İçindekiler
Dergi Arşivi

TRMEPS ve Yüksek Verimli Motor Dönüşümü

Alev DELİ / ABB Ürün Müdürü

 

1 Ocak 2017 tarihi elektrik motor kullanıcıları için büyük bir gün. Bu tarihten itibaren standartta belirtilen ürünler minimum IE3 enerji verimliliği sınıfını karşılamak zorunda. Bu durum, tasarımcılardan son kullanıcılara kadar tedarik zincirinde bulunan her üye için belirli zorunluluklar doğurmaktadır.

1 Ocak 2017 günü, elektrik motorunu bir makinada veya entegre bir sistemde kullanan bütün kullanıcılar için önemli bir gün. Bu tarihten itibaren EC640/2009 ve EU4/2009 düzenlemeleri uyarınca, DOL (Direct on Line) kullanılan motorlar için minimum IE3 (International Energy Efficiency Class 3), sürücü ile kullanılan motorlar için minimum IE2 motor kullanımı zorunlu hale gelmektedir. Yasa bir ve üç fazlı, 0,75 kW -375 kW güç aralığındaki motorları kapsamaktadır.

MEPS uyarınca sadece Avrupa’da yaklaşık 30 milyon motorun yüksek verimli motorlar ile değiştirileceği ön görülmekte olup böylelikle yıllık 5.5 milyar kWh elektrik enerjisi tasarrufu ile karbondioksit emisyonunda 3.4 milyon tonluk bir düşüş hedeflenmektedir. Peki, yeni IE3 dünyasına kolayca uyum sağlayabilmeleri için motor üreticilerinin, makina imalatçılarının, sistem entegratörlerinin ve son kullanıcıların bilmeleri gerekenler nedir?

Motor Üreticileri
Yeni yasa motor üreticileri için ulaşılması gereken hedefler belirlemektedir ve bu hedefler doğrultusunda ürünlerin en yüksek kalitede üretilmesi gerektiği algısı kolayca oluşmaktadır. Motor üretim prosesi çok fazla değişmemesine rağmen yeni ürünlerin dizayn edilmesi, yeni makinaların alınması ve daha kaliteli ara malzemelerin kullanılması kaçınılmaz olarak üretim maliyetlerini artırmaktadır.

Yasa, motor üreticileri için yüksek güvenilirlik, servis kontratları, teknik ve kurulum destekleri gibi konularda farklarını ortaya koyarak pazarda gerçek değerlerini gösterebilmeleri için bir fırsat sunmaktadır.

Makina İmalatçıları
Yeni yasa özünde en fazla motor üreticilerini etkilese de üreticilerin ürün yelpazesi değişeceği için elbette makina imalatçıları da bu durumdan etkilenecektir. Özellikle Avrupa’ya ihracat yapan büyük ölçekli imalatçılar için bütün IE3 motorları tek bir tedarikçiden bulabilmeleri oldukça önemlidir.

Makina imalatçıları makinelerinde veya uygulamalarında IE3 motor kullanımına öncelik vermeli ve tedarikçilerini ihtiyaçları konusunda bilgilendirmelidir. Örneğin, hız değişiminin gerekli olmadığı sabit tork uygulamalarında IE2 motor ve sürücü kullanmak gereksiz yere maliyeti artıracaktır. Bunun yerine IE3 veya daha yüksek verimli motorlar tercih edilebilir.

Firmalar ayrıca yeni ürünlerin satın alma süreçlerini ve lojistiklerini nasıl etkileyeceğini de göz önünde bulundurmalıdır. Örneğin bir IE3 motor aynı güçteki IE2 motordan daha büyük olabilir. IE3 enerji sınıfına ulaşmak için motorun yapı büyüklüğü, uzunluk ve bağlantı noktalarında değişiklikler gerekli olabilir. ABB başta olmak üzere bazı üreticiler dizaynlarında bu durumu göz önünde bulundurarak IE2 motorların IE3 motorlar ile değişimini kolaylaştırmak için gerekli önlemleri almıştır. IE3 motorlar mevcut daha düşük verimli motorlar ile aynı yapı büyüklüğünde üretilerek üreticinin makinanın mekanik yapısında değişiklik yapma zorunluluğu ortadan kaldırılmıştır.

Sistem Entegratörleri
Sistem entegratörleri enerji verimliliği konusundaki gelişmeleri takip ederek, ülkemizde kullanımı henüz zorunlu olmayan en yüksek verim sınıfına sahip motorları kullanmalı, hizmet verdikleri son kullanıcıları bu konuda yönlendirmeli ve verimli motor kullanımına teşvik etmelidirler.

Bu firmaların yüksek verimli motorlar ile sundukları optimal çözümler ve öneriler rakipleri karşısında öne geçmelerini sağlayacaktır. Örneğin, değişik hızlı, sabit yük veya düşük devirli uygulamalarda yüksek verimli motorlar ile birlikte sürücülerin kullanılması en verimli yol olacaktır. Sürücüler, uygulamayı iyileştirme, prosesin bakım maliyetlerini düşürme ve dikkate değer bir enerji kazancı sağlama gibi artı değerler sağladıkları uygulamalarda kullanılmalıdır.