafından dünya standartlarında tasarımı ve imalatı yapılmış insanlı ilk Türk uçağıdır. Türk Mühendisleri tarafından üretilen Zirai İlaçlama Uçağı (ZİU), tamamıyla bilgisayar ortamında, modern standartlarda ve dünya FAR/JAR-23 havacılık normlarına uygun olarak tasarlanmıştır. Bu anlamda büyük veya küçük, pervaneli veya jet uçağı olsun TAI’de her türlü uçağın tasarımı ve geliştirmesini başaracak bir mühendislik kabiliyeti oluşturma yolunda, ZİU çok önem arz eden bir başlangıçtır [TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş.].

ZİU tam anlamıyla bir yurt içi uçak tasarım ve geliştirme projesi olup aynı zamanda modern endüstriyel standartlarda Eş Zamanlı Mühendislik metotları kullanılarak ülkemizde tasarlanmış ilk uçaktır. Yapılan tüm tasarım, üretim ve sistem entegrasyon çalışmaları meyvesini vermiş ve imal edilen ilk prototip uçuşlarını hatasız olarak gerçekleştirmiştir.

D-8 Grubu bünyesindeki iş birliği çerçevesinde de bir Zirai İlaçlama Uçağı tasarımı ve prototip üretimi yapılması yönündeki girişimleri ile proje uluslararası bir nitelik de kazanmıştır. Proje, Türkiye’nin öncülük ettiği D-8 Grubu’nun pilot projesi haline gelmiştir. D-8 çerçevesinde yürütülen bu projenin lider ülkesi konumunda olan Türkiye adına proje, TAI tarafından yürütülmüştür. Tüm masrafları Türkiye tarafından karşılanan proje yaklaşık olarak 1,5 yıllık bir zaman diliminde rekor denilebilecek bir süratle bitirilmiş ve ilk uçuş 26 Haziran 2000 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’de Havacılık Sanayii bu projeyle, kendi uçağını tasarlayıp geliştiren, üreten, testlerini yapan, dolayısıyla ürün geliştirme yeteneğine sahip olan bir yapıya kavuşmuştur.

Ancak, proje çeşitli nedenlerle ticarileştirilememiştir. Projenin en azından, Türkiye’de havacılık sanayinin gerektirdiği yüksek nitelikli insan gücünün oluşturulması açısından ulusal teknoloji edinimine katkısı olduğu değerlendirilmektedir.

 

 
2. D8 Sanayi Web Portalı

www.d8coop.com, D8 ülkeleri için “Sanayinin Google”ı gibi işlev görebilecek olan bir sanayi envanteridir. www.d8coop.com, D8 ülkelerinin imalat sanayisinin üretim kabiliyetini ve ürünlerini ülkelerdeki yatırımcılara web ortamında sunan böylece sanayi alanında iş birliğini geliştiren, hacim olarak dünyada emsalsiz bir bilgi hazinesidir. Bir nevi işletmeler bulundukları yerden birbirleriyle www.d8coop.com üzerinden konuşabileceklerdir. Aynı zamanda üretilen ürünlerin reklamı da site üzerinden yapılmış olacaktır.

Kullanıcılar www.d8coop.com sitesine kendi ülkelerinden girerek, bilgilerini yükleyebilir ve sistem üzerinden ürünlerini yayınlayabilir.

www.d8coop.com, D-8 üye ülkelerinin, sanayi bakımından güçlü olduğu yönleri, sektörleri ve ürünleri paylaşarak, birliktelik içinde ve sağlam temelleri olan iş birlikleri oluşturmasını hedefleyen bir güç paylaşım portalıdır. D8 ülkelerinde bulunan tüm sanayici ve iş adamları portalı kullanarak, Ar-Ge ve üretim güçlerini paylaşabilir, yeni fırsatlar oluşturabilir. Başlangıçta sanayi veri paylaşımı yoluyla artırılmak istenen ülkeler arası iş birliğinin, sonraki dönemlerde sanayi dışı alanları da kapsayacak şekilde büyümesi ve üye ülke ekonomilerini güçlendirmesi hedeflenmektedir. Portalın aktif kullanımıyla birlikte, bilgi paylaşımının gerçekleşmesi planlanan alanlar:

• Üye ülke şirketlerinin KOBİ’lerinin iş teklifleri ve talepleri,
• Teknoloji ve Ar-Ge ile ilgili teklifleri,
• Sanayi ve teknoloji politikaları,
• Ülke mevzuatları,
• Ülkelerin ekonomik durum raporları,
• Ülkelerin sektörel raporları,
• D-8 üye ülkeleri arasındaki ticaret verileri,
• Kamu özel sektör ve ilgili kuruluşlarının irtibat bilgileri,
• Teknik eğitimlere, karşılıklı ziyaretlere ilişkin bilgiler.

