İçindekiler
Dergi Arşivi

“Sanayide Kaynak Verimliliği Potansiyelinin Belirlenmesi Projesi” Kapanış Toplantısı Ankara’da Yapıldı

 

Türkiye imalat sanayinde belirlenen beş sektörden yola çıkarak, ham madde, enerji ve su girdilerinin etkin ve sürdürülebilir kullanımıyla elde edilebilecek potansiyel tasarrufu, sektör, bölge ve Türkiye imalat sanayi düzeyinde niceliksel olarak tahmin etmeyi amaçlayan “Sanayide Kaynak Verimliliği Potansiyelinin Belirlenmesi Projesi”nin Kapanış Toplantısı 12 Eylül 2017 tarihinde Wyndham Ankara Otel’de gerçekleştirildi.

İlgili kamu kurumları, sektör ve birlik dernekleri temsilcilerinin katıldığı toplantı, Verimlilik Genel Müdürü Anıl Yılmaz ile TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü Müdürü Dr. Selma Ayaz’ın açılış konuşmalarıyla başladı. Kaynak verimliliği potansiyelini belirlemeye yönelik ulusal bazda makro ölçekte mevcut bir çalışmanın olmaması sebebiyle proje çıktılarının ülkemiz için son derece önemli olduğunu ifade eden Yılmaz, elde edilen sonuçların kaynak verimliliği ve temiz üretim alanlarındaki politika yapma süreçlerine altlık oluşturacağını vurguladı. Dr. Selma Ayaz ise kaynak kullanımında verimlilik artışını sağlamak ve doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı azaltmak için gerçekleştirilen temiz üretim çalışmalarının ve kaynak verimliliği uygulamalarının yaygınlaştırılmasıyla ciddi oranlarda kaynak tasarrufu sağlanabileceğini ifade etti.

Toplantıda, Proje Koordinatörü Sanayi ve Teknoloji Uzmanı Özlem Durmuş tarafından Bakanlık olarak neden bu alana yönelik bir proje tasarlandığı, projenin içeriği, yöntemi ve kapsamı hakkında genel bir bilgilendirme sunuşu gerçekleştirildi. Durmuş ayrıca, projeden elde edilen deneyimler ışığında Türkiye imalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin verilerinin tek bir ulusal veri tabanında birleştirilmesi ve kaynak verimliliği alanındaki çalışmaların tedarik zincirinin tüm aşamalarını dikkate alan daha bütüncül bir yaklaşımla ele alınması amacıyla Bakanlık olarak “Ulusal Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Veri Tabanının Geliştirilmesi” Projesini başlattıklarını ifade etti.

Analiz sonuçlarının katılımcılarla paylaşıldığı toplantıda Proje Danışmanı Doç. Dr. Yılmaz Kılıçaslan kaynak verimliliği potansiyelini belirlemeye yönelik geliştirilen metodoloji hakkında detaylı bilgi verdi. Kılıçaslan sunumunda; ülkemizdeki veri altyapısına ilişkin karşılaşılan güçlükler, örneklemin oluşturulması ve bu örneklemde yer alan işletmelere uygulanan ankete değindi, hesaplamalarda ulusal bazda özgün bir yöntemin tasarlanmış olması sebebiyle projenin önemine dikkat çekti.

Toplantıda daha sonra, TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü’nden Proje Yöneticisi Dr. Şeyma Karahan tarafından alt sektörlerin belirlenmesi, anket ve saha çalışmalarının yürütülmesi aşamalarında izlenen yöntem ve proje sonuçları katılımcılarla paylaşıldı.

Toplantının son konuşmacısı TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü’nden Recep Partal, “Çevresel Etki Analizi Metodolojisi ve Sonuçları” konulu sunumunu gerçekleştirdi. Partal sunumunda, enerji, ham madde ve suyun daha verimli kullanılması ile sağlanacak tasarruf potansiyelinin hayata geçirilmesi durumunda toplam çevresel etkide, senaryolara göre %14,4 ile %23,5 arasında bir azalma, eko-verimlilikte ise %12 ile %25 arasında bir artış öngörüldüğü belirtti.

