İçindekiler
Dergi Arşivi

Stratejik Rekabette Büyük Veri/ Big Data

 

Bu çalışmada, Büyük Veri kavramı ve bunun kuruluş ve organizasyonlar için önemi ve stratejik gelişimlerine etkisi üzerinde durulacak ve konu, firma ve sektörlere sağlaması beklenilen yararları açısından ele alınmaya çalışılacaktır.

Büyük Veri Neden Önemli?
Dünya üzerinde çok ciddi miktarda veri üretilmekte: bireylere, şirketlere, ekonomilere, ülkelere ait veriler, kayıtlar vb. her an yeniden ve hızla üretilmeye devam edilmektedir. Büyük Veri denildiğinde hem geleneksel hem de dijital kaynaklar kastedilmekte; bunların içine, işletmeler arasındaki alışverişler, işlemler, e-mailler, Facebook paylaşımları gibi birçok bilgi girmekte. Aslında Büyük Veri kavramı veri yakalama, elde etme ve depolama konusunu kapsayan bir ifadedir. Gündelik yaşamda her birimiz büyük miktarda dijital veri üretmekteyiz: E-posta alıp göndeririz, web sayfalarında geziniriz, online alışveriş yapar, telefonla arama yaparız, Facebook'a resim yükleriz ve paylaşımlarda bulunuruz, Google Search arama motorunu kullanır, chat yapar, online randevu alır, ödemeler yaparız, çeşitli hizmetleri alır, kablolu yayınlar izleriz, akıllı telefonlar kullanır, oyun oynarız, resim çeker ve check-in yaparız. Bu ve buna benzer daha birçok faaliyetimiz dijital ortamlarda kaydedilir ve daha sonra geri çağrılabilecek şekilde bulut ortamında saklanır (Altunışık, 2015).

Büyük Veriye sayılarla bakıldığında özellikle dijital ortamda astronomik rakamlarla karşılaşılmaktadır. Öyle ki yalnızca internette bulunan verilerin yüzde 90’ının son 3 yılda yaratıldığı görülmekte; internette bir dakika içinde, 20 bin tumblr fotoğrafı yüklenmekte, 20 milyon flickr fotoğraf görüntülenmekte, 2 milyon arama motoru işlemleri gerçekleşmektedir (Dünya, 2016). Sıralanan bütün bu işlem sayıları ise internette yalnızca bir dakikanın karşılığı olarak gerçekleşmektedir.

Bu verilerin analiz edilmesi, anlamlandırılması, belli paternlerin ve trendlerin oluşturulması şirketlerin gelecekleriyle ilgili stratejik planlar yapmalarında, problemleri etkili bir şekilde çözmelerinde ve ürün ve hizmetlerini müşterilerinin ihtiyaç ve tercihleri doğrultusunda geliştirmelerinde büyük rol oynamaktadır. İşletmelerin bu yeni ve yüklü miktardaki veriye kayıtsız kalmayıp, aksine bu verilerden yararlanma yoluna gitmeleri önerilmektedir.

Sözü edilen verilerin içerisinde anlaşılmayı bekleyen çok yararlı bilgiler bulunmaktadır, işte bu nedenle, Büyük Veri, özellikle şirketlerin rekabet güçlerini arttırabilmeleri için eşsiz birer maden olarak görülmektedir.
Kartepe Ekonomi Zirvesi’nde Avea Mobil Pazarlama ve İş Ortaklığı Yönetimi Departman Müdürü Ömer Şen, 2014 yılında tüm dünyada 800 bin petabyte büyüklüğünde veri saklandığını; bu verinin 2020 yılında 40 zetabyte (40 trilyon gigabyte, dünyadaki tüm sahillerdeki kum tanelerinin 57 katı) olacağının tahmin edildiğini açıklamıştır (Sabah Gazetesi, 2014).

