İçindekiler
Dergi Arşivi

Ulusal Kutup Bilim Programı (2018-2022)

İlknur İNAM / Daire Başkanı (Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü) - Eda ÜNAL/ Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü) - Mesut KOÇAK / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü)

 

2016 yılında Antarktika’ya Bilim Üssü Kurulması Projesi’nin başlatılması ve ülkemizin Antarktika alanında uluslararası arenada temsili ve iş birliği potansiyelinin hayata geçirilmesi için yapılacak iş ve işlemlerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesine verilmesi sonrasında, nihai hedefimiz olan Antarktika Antlaşmalar Sistemi’nde Danışma Ülke statüsüne geçebilmek için bir kutup bilim programına sahip olmanın gerekliliği tespit edilmiştir. Bu çerçevede kutuplar üzerine yapılacak bilimsel çalışmaların sürdürülebilir olması ve ulusal hedeflere hizmet etmesi için uluslararası bilim camiasında kabul görecek bir ulusal kutup bilim programı oluşturulması çalışmalarına 2017 yılı içinde başlanmıştır.

Ulusal kutup bilim programında ele alınabilecek araştırma konularının belirlenmesi amacıyla 12 - 13 Nisan 2017 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesi Kutup Araştırmaları Uyg – Ar Merkezi (PolReC) koordinasyonunda 36 kurumdan 120 bilim insanımızın katılımıyla Ulusal Kutup Bilim Programı Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından PolReC ile birlikte yürütülen çalışmalar ve söz konusu çalıştay çıktıları esas alınarak Ulusal Kutup Bilim Programı hazırlanmış ve 29 Aralık 2017 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Programla ülkemizin Antarktika Antlaşmalar Sistemi’nde Danışman ülke statüsüne geçebilmesi hedeflenmektedir.


Şekil 1. Ulusal Kutup Bilim Programı'nın Vizyon ve Temel Amacı

Programla orta ve uzun vadede aşağıdaki kazanımların elde edilmesi hedeflenmektedir:
? Türkiye’nin, Antarktika’nın ve Arktik’in geleceği ve kutupların korunmasında söz sahibi olması,
? Türkiye’nin Antarktika Andlaşmalar Sistemi’nde danışman ülke statüsüne geçebilmesi için bilim seferlerinin düzenlenmesi, bilimsel araştırmaların/projelerin yürütülmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi başta olmak üzere gerekli tüm çalışmaların bütünsel bir yaklaşımla yürütülmesi,
? Türkiye’nin Arktik Konsey’e katılımına yönelik yol haritasının oluşturulması,
? Türk bilim insanlarını kutup alanındaki araştırmalara yönlendirerek bu konudaki bilimsel ve teknolojik yetkinliğin artırılması,
? Lisans, yüksek lisans, doktora ve doktora sonrası programların yaygınlaştırılması yoluyla kutup alanındaki insan kaynağı yetkinliğinin artırılması,
? Kutup bölgeleri ile ilgili uluslararası organizasyonlara ülkemizin üyeliklerinin sağlanarak, bu alandaki etkinliğinin artırılması,
? Küresel iklim değişikliği ile ilgili konularda farkındalık yaratılması.

Ulusal Kutup Bilim Programı’nın 6 odağını Öncelikli Araştırma Temaları, İnsan Kaynakları, Uluslararası İş Birlikleri, Eğitim, Tanıtım ve Halka Erişim, Bilim Seferleri ve Lojistik ile Türk Bilim Üssü oluşturmaktadır.

Programda belirlenen öncelikli alanlar yer bilimleri, fiziki bilimler, canlı bilimleri ile sosyal ve beşeri bilimler olup söz konusu başlıklar Antarktika Bilimsel Araştırmalar Komitesi’nin çalışma grupları ile uyumludur. Programın 5 yıllık dönemi kapsaması, ülkemizin kutuplar konusunda finansal yetenek ve kararlılığa sahip olduğunu göstermektedir.


Şekil 2. Ulusal Kutup Bilim Programının Bilimsel Alan ve Alt Alanları