İçindekiler
Dergi Arşivi

Sanayide Enerji Verimliliği ve San-Ver Projesi Mevcut Durum Analizi

 

Enerji verimliliği; binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan, birim hizmet veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılmasıdır. Yani aynı işi daha az enerji harcayarak yapmaktır.

Ülkemizde tüketilen enerjinin büyük bir bölümü fosil yakıt kaynaklıdır. Hızlı nüfus artışı, konfor standartlarının yükselmesi, sanayi ve teknolojideki gelişmeler ile birlikte enerji tüketimleri de artmaktadır. Enerji tüketiminin artışı ülkemizin sahip olmadığı petrol, doğalgaz gibi dışa bağımlı olduğumuz kaynaklara yapılan harcamaları da ciddi oranda arttırmaktadır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye’nin enerji ithal bağımlılığı 2012 yılı itibariyle %71,5 oranındadır. Yani tüketilen enerjinin yerli üretimle karşılanan oranı %28,5’ tir. 2012 yılı itibariyle Türkiye’nin toplam ithalat harcamaları ise 236 milyar dolardır(Kaynak: PETFORM). Bu harcamaların yaklaşık 60 milyar doları enerji ithalatı için kullanılmıştır. Toplam ithalat harcamaları içerisinde enerji ithalat payı yaklaşık %25 oranındadır. Ülkemizin 2013 yılı cari işlemler açığının 65 milyar dolar(Kaynak: TCMB) olduğu göz önüne alınacak olursa, cari açık miktarı enerji ithalatına ödenen para ile hemen hemen eşdeğerdir. Bu durum enerjinin verimli kullanılması ve yerli-yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık verilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Endüstriyel işletmelerde enerji maliyetleri çoğu zaman tesislerin karına eşit veya daha yüksek orandadır. İyi organize olmuş bir sanayi tesisinde enerjinin verimli kullanılmasıyla satın alınan enerji miktarında önemli ölçüde azalma olmakta, maliyetler düşmekte ve karlılık payı artmaktadır. Sanayi sektöründe %20 oranında enerji tasarruf potansiyeli mevcuttur. Endüstriyel işletmelerdeki üst yönetimler, enerji maliyetlerinin azaltılmasını yeni bir kaynak olarak görmelidirler. Bu kaynağı elde edebilmek için enerji yönetim programları hazırlamalıdırlar. Genel olarak sanayide enerji yönetiminin uygulanması; enerji muhasebesini ve enerji tüketimlerinin sürekli ölçülmesini gerektirmektedir.

İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen ve İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı tarafından 01.09.2014–01.09.2015 tarihleri arasında yürütülen SAN-VER(Sanayide Enerji Verimliliği) projesi ile sanayide enerji verimliliği uygulamalarını yaygınlaştırmak ve endüstriyel işletmeler ile hizmet binalarının enerji maliyetlerini düşürerek gerek İkitelli OSB’de gerekse İstanbul’da bulunan firmaların hem ulusal hem de uluslar arası rekabette avantajlı konumda olmalarını sağlamak ve sera gazı salınımlarını azaltmak hedeflenmiştir. Proje kapsamında sanayi tesisleri ve yönetim binalarındaki enerji verimliliği ile ilgili gözlemler ve noktasal ölçümler yapılarak bu ölçümlerin analiz edilebilmesi için enerji verimliliği etüt cihazlarının bulunduğu bir ön etüt merkezi kurulmuştur. İkitelli OSB’de faaliyet gösteren işyerlerinde çalışan 50 mühendise enerji verimliliği uygulamaları konusunda kapasitelerinin geliştirilmesini sağlayacak enerji yöneticisi eğitimleri, bölgedeki firmalarda çalışan 71 adet idari ve teknik personele dünyada ve Türkiye’ de enerji verimliliği ile ilgili örnek uygulamaların anlatıldığı eğitimler, yine bölgede yer alan firmalarda çalışan 644 kişiye enerji verimliliği ile ilgili farkındalık eğitimleri verilmiştir. Ayrıca 8 adet kamu hizmet binasında enerji verimliliği ön etütleri yapılmıştır.

