İçindekiler
Dergi Arşivi

Üniversite-Sanayi İşbirliği Ekseninde KOBİ’lerde Dönüşüm: “Verimli KOBİ Destek” Projesi

Prof. Dr. Aysun SAĞBAŞ - Yrd. Doç. Dr. Doğan HASAN - Arş. Gör. Ozan ÇAPRAZ - Arş. Gör. Necip KARAKURT / Namık Kemal Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Tekirdağ

 

1. Projenin Amacı ve Kapsamı
Verimlilik arttırma ve süreç iyileştirme çalışmalarının üretim ve hizmet sektöründeki yeri ve önemi günümüzün rekabetçi koşullarında artarak devam etmektedir. Rekabetin yüksek olduğu özellikle mikro işletmeler ve KOBİ’ler için, bir hayatta kalma stratejisi olan verimlilik; israfın ve kayıpların en aza indirilerek ya da önlenerek, daha az maliyetle daha çok üretimin sağlanması yani aynı girdi ile daha fazla üretimin gerçekleştirilmesi için öncelikli çözüm olarak karşımıza çıkmaktadır. Verimli sistemlerin tasarlanması ve bu sistemlerin sürdürülebilir hale getirilmesi ülkemiz ekseninde değerlendirildiğinde; ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel taşları olan KOBİ’ler için çok ivedi olarak ele alınması ve uygulamaya başlanması gereken mutlak bir gereklilik olarak görülmektedir.

Ülkemiz genelinde imalat sanayi alanında faaliyet gösteren mikro işletmeler ve sanayici KOBİ düzeyindeki üretim işletmelerinde var olan sorunlarının ve ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla, ulusal ve bölgesel bazda araştırma makalelerin ve bilimsel yayınların incelenmesi sonucunda (Albayrak ve Erkut (2010); Baltacı vd., (2012); Can (2013)); mikro ve sanayici KOBİ düzeyindeki üretim işletmelerinin; teknoloji düzeylerinin düşüklüğü ile yeterli ve etkin olmayan Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) harcamaları, yönetim yapısından kaynaklanan sorunlar (kurumsallaşma, örgüt ve örgütlenme sorunları, uzmanlaşma, nitelikli personel bulunamaması vb.), pazarlama sorunları (pazar ve çevre) olarak belirlenmiştir (TrakyaKA, 2013a). Yukarıda açıklanan bilgilere ek olarak TR 21 Trakya bölgesi özelinde; Trakya Kalkınma Ajansı Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne illerini kapsayan sektörel rekabet analizi (TrakyaKA, 2011; 2013a; 2013b), 2014 yılı bölge planı, KOSGEB 2008 Tekirdağ ili rekabetçilik raporları da bölgenin iç dinamikleri ve ihtiyaçları konusunda verimlilik arttırma projelerinin yapılmasını gerekli kılmıştır. Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Endüstri Mühendisliği Bölümünün, Üniversite-Sanayi işbirliği projesi kapsamında Tekirdağ ili Çerkezköy sanayi bölgesinde faaliyet gösteren KOBİ düzeyindeki işletmeler için yaptığı mevcut durum ve ihtiyaç analizi, sorunlar ve çözüm önerileri “Check-Up” programı sonuçlarına göre; mikro ölçekte ve KOBİ düzeyindeki işletmelerin yenilikçilik kapasitelerinin düşük olması, kaynakların etkin kullanılamaması nedeniyle maliyetlerin yüksek olması ve rekabet güçlerinin düşük olması, sistem kurgusuna dayanmayan bir yapıda üretim ve yönetim yapısı, üretim ve yönetim sistemlerinde özellikle hammadde, sipariş, stok konularında ölçme, izleme ve değerlendirme sistemlerinin olmaması ve bu nedenle yeni iş fırsatlarının yeterince iyi değerlendirilememesi, planlama ve yönlendirme stratejilerinde görülen eksiklilere bağlı olarak talep ve üretim kapasitesi denkleştirmesi ve geleceğe yönelik projeksiyonlar konusunda önemli sorunlara haiz olduğu tespit edilmiştir.

KOBİ’lerde verimlilik arttırma çalışmalarının yürütülmesi amacıyla; NKÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü ile Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası (TSO) arasında 14 Şubat 2015 tarihinde “Verimli KOBİ Destek” protokolü, daha sonra 4 Mart 2016 Tarihinde ise Çorlu TSO ile T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, T.C. Tekirdağ Valiliği, Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü, Trakya Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliği ve Namık Kemal Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi A.Ş. arasında “Verimli Sanayi ve KOBİ Destek” protokolü imzalanmıştır. Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odasına bağlı KOBİ ‘ler için verimlilik arttırma projelerinin gerçekleştirilmesi amacıyla da benzer bir protokolün Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odası ile Şubat 2017 yılında imzalanması planlanmakta olup, bu kapsamda çalışmalar devam etmektedir (Şekil 1).