Hızlı veri artışında yaşanan bu gelişmeler sonucunda birkaç yıl içinde ortaya çıkacağı tahmin edilen veri miktarı ile birlikte 2020 yılına gelindiğinde belirtilen miktardaki verinin saklandığı 4 terabyte’lık harici hard diskler uç uca eklendiğinde dünyanın etrafının 5 kez dönülebileceği; ya da bu hard disklerle yaklaşık 54 bin adet Atatürk Olimpiyat Stadı doldurulabileceği belirtilmektedir. Bu örnekler her yıl farklı kaynaklarca üretilen veri miktarının, aslında ne kadar büyük olduğunun anlaşılmasına yardımcı olmaktadır (Sabah Gazetesi, 2014).

Büyük Veri Kaynağı
Büyük Verinin kaynağı çok temel olarak, teknolojik gelişmeler ve özellikle de bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler olarak görülmektedir. Son yıllardaki depolama, bellek, işlem ve bant genişliği gibi bilişim unsurlarının daha ekonomik olarak elde edilmesi ile Büyük Veri işleme ve depolama sorunlarını çözmede kolaylık sağlaması da bu kaynağın artışını kolaylaştırmaktadır.

Bu ucuzlama hem daha fazla verinin dijital ortama taşınmasını hem de veri işleme maliyetinin ve veriye dayalı kararların alınmasını kolaylaştırmaktadır (Altunışık, 2015).

Büyük Verinin beslendiği tek kaynak Internet değildir. Veri üretimi yalnızca internet kullanımı yoluyla gerçekleşmeyip, firrmalar da sensörler, bilgisayarlar ve otomatize edilmiş cihazlar tarafından da sürekli bir şekilde veri üretimi yapılmaktadır (Altunışık, 2015).

Büyük Verinin oluşumuna katkıda bulunan diğer kaynaklar, akıllı telefonlar ve diğer mobil cihazlardır. 2014 yılı itibariyle Internet bağlantılarının yarıdan fazlasının sabit olmayan hatlar üzerinden gerçekleşmekte olduğu gözlenmektir. 7.2 milyar insanın tahminen %42' inin Internet erişimi bulunmakta; aktif sosyal medya hesabı olanların sayısının ise yaklaşık 2.07 milyar kişi olduğu bilinmektedir. Bu tür mobil uygulamaların giderek daha da artacağı beklenilmektedir.

Büyük Veriyle İlgili Bazı Çarpıcı Örnekler
• Dünya üzerindeki verilerin %90'ı son üç yıl zarfında gerçekleşmiştir.
• Sektör tarafından yakalanan ve depolanan veri miktarı her 1.2 yılda iki katına çıkmaktadır.
• Bilgi Teknolojileri (BT) harcamalarının yılda yüzde 5 artacağı öngörülmekteyken, buna karşılık verinin her yıl yüzde 40 artacağı tahmin edilmektedir. • Her dakika 204 milyon e-posta gönderilmekte, 1.8 milyon Facebook 'Like'ı yapılmakta, 270 bin Tweet atılmakta ve Facebook'a 200 bin resim yüklenilmektedir.
• Yalnızca Google saniyede 40 binden fazla arama yapmakta ve günde 3.5 milyar arama yapmakta.
• Bir günde toplanan veriler DVD'ye kaydedilecek olsa, bu DVD'ler üst üste konulduğunda Ay'a iki kez erişilebileceği tahmin edilmekte.
• Yalnızca ABD'de Büyük Veri projelerini yürütebilmek için 1.9 milyon yeni BT işi yaratılacağı beklenilmektedir.

Sürdürülebilir bir gelecekte kilit rol “Büyük Veri” nin olacak!
İş dünyası işletme verimliliğini artırmak, rekabet avantajı yaratmak ve yeni veri kaynaklarını kullanmak için yüksek bir talep göstermektedir. Bu noktada bu kadar büyük verileri depolayabilmek ve ihtiyaç duyulduğunda sorgulayabilmek için bilgi teknolojileri dünyasında yeni veri depolama teknik ve standartları oluşmaktadır. İşin bu kısmı özellikle bilgi teknolojileri tarafını ilgilendirmektedir. Ancak işin fayda kısmı bu trendi tetiklediği için konu iş dünyasında artık çok ciddi tartışılır durumdadır. Bu itibarla, Büyük Veri; tipik veritabanı yazılım araçları ile yakalanması, depolanması, yönetimi ve analiz edilebilmesi yetkinlik sınırlarının ötesine geçen veri setlerini ifade etmektedir (Dal, 2012).