 

D-8 İşbirliğinin İstenen Seviyeye Gelememesinin Nedenleri ve Yapılması Gerekenler;
D-8 dünya siyaseti ve ekonomisi üzerine politikalar üretmeyi amaçlayan İİT’ye göre daha küçük, hızlı ve icraat kabiliyeti yüksek bir mekanizma olarak kurgulanmış ve 8 ay gibi kısa bir sürede kurulmuştur. Ancak Afrika Birliği, Arap Birliği, Uzakdoğu Asya Birliği, Güney ve Orta Amerika Birliği gibi bölgesel birlikler, 2. Dünya Savaşı sonrası 1. Yalta Konferansı ile dünyayı şekillendiren G-7 (1998’de Rusya’nın da katılmasıyla G8 , [ABD, Kanada, Japonya, Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere]) karşısında paralel bir gelişme gösteremediler.

Diğer taraftan 15 Haziran 1997’de kuruluşuna imza atan devlet ve hükümet başkanlarının çok kısa süreler içinde kendi ülkelerinde görevlerinden uzaklaştırılması da dikkate şayandır.
1. Türkiye adına imza atan Necmettin Erbakan, imzadan bir hafta sonra görevden uzaklaştırılmıştır, 1997,
2. İran adına imza atan Ayatollah Akbar Hashemi Rafsanjani, aynı yıl içerisinde, 1997,
3. Endonezya adına imza atan Suharto 1998,
4. Nijerya adına imza atan, 1998,
5. Mısır adına imza atan Kemal Ahmed el Ganzouri, 1999,
6. Pakistan adına imza atan Nawaz Sharif, 1999,
7. Bangladeş adına imza atan Sheikh Hasina, 2001,
8. Malezya adına imza atan Mahathir bin Muhammad, 2003.

D8’i oluşturan ülkelerin, D8 hakkında ciddi bir politikasının olmaması, üye ülkelerin yaşadığı iç sorunlar ve istikrarsızlık, D8’in istenen seviyeye gelmesinin önündeki en büyük engeldir.

D-8, üyelerinin farklı kıtalardan olması nedeniyle küresel bir örgüt konumundadır. Ancak D-8 üyeleri arasında, kıtasal uzaklıkların fazla olması, üyelerin ekonomik seviyelerinin farklı olması ülkeler arasında ticaretin gelişmesine engel olmaktadır. Örgüt, üyelerinin siyasi ve ekonomik katkılarının yetersizliği ve ticari ilişkilerin yeterli seviyede gelişmemesi nedeniyle beklentilere cevap verememektedir.

D8 üyeleri arasında ilişkilerin canlandırılması için;
1. D-8 ülkelerinin kalıcı bir D-8 politikası olmalıdır. Hükümetlere, bürokratlara göre D-8’e olan yaklaşımlar değişmemelidir.
2. D-8 liderleri (G8, G20 ve BRICS gibi) her yıl toplanmalı, dünya siyasetinin ve ekonomisinin gidişatına dair makro politikalar üretmelidir.
3. D-8 çerçevesinde sektörel bazda yürütülen; Türkiye sanayi, sağlık ve çevre; Bangladeş kırsal kalkınma; Endonezya yoksullukla mücadele ve insan kaynakları; İran bilim ve teknoloji; Malezya finans, bankacılık ve özelleştirme; Mısır ticaret; Nijerya enerji; Pakistan ise tarım ve balıkçılık alanındaki iş birliği çalışmalarına işlerlik kazandırmalı, toplantılarda alınan kararların uygulanması takip edilmeli ve ciddi projelere imza atılması yolunda hedefler konulmalıdır.

Sanayi Genel Müdürlüğü olarak, D8’in sanayi alanında iletişimsizlikten kaynaklanan sorunları çözmek ve üye ülkelerin firmalarının birbiri ile iş birliği kurmalarını sağlamak için www.d8coop.com isimli web portalı oluşturduk. D8 sanayi alanında olan 14 sektör için oluşturulan web portalı, D8 de iş yapmak isteyen firmaların üretim kabiliyetlerini, Ar-Ge durumlarını ve ürünlerini girerek tanıtabileceği bir veri tabanıdır. Bu portal ile sanayi alanında ilk defa üye ülkelerin firmalarına birbirini görecek, tanıyacak fırsat sunulmuştur.
Türkiye, D8’ deki gücünü sanayi politikaları arasına almalıdır. Orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin Türkiye de üretilmesini teşvik için verilen %15 destek, ölçek ekonomisi açısından firmaların D8’i de göz önünde bulundurmalarına dikkat çekilmelidir.

Sürdürülebilir bir ekonomi ve
Sosyal refah için
“Sanayide Yapısal Dönüşüm” başladı.