Şekil 1. “Verimli KOBİ Destek” Proje Süreci

Türkiye’nin ve Trakya Bölgesinin en güçlü sanayi bölgeleri etrafında konumlanmış ve kuruluşundan beri “Üretken Üniversite” olma yolunda ilerleyen Namık Kemal Üniversitesi, Üniversite-Sanayi işbirliği eksenindeki çalışmalarını ve projelerini; NKÜ Endüstri Mühendisliği bölümünün KOBİ’lerde verimliliğin arttırılması kapsamında bölgedeki TSO’ları ile verimlilik protokolleri imzalayarak Üniversite-Sanayi işbirliği projelerinin yaygınlaştırılarak yürütülmesi ekseninde sürdürmektedir. Trakya Bölgesinin farklı sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren Ticaret ve Sanayi Odaları ile imzalanan tüm protokoller için “Verimli KOBİ Destek” projesinin “Üniversite, KOBİ ve Ticaret sanayi Odası” işbirliği ekseninde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür (Şekil 2).



Şekil 2. “Verimli KOBİ Destek” Projesi İşbirliği Kurgusu

Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası ile imzalanan protokol çerçevesinde yürütülen “Verimli KOBİ Destek” Projesi; NKÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü tarafından Çerkezköy TSO’na bağlı olarak imalat sanayi alanında faaliyet gösteren işletmelerin Üniversite bakış açısıyla KOBİ’lerin “üretimde verimlilik” ekseninde mevcut durumlarının analiz edilmesi, ihtiyaçlarının tespit edilmesi, çözüm önerilerinin sunulması ve verimliliklerinin arttırılması yolunda sistematik yaklaşımların uygulanması faaliyetlerinin planlı bir şekilde yürütülmesi, sonuçlandırılması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması temelinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaların yürütülmesindeki ve sürdürülmesindeki temel amaç ise, işletmelerde Kaizen felsefesiyle verimlilik arttırma çalışmalarının uygulanması, sürdürülebilirliğin ve kurumsallaşmasının sağlanmasıdır. “Verimli KOBİ Destek” Projesinin gerçekleştirmeyi hedeflediği amaçlar aşağıdaki gibi açıklanabilir:
• Üniversite bakış açısıyla KOBİ’lerde verimlilik kapsamında mevcut durum analizi gerçekleştirmek ve problemlere Endüstri Mühendisliği sistematik yaklaşımlarını ve verimlilik arttırma tekniklerini uygulayarak çözüm sağlamak.
• İmalat sanayi işletmelerinde maliyetleri ve üretim esnasında yapılan israfları azaltmak.
• İşletmelere sektörel rekabet gücü kazandırmak.
• İşletmelere sürdürülebilir sürekli iyileştirme sistematik yaklaşımlarını kazandırmak.
• KOBİ’lerde dönüşüm gerçekleştirmek amacıyla verimlilik projelerini uygulamak.
• İşletmelerin kurumsal kapasitelerini arttırmak.
• “Verimli KOBİ Destek” projesi sonuçlarını paylaşmak ve yaygınlaştırmak.


2. “Verimli KOBİ Destek” Projesi Uygulama Sistematiği
2.1. Mevcut Durum Analizi (Check-Up)

Verimli KOBİ Destek” protokolünün ilk aşamasının Şubat 2015 yılında imzalanması sonrasında; “Verimli KOBİ Destek” projesi, Çerkezköy TSO konferans salonunda, Çerkezköy TSO’ya bağlı olarak faaliyet gösteren imalat işletmelerine yönelik tanıtım ve bilgilendirme sunumunun yapılmasının ardından başvuruların alınması ile başlanmış olup, devamında mevcut durum analizinin gerçekleştirilerek işletmelerin bugünkü fotoğraflarının çekilmesi amacıyla gerçekleştirilen “Check-Up” işlemi için talepte bulunan işletmelere NKÜ Endüstri Mühendisliği proje ekibi tarafından ziyaretlerin gerçekleştirilmesi ile devam edilmiştir. “Check-Up” raporu sonucuna göre verimlilik projesinin başlatılması konusunda NKÜ Endüstri Mühendisliği bölümüne görüş bildiren işletmelerde ise verimlilik arttırma projelerinin uygulaması başlatılmıştır. “Verimli KOBİ Destek” projesinin adımları Şekil 3’te gösterilmiştir.