“ Veriyi Yöneten Rekabete Yön Verir”
Bugünün şirketleri, stratejik rekabet güçlerini artırmak için Büyük Veriden yararlanmaktadırlar.

Günümüzün ve geleceğin en gerekli fonksiyonun inovasyon olduğu, bunun da aracının Büyük Veri olduğunun altı çizilmektedir.

Büyük organizasyonlar ve kuruluşlar çok zengin veri ve bilgiye erişim imkânına sahip bulunmakla birlikte, bunlar ya ham ya da karışık yapıda bulunmaktadır. İşte bu evrede büyük veri analitiğine gereksinim bulunmaktadır. Büyük veri analitiğinin organizasyonlara sağlayacağı inovasyonla kuruluşların rakiplerinden bir adım öne geçeceği vurgulanmaktadır.

Büyük verinin inovasyonunun organizasyonlara sağlayabilecek fonksiyonel bir araç olduğuna dikkat çeken Dal ve Demirkan, ayrıca zenginleştirilmiş müşteri verisi sayesinde ortaya çıkacak mikro segmentler üzerinden doğru zamanda, doğru kanaldan, doğru müşteriye, doğru öneriyi sunma yetisinin artacağını ileri sürmektedir.

Bu bağlamda büyük veriyi doğru analiz eden şirketlerin, karlılıklarını arttıracakları öngörülmektedir (Dal ve Demirkan, 2014).

Büyük Veri olarak tanımlanan veriler nelerdir ve hangi alanlarda öne çıkmaktadır.

Büyük Veri ya da orijinal ismi ile Big Data trendi, hem kurumsal hem de sosyal hayatı değiştirecek veri patlamasını temsil ediyor. Peki bu veri patlaması neleri değiştirecek?

Son 10 yıl içerisinde iş dünyasında çok büyük bir artış gösteren yapılandırılmamış dağınık veriler, Büyük Veri ile kullanılabilir hale gelecek.

Büyük Veri sadece “büyük” hacimlerde veri anlamına gelmemektedir. Büyük Veri kavramı kapsamında hacim, çeşitlilik, sürat ve değer olguları da yer almakta. Hacim yönünde örnek bütün twitter ve facebook gibi sosyal medyada bugüne kadar üretilmiş veri boyutları, çeşitlilik için internet üzerindeki dokümanlar, görüntüler ile tablolar, sürat için ise sadece bir saniyede üretilen ve tüm Türkiye’nin kimlik, adres, telefon gibi bilgilerini hayal etmek gerekiyor. Bütün bunları bir elekten geçirip iyice analiz ettikten sonra da elde edilen değeri, Büyük Veri kavramı karşılar. Teknolojik arka planı olmasına rağmen kavramsal içeriği de bu kapsamdadır.

Büyük Veri’yi ifade eden bu dört karakteristik unsur ya da bileşenlerin özellikleri şöyle ifade edilmektedir:

Çeşit: Farklı yapılarda, çeşitlilikte ve karmaşıklıktaki verilerin yönetilmesi. E-postalar, ses kayıtları, sosyal medya ve blog gibi klasik veritabanı yönetim sistemlerinde tutulmayan verilerin de işin içine girmesi.

Hız: Büyük hacimde sürekli akışkan veri gelmesi ve eski verilerin hızlı bir şekilde işlenip çıktılarının üretilmesi veri setinin çok dinamik olmasına neden olmaktadır Bilgi akışı eşsiz bir hızda olur ve işlem tam vaktinde gerçekleşir. Örneğin internet, POS verilerinin sürekli izlenmesi ve çekilmesi.