Toplantı, katılımcıların analiz sonuçlarına ilişkin genel değerlendirmelerinin ardından sona erdi.

Proje Sonuçları…
2014 yılında başlamış olan ve Kalkınma Bakanlığı Yatırım Programı kapsamında yer alan Proje, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğü tarafından desteklenmiş ve TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü yürütücülüğünde gerçekleştirilmiştir. Projede geliştirilen metodoloji doğrultusunda, kaynak verimliliği potansiyeli ham madde için parasal, su ve enerji için hem parasal hem de miktarsal olarak tahmin edilmiştir. Söz konusu potansiyel, Türkiye imalat sanayine genellenmiş ve IBBS Düzey 3 kapsamında bölgelerin tasarruf potansiyelleri hesaplanmıştır.

Kapanış toplantısında paylaşılan proje sonuçlarına göre imalat sanayinde tüm kaynaklardan (ham madde, enerji ve su) elde edilebilecek toplam tasarruf potansiyeli senaryolara göre yaklaşık 23,7 milyar TL/yıl ile 39,3 milyar TL/ yıl arasında değişmektedir. Ayrıca, kaynak verimliliği açısından öncelikli olduğu için seçilen beş sektörün toplam parasal tasarruf potansiyeli ise senaryolara göre gıda için 3,2-5,2 milyon TL/yıl, tekstil için 3-6 milyon TL/ yıl, mineral için 3,2-5,3 milyon TL/ yıl, ana metal için 2,2-3,9 milyon TL/ yıl ve kimya için 1,5-2,3 milyon TL/yıl olarak hesaplanmıştır.

Gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre imalat sanayi geneli için hesaplanan toplam potansiyelin yaklaşık %71’inin (senaryolara göre 16,8 milyar TL/yıl ile 27,6 milyar TL/yıl) ham madde tasarrufuyla sağlanabileceği öngörülmektedir. Söz konusu ham madde tasarruf potansiyelinin yaklaşık %30’u ve senaryolara göre 5,2 milyar TL/yıl ile 8,4 milyar TL/yıl arasında değişen kısmı herhangi bir yatırım gerektirmeksizin yapılabilecek iyileştirmelerle hayata geçirilebilecekken; %48’i geri dönüş süresi bir yıldan az yatırımlarla, %22’si ise geri dönüş süresi bir yıldan fazla yatırımlarla hayata geçirilebilecektir.

Toplam tasarruf potansiyelinin %25’ini oluşturan enerji tasarruf potansiyelinin parasal değerinin, senaryolara göre yaklaşık 6 milyar TL/yıl ile 10,1 milyar TL/ yıl arasında değişmesi analiz sonuçlarında dikkat geçen bir diğer önemli unsurdur. Bir yıldan kısa sürede dönüş sağlayabilecek enerji yatırımlarının geri dönüş süresi ortalama 6,2 ay olarak hesaplanmıştır. İmalat sanayi için tahmin edilen toplam enerji tasarruf potansiyelinin miktarsal değeri ise senaryolara göre yaklaşık 4,6 milyon TEP/yıl ile 7,8 milyon TEP/yıl arasında değişmektedir.

İmalat sanayinde toplam su tasarruf potansiyelinin miktarsal olarak senaryolara göre 297 milyon m3/yıl ile 519 milyon m3/yıl arasında değişmesi öngörülmektedir. Sektörlere göre %9 ile %26 arasında değişen yüksek tasarruf oranlarına rağmen bedelsiz su kullanımının yaygınlığı ve suyun birim fiyatının ham madde ve enerji birim fiyatlarına kıyasla düşüklüğü sebebiyle, yaklaşık 891,6 milyon TL/yıl ile 1,6 milyar TL/yıl arasında değişen su tasarrufu parasal değerleri diğer girdilere kıyasla daha düşük kalmaktadır.

Sanayide Kaynak Verimliliği Potansiyelinin Belirlenmesi Projesi Özet Raporu, Sonuç Raporu ve Çevresel Etki Analizi Raporuna http://vgm.sanayi.gov.tr/sayfa.html?sayfaId=fa6667a3-32b1-4d34-9f93-0f809109123e adresinden ulaşılabilmektedir.