Şekil 3: “Verimli KOBİ Destek” Projesi Adımları

“Verimli KOBİ Destek” projesi katılımcısı işletmeler ile ilgili sayısal bilgiler Tablo 1.’de gösterilmiştir.
Tablo 1. “

“Verimli KOBİ Destek” projesi tanıtım sunumuna gelen işletme sayısı

39 işletme

Check-Up” talep eden işletme sayısı

24 işletme

Check-Up” programı kapsamında ziyaret edilen işletme sayısı

24 işletme

Verimlilik projesinin başlatılması kapsamında Endüstri Mühendisliği bölümüne görüş bildiren işletme sayısı

7 işletme

Verimlilik projesinin başladığı işletme sayısı

2 işletme

Verimlilik projesinin tamamlandığı işletme sayısı

2 işletme

“Verimli KOBİ Destek” projesi katılımcısı işletmelerin sektörel dağılımı ise, Şekil 4’te verilmiştir.


Şekil 4. “Check-Up” Programına Başvuran İşletmelerin Sektörel Dağılımı (%)

“Verimli KOBİ Destek” projesinde verimlilik çalışmalarının başlatıldığı işletmelerde 8D problem çözme yöntemleri bakış açısı altında işletme özelinde problem tespitleri yapılmış ve Endüstri Mühendisliği verimlilik arttırma teknikleri ile iyileştirmeler sunularak uygulamaya geçirilmiştir “Check-Up” adı verilen ve herhangi bir ücret talep edilmeden gerçekleştirilen ziyaretlerde, işletme özelinde olmak üzere akademik bakış açısıyla SWOT analizi çalışmaları gerçekleştirilerek işletmelerin güçlü ve zayıf yönleri ortaya koyulmuş ve iyileştirme önerileri ile birlikte bir rapor halinde işletmelerle paylaşılmıştır. Bu raporların hazırlanması için işletme özelinde gerçekleştirilen ziyaretlerde aşağıda örnek olarak verilen sorulara cevaplar aranmıştır.
• İmalattaki her iş için tanımlanmış standart süreler var mı?
• Makinelerinizin duruş oranı nedir?
• Stoklarınızdan şikâyetçi misiniz?
• Kapasite kullanım oranınızı biliyor musunuz?
• İmalatınızdaki sorunlarla nasıl ilgileniyorsunuz?
• Her iş istasyonu için ayrı ayrı fire oranlarınızı biliyor musunuz?
• İmalatınız yeterince düzenli mi?
• İş istasyonu bazında veriminizi biliyor musunuz?

Çerkezköy TSO’na bağlı olarak faaliyet gösteren işletmelerin “Check-Up” işlemi “Teşhis ve Tedavi” ekseninde gerçekleştirilmiş olup, elde edilen bulgular ve projenin uygulanması halinde olası kazanımlar Tablo 2 ve Tablo 3’te sunulmuştur.

Tablo 2. “Check-Up” Programı Sonucu Genel Olarak Elde Edilen Bulgular

Performansa yönelik bulgular

 

·         İş etüdü çalışmalarının olmaması.

·         Çalışan ve makine performanslarının ayrı ayrı günlük bazda takip edilmiyor olması.

·         Üretimin sevk ve idaresinin ve verim çıktılarının genellikle ustabaşıya bırakılmış olması.

·         Kapasite planlama çalışmalarının olmaması.

·         İşçi veya makine beklemelerinin olması ve dengeleme yapılmamış olması.

Arıza ve duruşlara yönelik bulgular

 

·         Arızaların kayıt edilmiyor olması.

·         Arıza  tekrarını engelleyici bir sistematik olmaması.

Kaliteye yönelik bulgular

 

·         İmalat firelerinin kayıt edilmiyor olması ve tekrarını engelleyici bir sistematik olmaması.

Stok yönetimine yönelik bulgular

 

·         İstasyonlar arası stokların planlanmamış olması.

·         Stok yönetimi uygulanmaması

İsraflara (operasyonel kayıplar ve taşıma kayıpları) yönelik bulgular

 

·         İmalatta düzene dayalı bir çalışma yapılmamış olması.

·         Malzeme akışının düzenli olmaması.

·         İstasyonlar arası taşıma mesafelerinin uzun olması.

·         Katma değersiz iş oranının yüksek olması.

·         Üretimlerde yerleşim planlamasının herhangi bir sisteme göre yapılmamış olması.

• İmalatta düzene dayalı bir çalışma yapılmamış olması.
• Malzeme akışının düzenli olmaması.
• İstasyonlar arası taşıma mesafelerinin uzun olması.
• Katma değersiz iş oranının yüksek olması.
• Üretimlerde yerleşim planlamasının herhangi bir sisteme göre yapılmamış olması.