Hacim: Terabyte’dan Petabyte’a (1000 Terabyte), Exabyte’a (1 milyon Terabyte), Zetabyte’a (1milyar Terabyte) giden ölçeklerde veri ile işlem yapmak.

Büyük Veri’nin işletmelere kazanç sağlaması için veriler güvenli olarak transfer edilmeli ve doğru kullanıcılar tarafından erişilebilmeli, son kullanıcı ve kurum için bir değer yaratabilmesi önerilmekte olup, aksi halde büyük veri yığınlarının sorun haline geleceği düşünülmektedir (Dal, 2012).

Değer: Büyük Verinin en önemli bileşeni ise değer yaratmasıdır. Büyük Veri’nin veri üretim ve işleme katmanlarından sonra kurum için bir artı değer yaratıyor olması gerekmekte; karar verme süreçlerine anlık olarak etki etmesi, doğru kararın alınmasında hazır olup, hemen el altında bulunması gerekiyor.

Büyük Veri ile, uzun vadede çoğu ekonomik aktivitenin doğasının değişeceği öngörülüyor.

Harward Business Review (HBR) (2017), bu durumu “Büyük Verinin devrimi” olarak adlandırmakta ve bu değişime kolay adapte olabilen şirketlerin, rakiplerine göre büyük bir avantaj elde edeceğinin de dikkate alınması gereken bir gerçek olduğunu belirtmektedir. Büyük veriyi kullanmanın, şirketlere ne gibi faydaları olabileceği de şöyle sıralanmakta;

Verimlilik: üretimden iletişime, stoklamadan ulaşıma kadar birçok verinin büyük bir veri havuzunda biriktiği bilinmektedir. Bu verilerin kullanılabilecek hale getirilmesi ve analiz edilmesi şirketin verimliliği hakkında önemli kararların verilmesini sağlıyor.

Yaratıcılık: Veri analistlerinin, oluşan Büyük Veriyi yorumlamaları farklılık göstermekte ve yaratıcılık gerektirmektedir. Farklı bakış açılarının, modellemeyi değiştireceği gibi farklı kararların verilmesini de sağlayabileceği, bu nedenle de verilerin analizinde yaratıcılık önem kazanmaktadır.

Üretkenlik: HBR' a göre, şirketler ne kadar verilere dayalı kararlar verirse finansal ve operasyonel başarıları da o kadar yüksek oluyor. Birçok sektör üzerinde yapılan araştırmada, kendi sektöründe en fazla verilere dayalı karar veren şirket ile diğer şirketlerin başarıları karşılaştırıldığında, bu şirketlerin ortalamada rakiplerine kıyasla % 5 daha üretken ve % 6 daha kârlı olduğu görülüyor.

Karar verme mekanizmasının değişimi: Büyük Veri ile şirketlerin alışılmış karar verme sistemlerinin de değişeceği bekleniyor; şirketlerde kararları tecrübeli ve sezgileri güçlü yöneticiler yerine artık büyük veriyi doğru analiz edebilen, yorumlayabilen ve iyi seviyede istatistik bilen yöneticilerin karar alacağı öngörülüyor.
Talep tahminleri: Büyük Veri aracılığı ile sosyal medyada konuşulan konuların analizleri yapılıp yeni trendlerin neler olabileceğini tahmin etmek kolaylaşıyor. Üretici için talep hesabı yapmak, perakendeci için sipariş adedi hesaplamak gibi sezgiye dayalı birçok karar yerini analitik hesaplara devrediyor.

Özetle, günümüz iş dünyasında birçok kuruluş, yenilik getirmek, daha iyi bir rekabet alanı oluşturmak ve varlığını sürdürmek amacıyla sahip oldukları verinin ve veriyi kullanma biçiminin kendilerini diğer kuruluşlardan ayıran bir yol olduğunu fark ettiklerini belirtiyorlar. Bu sebeple kuruluşlar, mümkün olduğu kadar çok veri toplamaya, bunları işleyerek anlamlı bilgilere dönüştürmeye çalışıyor ve doğru formatta kullanmak için daha akıllı karar verme mekanizmalarını barındırmaya çalışıyor.