SAN-VER projesi faaliyetlerinden ‘’Mevcut durum analizinin yapılması’’ konu başlığı altında İkitelli Organize Sanayi Bölgesi’ndeki 100 adet küçük ölçekli ve 9 adet büyük ölçekli tesis olmak üzere toplamda 109 firmada mevcut durum analizleri yapılmıştır. 100 Adet küçük ölçekli sanayi tesisinde kısa süreli gerçekleştirilen enerji verimliliği çalışmaları ile sanayiciye kısa vadede tasarruf sağlayabilecekleri bilgiler verilmiştir. Mevcut durum analizleri kapsamında ön etüt çalışmaları yapılan 9 adet büyük ölçekli firmada enerji verimliliği potansiyellerini ortaya koymak amacıyla enerji verimliliği ön etüt çalışmaları yapılmıştır. Ön etüt çalışmaları kapsamında endüstriyel tesisler bünyesinde bulunan ve enerji harcayan sistemler incelenmiş, gerekli görülen noktalarda enerji verimliliği etüt cihazları ile ölçümler yapılmış ve hesaplamalara temel teşkil etmek üzere yetkililerden gerekli bilgiler alınmıştır. Endüstriyel tesislerde genel olarak basınçlı hava sistemleri, havalandırma sistemleri, elektrik motorları, ısıtma-soğutma sistemleri, aydınlatma sistemleri, tesisat sistemleri, pompa ve fan sistemleri ile ilgili incelemeler yapılmıştır.

Yapılan çalışmalar sonucunda işletmelerin birçoğunda;

• Kompresör sistemlerinde ihtiyaçtan daha yüksek basınçta hava kullanıldığı,
• Kompresör odalarının ve kompresör yerleşimlerinin uygun olmadığı,
• Basınçlı hava hatlarında hava kaçaklarının olduğu,
• Kompresör periyodik bakımlarının yapılmadığı,
• Sıcak su ve buhar kazanı yüzeylerinde ve tesisat hatlarında ısı yalıtımlarının yapılmadığı,
• Brülör hava-yakıt oranı ayarlarının uygun olmadığı,
• Atık ısı geri kazanım sistemlerinin kullanılmadığı,
• Verimsiz aydınlatma armatürleri kullanıldığı,
• Eski tip düşük verimli elektrik motorlarının kullanıldığı,
• Elektrik motorlarının gereğinden daha fazla kapasitelerde seçildiği,
• Kayış kasnak mekanizmalı havalandırma fanlarında periyodik olarak kasnak gerginlik ve aşınma kontrollerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.

Enerji verimliliği gözlem ve ölçüm çalışmalarının sonucunda ön etüt yapılan 9 adet işletmede ortalama %5’lik enerji tasarruf potansiyeli olduğu (toplam 951.728 TL/yıl tasarruf potansiyeli) ve yapılacak iyileştirmeler ile yıllık 2490 ton CO2 salınımının azaltılabileceği hesaplanmıştır.

Yapılan çalışmalarda sanayi sektöründe enerji verimliliği ile ilgili ciddi bilgi eksiklikleri olduğu görülmüştür. Sanayicimiz enerjiyi verimli kullanması durumunda üretim maliyetlerinin de düşeceğinin farkındadır. Bazı tesislerin enerji verimliliği ile ilgili bir takım çalışmalar yaptıkları görülmüştür. Fakat hiç çalışma yapmayan tesis sayısı bir hayli fazladır. İşletmelerde birinci öncelik üretime verildiğinden enerji verimliliği çalışmalarına gereken önemin verilmediği tespit edilmiştir. Verimlilikle ilgili yapılabilecek iyileştirmelerin üretimin aksayacağına neden olacağının düşünülmesi, maddi kaynak yetersizliği, enerji yönetimi konusunda firma yöneticilerinin ve çalışanlarının bilgi eksiklikleri, gerekli bilinçlendirme ve farkındalık çalışmalarının yetersiz oluşu gibi sebeplerden dolayı sanayicinin enerji verimliliği çalışmalarını yeteri kadar yapamadığı tespit edilmiştir.

Kamu, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör işbirlikleri ile enerjinin yoğun olarak tüketildiği organize sanayi bölgelerinde enerji verimliliği konusunda gerekli bilinçlendirme ve farkındalık çalışmalarının artırılması, bünyesinde 50’den fazla işletme olan OSB’lerde kurulması zorunlu olan enerji yönetim birimlerinin teknik bilgi ve becerilerinin artırılması, bazı sanayiciler tarafından hazırlanan enerji verimliliği uygulama projelerinin finansal açıdan kolayca desteklenmesi ve mevcut prosedürlerin basitleştirilmesi ile sanayi sektöründe enerji verimliliği çalışmalarının yapılmasının sağlanacağı, enerji tüketimlerinin azalacağı ve bununla beraber büyük bir bölümü enerji tüketimlerinden dolayı meydana gelen sera gazı salınımlarının azalmasıyla enerji tüketiminin çevreye olan zararlı etkilerinin de azalacağı düşünülmektedir. Unutulmamalıdır ki en ucuz enerji, verimli kullanılan enerjidir.