Tablo 3. “Verimli KOBİ Destek” Projesinin Uygulanması Sonucu Elde Edilebilecek Kazanımlar

·         Bakım sisteminin kurulması ile arızaların azaltılması.

·         Ayar ve değişiklik sürelerin iyileştirilmesi.

·         İstasyonların dengelenerek beklemelerin azaltılması.

·         Etkin bir yerleşim planı ile malzeme akışının iyileştirilmesi, taşımaların azaltılması.

·         İş etüdü ile katma değersiz işlerin tespiti ve bertarafı.

·         Günlük olarak imalat verilerinin takibi, fire, duruş, performans takibi.

·         İmalata düzenin 5S ile sağlanması.

·         Kapasite planlama ile günlük haftalık aylık üretim hedefleri oluşturulması.

2.2. “Verimli KOBİ Destek” Projesinin Uygulanması
“Verimli KOBİ Destek” projesi Şubat 2015 yılında başlamış olup, bugüne kadar geçen süre içinde PVC kapı ve pencere sistemleri üreten bir işletmede ve ısı yalıtım malzemeleri üreten bir işletmede olmak üzere toplam 2 işletmede başarıyla tamamlanmış ve maddi kazanımı önemli sayılabilecek sonuçlar elde edilmiştir. “Verimli KOBİ Destek” projesinin uygulandığı 2 işletmeden biri; PVC kapı pencere sistemleri imalatı yapmakta olup, 17 çalışana sahip orta büyüklükte kurumsallaşma konusunda istekli bir işletmedir. Bu işletmede “Check-Up” süreci sonucunda gözlemlenen problemler Tablo 4’de verilmiştir.

Tablo 4. “Check-Up” Sonunda PVC Kapı Pencere İmalatı Yapan İşletmede Elde Edilen Bulgular

·         Hammadde stok alanında malzeme taşıma ve stoklama sisteminin olmaması ve taşımanın el ile yapılması.

·         İstasyonlar ve stoklar arası taşımaların uygun olmayan yöntemlerle yapılması.

·         Profil paketleme operasyonunda standart bir paketleme sisteminin  olmaması.

·         Üretim sürecinde etkin bir yerleşim planı, malzeme taşıma ve stoklama sisteminin olmaması.

·         Üretim sürecindeki makine ve personel çevrim zamanlarının dengelenmemiş olması.

·         Üretim sürecinde görev tanımları ve iş akışlarının net tanımlanmamış olması.

·         Kapasite planlaması için alt yapının oluşturulmamış olması.

·         Makinelerin sabitlenmemiş olması ve bundan kaynaklı değişken bir yerleşim planı olması.

·         Sık yaşanan arızi durumlar nedeniyle duruşlar yaşanması.

·         Malzemelerin hazır bulunurluğunda yetersizlik yaşanması.

 

Şekil 5’te PVC kapı pencere sistemleri imalatı yapan işletmede yerleşim planının belirli bir sistematiğe göre oluşturulmaması nedeniyle düzensiz stoklama görülmektedir.



Şekil 5. PVC Kapı Pencere Sistemleri İmalatı Yapan İşletmedeki Stok Alanındaki Düzensizlik

Projenin uygulama zaman periyodu; Ağustos 2015-Kasım 2015 tarihleri arasında olup, yaklaşık 4 aylık bir zaman periyodunu kapsamaktadır. Projenin uygulanması sürecinde israfı yaratan ve maliyetleri arttıran noktalar irdelenmiş olup, yerleşim planları, stok sistemi, arıza ve kayıp zamanlar, fire oranları çok detaylı bir şekilde incelenip iyileştirilme potansiyelleri değerlendirilmiştir. İşletmenin üretim sistemi etüt edilerek kapasite planlama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, işletmelerde harcanan katma değersiz işleri ortaya çıkarır niteliktedir. Projenin uygulandığı PVC kapı pencere imalatı yapan işletmede verimlilik çalışmaları sonunda elde edilen sonuçlar Tablo 5 ve Tablo 6’daki gibidir.

Tablo 5. PVC Kapı Pencere İmalatı Yapan İşletmede Proje Sonucu Elde Edilen Kazanımlar

·         Standart taşıma arabaları kullanımı ile elle taşımalar kaldırılmış, taşıma süreleri minimize edilmiş ve çalışanların ergonomik ihtiyaçlarına uygun olarak rahat çalışabilmeleri sağlanmıştır.

 

·         Yeni yerleşim planının yapılması sonucu ara stoklar minimize edilmiş, bekleme süreleri azaltılarak taşıma süreleri kısaltılmıştır.