Büyük Veri çözümleri her sektörde ve ölçekte yaygınlaşıyor.

Büyük Veriye ilişkin çözümler öncelikle verinin göreceli olarak daha büyük olduğu telekom, finans, kamu ve perakende sektörlerinde kabul görmüş olmakla birlikte, diğer sektörlerde de Büyük Verinin etkin yönetilebilmesine ölçekten bağımsız hemen her kurum ihtiyac duymaktadır, Atos Yönetilen Hizmetler Direktörü Okan Gözütok, bu ihtiyaçla ilgili olarak; Dünyada ve Türkiye’de, artan bilgi teknolojileri maliyetlerini düşürmek isteyen ve hız, kolay kullanım, esneklik ve yenilikçilik talep eden sektör ve şirketlerin daha çok Büyük Veri çözümlerine yönelmekte olduğunu belirtmektedir (Bilgi Çağı, 2014).

Büyük Veri teknolojilerinin ilk durağı sağlık sektörü. Bu sektör hastaların durumlarını sürekli güncelleyerek onların sağlık durumlarını gözlem altında tutuyor. Gelecekte Büyük Veri sayesinde, hastanın süregelen sağlık durumu göz önünde bulundurularak, ortaya çıkması olası hastalıklara önceden müdahale edilebilecek.

İmalat sektöründe ise yüz yüze destek konusuna odaklanılıyor. Ürünlerin üzerindeki sensörler sürekli olarak merkeze veri gönderiyor ve olası bir sorunda üretici firma doğrudan müşteri ile iletişime geçerek sorunu çözüyor. Gelecekte ise otomatik olarak sorunu algılama ve çözüm yollarını gösterme gibi olanaklar hayatımıza girebilir.

Lokasyon bazlı servislerin şu anda yapmaya çalıştığı şey gerçek zamanlı lokasyon bilgisini kullanarak trafik, hava durumu, lokal aramalar ve lokal/kişiselleştirilmiş reklamlar sunmak.

Kamu sektörü Büyük Veri konusunda çalışmalar yapıyor. Vatandaşlardan aldığı irili ufaklı tüm geri dönüşleri değerlendirmeye çalışan kamu, bu şekilde kamu hizmetlerini en iyi standarda çıkarmayı amaçlıyor.

Son olarak perakende sektörü de Büyük Veri’den epeyce yararlanıyor. Şu an sosyal medyadan gelen geri dönüşleri toplayan perakende sektörü, ileride yeni segmentler yaratmak ve duyarlılık ölçmek için bu teknolojileri kullanacak.

Ancak, Büyük Veri kullanımı ile ilgili olarak, Big Data and Business Analytics Forum 2013 etkinliğinin sponsoru olan Software AG META Bölgesi Satış Yöneticisi Stephen Gayer, Büyük Veri analiz süreçlerinde işletme için değerli olabilecek verileri zaman kaybetmeden ortaya çıkarmanın ve hızlı bir şekilde aksiyon almanın önemine dikkat çekmiş ve Büyük Veri’de zamanlamanın önemini vurgulamıştır (Software AG, 2013);

Büyük Veri’de anı yakalamak
“Giderek artan hız ve hacimde karşımıza çıkan verilerin son derece çeşitli olduğu bilgi kaynağı içerisinde işletmenize en çok fayda sağlayacak olan, bilginin ‘gerçek zamanlı’ olması değil, bilgilerin içeriğine göre ‘doğru zamanda’ kullanılmasıdır” diyen Stephen Gayer, en verimli sonuçların “gerçek zaman” a değil, “doğru zaman” ve içeriğe odaklanarak alınabileceğini vurgulamıştır. Gayer, gittikçe artan rekabet arenasında farklılaşmanın yolunun, “doğru zaman” içgörülerini devreye sokarak Büyük Veri’nin sahip olduğu değerleri ortaya çıkarmaktan geçtiğinin altını çizmiştir (SoftwareAG, 2013).

Büyük Veri devleşiyor
Günümüzde işletmeler, büyüklüğü, sektörleri veya işin kapsamı ne olursa olsun, artık mobil, sosyal ağlar, bulut ve büyük veri kavramlarından etkilenmesi kaçınılmaz olarak görülmektedir. Sıralanan bu “dört güç” ekseninde kendini yeniden tanımlamaya başlayan işletmeler, güvenlik, müşteri bağlılığı, destek, kamu hizmeti, tedarik zinciri ve uygulama yeteneği gibi farklı iş süreçlerini yeniden şekillendirmeye ve teknolojik altyapılarını baştan sona değiştirmeye başlıyor. Büyük Veri ise, bu dönüşümün tam odağında yer alıyor çünkü 2020 yıllarına kadar ortaya çıkacak küresel verinin 130 exabyte’tan 40.000 exabyte’a çıkacağını, hacim olarak da 300 kat büyüyeceği tahmin ediliyor. International data corporation (IDC) istatistikleri, aynı zamanda, 2020 yılında dijital evrenin yüzde 33’ünün, değerlendirildiği takdirde değerli veriler ile dolu olacağını öngörmektedir ( http://idcciosummit.com/turkey).

Karar verme mekanizmalarında Büyük Veri desteği
Son on yılda kuruluşlar, karar verme mekanizmalarında doğru analizler kullanmaya ve bu amaçla büyük veri ile desteklenen matematiksel analizlerden yararlanma yoluna gitmektedirler. Bu bağlamda, yerinde ve doğru analizlerin yardımıyla, kuruluşlar;

• Rekabet gücünü artırmak ve karlılık sağlamak için müşteriyi iyi analiz etmek,
• Firma etkinliğini artırmak,
• Risk yönetimiyle oluşabilecek riskleri azaltmak,
• Dolayısıyla stratejik rekabet güçlerini arttırmayı amaçlamaktadır.

Kuruluşlar için Büyük Veri ile ilgili temel öneriler
Uzmanlar, Büyük Veride başarıya ulaşmak için işletmelere öncelikle Büyük Veri ile ilgili veri durumlarını değerlendirmeleri önerilmektedir. İkinci adım olarak, verileri ve bilgi teknolojilerini daha etkili hâle getirerek bu verilerden elde edilecek bilgilerin kontrolünü ele geçirmeleri ve işletme politikası ve stratejik kararlar konusunda bu verilerden maksimum düzeyde yararlanma yoluna gitmeleri önerilir.

Maliyetleri düşürmek, karar vermede ve ürün ve hizmetlerde iyileşme olmak üzere Büyük Veriden elde edilebilecek üç çeşit değerden söz edilmektedir. Bunlar: yeni ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi, karar vermede daha karmaşık analiz yöntemlerinin kullanılması, ayrıntılı verilerle organizasyon için değer oluşturulması şeklindedir (Gürsakal, 2014).

“Geleceğin şirketleri verileri ürünlere dönüştüren şirketler olacaktır”. Gelecekle ilgili doğru seçimleri yapabilmek için öğrenen organizasyonların veriyi bilgiye dönüştürebilmesi gerekmektedir (Gürsakal, 2014: Aktaran: Çakırel, 2016). Örneğin, LinkedIn firması büyük veriyi kullanarak, “tanıyor olabileceğiniz kişiler” uygulamasını geliştirmiş ve bu sayede milyonlarca yeni müşteri kazanmış ve bunları elde tutmayı başarmıştır. “Tanıyor olabileceğiniz kişi” teklifleri için verinin nerelerden toplanabileceği (okul, iş, memleket, ziyaret edilen lokasyonlar) konusu ise Büyük Verinin alanına girmektedir. Büyük şirketlerin Büyük Veri ile ilgili çalışmaları doğrudan doğruya ürün, hizmet ve müşteriye odaklanmış durumdadır. (Çakırel, 2016).