 

·         Her istasyonda malzeme akışını engellemeyecek şekilde stok yerleri belirlenmiş, karışık stoklama önlenmiş, malzeme akışı kolaylaştırılmıştır.

 

·         Yapılan 5S çalışmalarıyla düzenli bir çalışma disiplini sağlanmıştır.

 

·         Üretim süreçlerindeki kayıpların azaltılması, beklemelerin ve taşıma sürelerinin minimizasyonu ile üretim hızı artırılmıştır.

 

·         Gerçek operasyon sürelerinin tespitiyle belirlenen kapasite kullanım oranları kullanılarak istasyonlar dengelenmiş beklemeler minimize edilmiştir.

 

·         Yeni görev tanımlamaları yapılmış, çalışanlar yetenekleri doğrultusunda görevlendirilmiş, belirlenen iş organizasyonuna uygun çalışma koşulları sağlanmıştır.

·         Hammadde stok alanında yapılan 5S çalışmaları ve yeni yerleşim planı uygulanması sonucu kullanıma uygun bir çalışma düzeni sağlanmıştır.

·         Çapak temizleme istasyonunda görülen standart arızalar yapılan bakımlar sonucu önlenmiş, üretim süreçlerinin aksamasının önüne geçilmiştir.

 

Tablo 6. PVC Kapı Pencere Sistemleri İmalatı Yapan İşletmede Fayda Maliyet Analizi

1.Alternatif: Mevcut kapasiteyi korumak kaydıyla işçilik tasarrufu

 

Mevcut durum

Önerilen durum

İşçi sayısı

17 kişi

14 kişi

Toplam iyileştirme faydası

 (3 kişi tasarruf bedeli)

~69.660 TL/yıl

Zaman içerisinde kademeli olarak 2 kişi daha tasarrufu sağlanabileceği tespit edilmiştir

~116.100 TL/yıl

2.Alternatif: İlave bir makine ve  ilave 2 kişinin istihdamı ile kapasite artışı sağlanması

 

Üretim kapasitesinde %46,81 artış sağlanması

 

Üretim kapasitesinde %46,81 artış sağlanması


Ayrıca, işletmenin önerilen durumu tasarlanırken yeni üretim tesisine taşınması durumu göz önüne alınmıştır. İşletmenin mevcut ve önerilen durumda yerleşim planları sırasıyla Şekil 6 ve Şekil 7’de verilmiştir.


Şekil 6. Proje Uygulanmadan Önce PVC Kapı Pencere Sistemleri İmalatı Yapan İşletmenin Yerleşim Planı

Şekil 7. Proje Uygulandıktan Sonra PVC Kapı Pencere Sistemleri İmalatı Yapan İşletmenin Yerleşim Planı

“Verimli KOBİ Destek” projesinin uygulandığı bir diğer işletme ise; inşaat sektörü için ısı yalıtım malzemesi imalatı yapmakta ve alanında lider işletmelerden biri olup, orta büyüklükte, yeniliklere açık, Üniversite-Sanayi ortaklığında projelerin uygulanması konusunda istekli bir işletmedir. İşletmenin 3 önemli iş istasyonu için verimlilik arttırma ve iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Projenin uygulama zaman periyodu; Nisan 2015-Temmuz 2015 tarihlerini arasında olup, yaklaşık 4 aylık bir zaman periyodunu kapsamaktadır. Projenin uygulandığı bu işletmede “Check-Up” süreci sonucunda gözlemlenen problemler Tablo 7’de verilmiştir.

Tablo 7. “Check-Up” Sonunda Yalıtım Malzemesi İmalatı Yapan İşletmede Elde Edilen Bulgular

·         İstasyonlar arasında etkin bir malzeme taşıma ve stoklama sisteminin olmaması.

 

·          İş istasyonları arasında uzun taşıma süreleri ve boşta beklemeler olması.

 

·         Firelerin üretime tekrar katılımını mümkün kılan makineye firelerin geç taşınması sebebiyle içerisinde kir ve toz birikimi olması.

 

·         Tüm iş  istasyonları için katma değersiz işlemler, yeni görev tanımları ihtiyacı, iş akışlarının ve hat dengeleme çalışmalarının eksikliği.

 

·         Üretim sisteminin tek parça akış sistemi olmaması.

 

·         İş istasyonunda boşta beklemelerin fazla olması ve hat dengelemesi ve görev tanımlarındaki eksiklikler.

 

• Tüm iş istasyonları için katma değersiz işlemler, yeni görev tanımları ihtiyacı, iş akışlarının ve hat dengeleme çalışmalarının eksikliği.

• Üretim sisteminin tek parça akış sistemi olmaması.
• İş istasyonunda boşta beklemelerin fazla olması ve hat dengelemesi ve görev tanımlarındaki eksiklikler.

Isı yalıtım malzemesi imalatı yapan işletmede verimlilik projesinin uygulanması sonucunda elde edilen sonuçlar Tablo 8 ve Tablo 9’da verilmiştir. İşletmede elde edilen maddi ve yüzdesel kazanımlar Tablo 10 ve Tablo 11’de verilmiştir.


Tablo 8. Isı Yalıtım Malzemeleri İmalatı Yapan İşletmede Projenin Uygulanması Sonucu İstasyon Bazlı Kazanımlar

 

Mevcut durum

Önerilen durum

Ara ürün stoklama sistemi

·         Karışık stoklama

·         Yeni bir ürün stoklama sistemi ve sonucunda standart kalitede malzeme girişi

2.istasyon

·         Uzun ürün taşıma mesafeleri

 

·         Kısa ürün taşıma mesafeleri

3.istasyon

·         Uzun ürün taşıma mesafeleri

·         İşçilerin boşta beklemesi

·         Gereksiz paletleme ve taşıma işlemleri

·         Geri dönüşüm malzemelerinin geri kazanım problemi

·         Kısa ürün taşıma mesafeleri

·         Hat dengelemesi, yeni görev tanımları

·         Gereksiz işlemlerin ortadan kaldırılması

·         Geri dönüşüm malzemelerinin kirlenmesinin önlenmesi

4.istasyon

·         İşçilerin boşta beklemesi

·         Hat dengelemesi, yeni görev tanımları

Tablo 9. Projenin Isı Yalıtım Malzemeleri İmalatı Yapan İşletmede Uygulanması Sonucu İşletme Genelinde Elde Edilen Kazanımlar

·         Önerilen yeni stoklama sisteminin uygulanmasıyla yeterli bekleme süresinin uygulanması sonucu standart kalitede malzeme girişi sağlanmıştır.

 

·         Ürün taşıma mesafeleri minimize edilmiştir.

 

·         Katma değersiz aktiviteler azaltılmıştır.

 

·         Hat dengeleme işlemi yapılarak iş gücü ve kaynak kullanımı verimli hale getirilmiştir.

 

·         Yeni görev tanımları ve proses dizaynıyla iş dengelemesi sağlanmıştır.

 

·         Üretim prosesleri standartlaştırılıp izlenebilir hale getirilmiştir.

 

·         Taşıma işlemleri, tasarlanan taşıma arabalarıyla ergonomik kurallara uygun hale getirilerek çalışanların daha az yorulması sağlanmış, iş gücü verimliliği artırılmıştır.

 

·         Yeniden işlenen malzemelerin zarar görme sorunu çözülerek, israf edilmeleri önlenmiştir.

• Yeniden işlenen malzemelerin zarar görme sorunu çözülerek, israf edilmeleri önlenmiştir.

Tablo 10. Projenin Uygulanması Sonucu Isı Yalıtım Malzemeleri İmalatı Yapan İşletmede Fayda-Maliyet Analizi

Toplam iyileştirme maliyeti

~45.000 TL/yıl

Toplam iyileştirme faydası

(4 kişi tasarruf bedeli)

~92.880 TL/yıl

Zaman içerisinde kademeli olarak 1 kişi daha tasarrufu sağlanabileceği tespit edilmiştir.

~116.100 TL/yıl

Tablo 11. Projenin Uygulanması Sonucu Isı Yalıtım Malzemeleri İmalatı Yapan İşletmede Elde Edilen İyileştirmeler (%)

Gözlemlenen problemler

Mevcut durum

Yeni durum

Kazanç

Blok presleme istasyonundan çıkan ürünlerin stok alanına taşınması ve yerleştirilmesi için harcanan süre

85 Saniye

45 Saniye

%47

Kesme istasyonunda ürünlerin aranması ve taşınması için harcanan süre

168 Saniye

70 Saniye

%58

Yatay kesme istasyonunda çalışan kişi sayısı

2 Kişi

1 Kişi

%50

Dikey kesme istasyonunda çalışan kişi sayısı

2 Kişi

1 Kişi

%50

Yeniden işleme istasyonunda çalışan kişi sayısı

1 Kişi

0 Kişi

%100

Kesme istasyonundan çıkan ürünlerin paletleme ve paketlemeye taşınma işlemleri için harcanan süre

80 Saniye

0 Saniye

%100

Paketleme istasyonu çevrim süresi

20 Saniye

19 Saniye

%5

Paketleme istasyonunda çalışan sayısı

4 Kişi

3 Kişi

%25

Üniversite, sanayi ve TSO ortaklığında başarıyla yürütülen “Verimli KOBİ Destek” projesi yoğun ve işbirliği ekseninde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda ilk meyvelerini vermeye başlamıştır. Proje uygulama sonuçlarının alınması sonrası, ısı yalıtım malzemeleri imalatı alanında faaliyet gösteren işletme T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 2016 yılı Verimlilik Proje Ödülleri için başvurusunu yapmış, ve orta büyüklükteki işletmeler kategorisinde 1.lik ödülünü kazanmıştır.