İşletmelere kendilerini değerlendirebilmek ve fırsatları yakalayabilmek açısından büyük olanaklar sunan Büyük Veri ile işletmeler müşteri davranışını analiz edebilmekte ve bu sayede yenilikçi atılımlar yapabilmektedirler. Bu yolla ürün ve hizmetlerini müşterilerinin istediği şekilde tasarlayan ve farklılaşma konusunda yeni uygulamalar geliştirebilen işletmeler iş süreçlerini optimize edebilmekte, karar destek sistemlerini geliştirerek işletme stratejilerini daha etkin biçimde belirleyebilmektedirler.
Özetle, Büyük Veri işletmelere yeni iş modeli geliştirerek farklılaşma ve dolayısıyla yeni iş olanak ve alanları oluşturmak gibi fırsatlar sunmaktadır.

Kaynakça
Altunışık, R. (2015). Büyük Veri: Fırsatlar Kaynağı mı Yoksa Yeni Sorunlar Yumağı mı? Yildiz Social Science Review, 1(1) .
Çakırel, Y. (2016). İşletmelerde Büyük Veri, Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (ISSN: 2146-3417) Yıl: 2016. 5 (1).
Dal, B. (2012). “ Büyük Veri, Büyük Dert, Büyük Kazanç”, Retail Türkiye Dergisi Ağustos 2012 sayı 42.
Dal, B. Demirkan, H.(2014). Büyük Veri, Büyük Fırsatlar, Büyük Kararlar. Harvard Business Rewiev, Mart 2014.
Demirtaş, B. ARGAN, M. (2015). Büyük Veri ve Pazarlamadaki Dönüşüm: Kuramsal Bir Yaklaşım, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 15, 1-21.
Doğan, K. Arslantekin, S. (2016). Büyük Veri: Önemi, Yapısı ve Günümüzdeki Durum. DTCF Dergisi 56. (1) 15-36.
Gürsakal, N. (2014). Büyük Veri, Dora Basım Yayın, Genişletilmiş 2. Baskı, Bursa.
http://www.aveamedyamerkezi.com/bulten/surdurulebilir-bir-gelecekte-kilit-rol--buyuk-veri-nin-olacak.aspx.
http://bilgicagi.com/Yazilar/18041- baseden_buyuk_veri_projeleri_icin_yoneticilere_oneriler.aspx
http://www.bilgicozumleri.com/hayatimizda-buyuk-veri-olsaydi/
http://www.bilgicozumleri.com/buyuk-veri-ruzgarini-arkaniza-alin/
www.bilisimdergisi.org/pdfindir/s154/pdf/116-121.pdf
http://www.btnet.com.tr/94575-obase-analitik-projenin-basarisizlik-nedenlerini-analiz-etti.html.
http://www.computerworld.com.tr/buyuk-veri/buyuk-veride-basari-icin-gereken-7-adim/
https://www.dunya.com/ozel-dosya/degisim-yelpazesi/big-data-neden-hepimizi-ilgilendiriyor-haberi-304812
http://www.gozlemgazetesi.com/HaberDetay/266/117022/surdurulebilir-gelecekte-kilit-rol-buyuk-verinin-olacak.html#.VBbjmVRrP_U
https://hbr.org/2012/10/big-data-the-management-revolution
https://hbr.org/2017/04/how-companies-say-theyre-using-big-data
www.sabah.com.tr/ekonomi/2014/04/17/aveadan-krli-bilgi-kilavuzu
http://www.kurumsalhaberler.com/softwareag/bultenler/softwareag-business-analytics-forum-2013-sponsoru
http://www.retailturkiye.com/bulent-dal/buyuk-veri-buyuk-dert-buyuk-kazanc
http://www.softwareag.com/tr/company/press/20131121_sag_idc_big_data_forum_2013_tr.asp .