Üniversite-Sanayi işbirliği bakış açısı altında yapılan tüm bu çalışmaların özünde, üniversitedeki bilimsel potansiyelin sanayiye aktarılması ve üniversitedeki akademisyen ile sanayici arasında karşılıklı güvene dayalı ve sürdürülebilir işbirliğinin sağlaması sistemi mevcuttur.

3. Gelecek Çalışmalar
Verimlilik arttırma çalışmalarında gerçekleştirilen iyileştirmeler bir Kaizen ve sürekli iyileştirme sistematiği olarak düşünüldüğünde; verimlilik projelerinin üretimin her aşamasında ve tüm zaman peryotlarında artarak devam etmesi kaçınılmaz bir gerçektir ve mutlak bir gerekliliktir. Bu eksende Tekirdağ ili Çerkezköy sanayi bölgesinde faaliyet gösteren işletmeler için “Verimli KOBİ Destek” projesinin uygulandığı 2 işletmede projenin devamı olarak işletmelerden gelen talepler doğrultusunda Ağustos 2016 tarihinde verimlilik arttırma projesinin 2. kısmının uygulanmasına karar verilmiştir. “Verimli KOBİ Destek” projesinin uygulandığı PVC kapı ve pencere imalatı yapan işletmede projenin gelecek çalışması olarak;
• Verim takip sisteminin kurulması (fire, duruş, performans verileri ve raporlanması).
• Günlük verim raporlaması.
• Aylık, haftalık ve günlük kapasite planlaması.
• Toplam verimli bakım altyapısının kurulması.
• Kanban sistemi için gerekli altyapının oluşturulması.
• İstasyon hızlarında iyileştirme sağlayacak 8D çalışmalarının devam ettirilmesi planlanmaktadır.
Isı yalıtım malzemeleri üreten işletmede ise;
• Önleyici ve periyodik bakım sisteminin kurulması.
• Verimlilik takip sisteminin kurulması (fire, duruş, performans verileri ve raporlanması).
• Günlük verim raporlaması.
• Günlük iyileşme potansiyeli tespiti, önlemlerin alınması.
• Aylık, haftalık ve günlük kapasite planlaması.
• Depolama sisteminde ve uygun istasyonlarda devam niteliğinde yapılacak 8D çalışmaları ile verimlilikte artışlar sağlanması
çalışmalarının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Ayrıca Çorlu TSO ile yapılan “Verimli Sanayi ve KOBİ Destrek” protokolü kapsamında; Mayıs 2016 tarihinden itibaren projenin “Check-Up” ve proje uygulama aşamalarının uygulanmasının gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

4.Projenin Yaygınlaştırılması ve Öneriler
KOBİ’ler değişen piyasa koşullarına hızlı uyum yetenekleri, esnek üretim yapıları, işsizliğin azaltılması ve yeni iş alanlarının yaratılması katkıları gibi bir dizi olumlu etkileri nedeniyle, ekonomik ve sosyal kalınmanın temel taşlarıdır. Ülkemizde toplam işletmelerin %99,77’sini oluşturan KOBİ’ler, toplam istihdamın %78’ini toplam katma değerin %55’ini toplam satışların % 65,5’ini toplam yatırımların %50’sini toplam ihracatın %60,1’ini gerçekleştirmektedir (Ergün, 2012). Bu kapsamda değerlendirildiğinde; KOBİ düzeyindeki işletmelerde yapılacak verimlilik arttırma çalışmaları hem istihdama katkı sağlayacak hem de ülke ekonomisinin büyümesinde önemli rol oynayacaktır. “ Verimli KOBİ destek projesinin başlangıcından bugüne kadar geçen sürede ziyaret edilen, “Check- Up” çalışması yapılan ve proje uygulanan KOBİ’ ler için “ Verimli KOBİ destek projesini uygulama konusundaki en önemli problemler ve çözüm önerileri aşağıda sunulmuştur.
1. Finansman Sorunu: Rekabetin çok hızlı bir şekilde arttığı günümüz koşullarında kıt kaynakları en iyi şekilde değerlendirerek maliyetleri azaltmanın ve kurumsallaşmanın gerekliliği konusunun üretim sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin önemli bir bölümünün farkında olduğu, “Verimli KOBİ Destek projesinin uygulanma sürecinde tecrübe edilmiştir. Ancak, verimlilik arttırma projelerinin fon sağlanması konusunda KOBİ düzeyindeki işletmelerin başvurabileceği fon kaynakları kısıtlıdır. Çözüm Önerisi: Verimlilik odaklı farklı fon kaynaklarının en kısa zamanda devreye alınmasının mutlak bir gereklilik olduğu düşünülmektedir.
2. İnanç Eksikliği: Üniversite-Sanayi işbirliği tecrübelerinin olumsuz olduğu algısı gemişten günümüze sanayicide oluşmuş olsa da, son 10 yılda Üniversite-Sanayi işbirliği ekseninde gerçekleştirilen başarılı ve sonuç odaklı çalışmalar neticesinde bu sorun daha azalmış durumdadır. Çözüm Önerisi: Somut çıktıları olan başarılı projelerin sayısının artması ve sürdürülebilirliğin sağlanması.
3. Farkındalık Oluşturulamaması: KOBİ’ler verimlilik arttırma projelerinin önemini, sonuçlarını ve kazanımlarını tam olarak analiz edemedikleri için, bu projelerin uygulanması konusuna yeterince zaman, enerji ve kaynak ayırmak istememektedirler. Çözüm Önerisi: Verimlilik odaklı proje sonuçlarının KOBİ ler ile paylaşılması ve iyi uygulama örneklerinin ve başarı hikayelerinin sanayi, kamu ve üniversitenin ilgili birimlerinin yer alacağı toplantılar aracılığıyla verimliliğin sürekli ve bir yaşam felsefesi olduğunu KOBİ’lere kıyaslama yapma imkanı sunacak ortamlarda paylaşımının sağlanması.
4. Tanıtım eksikliği: Verimlilik ekseninde Türkiye’nin farklı sanayi bölgelerinde uygulanan başarılı proje sonuçlarının diğer bölgelerde de yaygınlaştırılması amacıyla, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğü, Kalkınma Ajansları, KOSGEB, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlükleri, Üniversiteler, Ticaret Sanayi Odaları gibi kurumlarca hem desteklenmesi hem de sürdürülebilirliğinin sağlanması çok büyük önem arz etmektedir.
Verimlilik arttırma çalışmaları ile; işletmen daha sağlam, daha verimli ve daha sistemli bir şekilde gelecek nesillere taşınması mümkündür…
Teşekkür
“Verimli KOBİ Destek” Projesi kapsamında imzalanan “Verimlilik Protokolleri” nin imzalanması sürecinde katkı ve desteklerinden dolayı T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğü’ne, T.C. Tekirdağ Valiliği’ne, Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü’ne, Trakya Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliği’ne, KOSGEB Tekirdağ İl Müdürlüğü’ne, Namık Kemal Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne, Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası ve Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası Yönetimi’ne teşekkürlerimizi sunarız. Ayrıca, “Verimli KOBİ Destek” Projesinin uygulama sonuçlarının ilgili kurum ve kuruluşlara duyurulması ve yaygınlaştırılması konusundaki çok değerli katkılarından ve desteklerinden dolayı Tekirdağ Bilim Sanayi İl Müdürü Sn. Fahrettin AKÇAL’a sonsuz teşekkürlerimizi arz ederiz.

Kaynaklar
1. Baltacı A., Burgazoğlu H., Kılıç S., “Türkiye’nin Rekabetçi Sektörleri ve Trakya Bölgesi’nin Payı”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(1): 1-19, 2012.
2. Albayrak, A.N., Erkut, G., “Türkiye’de il ve bölgelerin rekabet gücü analizi”, itüdergisi/A, mimarlık, planlama, tasarım, 9(2): 155-165, 2010.
3. Can, Y., “Trakya Bölgesinin İşgücü Piyasası Analizi”, Electronic Journal of Vocational Colleges, 200-209, 2013.
4. Ergün, N., “KOBİ’ler ve Girişimcilerin Türk Ekonomisindeki Yeri ve Önemi”, Anahtar, 287, 2012.
5. Trakya Kalkınma Ajansı (TrakyaKA), “Trakya Bölgesi Rekabet Analizi”, 2011.
6. Trakya Kalkınma Ajansı (TrakyaKA), “Kobiler-Esnaf ve Sanatkârlar Özel İhtisas Komisyonu Raporu”, 2013a.
7. Trakya Kalkınma Ajansı (TrakyaKA), “TR21 Trakya Bölgesi Mevcut Durum Analizi”, 2013b.
8. http://vgm.sanayi.gov.tr/
9. www.trakyaka.org.tr
10. http://www.kosgeb.gov.tr