İçindekiler
Dergi Arşivi

Uygunluk Değerlendirme İşaretlerinin İşlev ve Önemi

Berker KARAGÖZ / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı - A. Deniz DOĞAN / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı (Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü)

 

Ürün güvenliğinin sağlanmasının temel taşlarından olan uygunluk değerlendirme sürecinde uygunluk işaretleri önemli bir rol oynamaktadır. Bu işaretler genellikle ürünlere yapılan kapsamlı testlerin ve değerlendirmelerinin nihai sonucu olarak bir ürünün uygun olduğunu tüketicilere veya son kullanıcılara kanıtlamak amacıyla kullanılmaktadırlar. Ülkemizde Avrupa Birliği Direktifleri kapsamında kullanılan uygunluk işaretlerinden bazıları Tablo 1’deki gibidir.

 

Tablo 1. Ülkemizde kullanılan bazı uygunluk işaretleri

CE İşareti

Ürünün “CE” işaretinin konulmasını öngören teknik mevzuatın ilgili bütün kurallarına uygun olduğunu gösteren işarettir.

Pi İşareti

Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği’ne (2010/35/AB) uygunluğu gösteren işarettir.

EX İşareti

Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler İle İlgili Yönetmeliği’ne (2014/34/AB) uygunluğu gösteren işarettir.

Ters Epsilon

Aerosol Kaplar Yönetmeliği’ne uygunluğunu gösteren işarettir.

E işareti

Otomotiv ürünlerinin ilgili Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu  (UN-ECE) regülasyonlarına uygunluğu gösteren işarettir.

e İşareti

Otomotiv ürünlerinin ilgili Avrupa Topluluğu mevzuatına (AT Yönetmelikleri) uygunluğu gösteren işarettir.

 

Uygunluk değerlendirme, bir ürünün mevzuatla belirlenen gerekliliklere uygun olup olmadığının kanıtlanması sürecidir. Uygunluk değerlendirme sürecinde yer alan standartlar ve teknik gereklilikler ürüne özel olabilmekle birlikte birden fazla üründen oluşan bir ürün grubuna yönelik olarak da oluşturulabilir. Dünyanın çeşitli ülkelerinde ve Avrupa ekonomik alanında ürün uygunluk değerlendirme sistemlerinde meydana gelen değişiklikler, uygunluk işaretlemelerinin rolünü önemli ölçüde artırmıştır.

Uygunluk işaretleri, ürünlerin üzerinde yer alan diğer tanıtıcı işaretlerden farklı olarak, imalatçıya veya ürüne ait özellikleri değil, ürünün teknik mevzuata uygun olduğunun o alanda yetkili bir uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından temin edilmesi anlamına gelmektedir. CE Uygunluk işaretinin ortaya çıkmasıyla birlikte AB mevzuatı ve ülkelerde kullanılan yerel uygunluk işaretleri dönüşüme uğrayarak bütünsel bir yaklaşım belirlenmiştir.

1957 yılı öncesinde Avrupa ülkeleri arasında her ülkede aynı ürün grupları için farklı standartların ve farklı uygunluk işaretlerinin kullanılmasıyla meydana gelen ticari bariyerler bulunmaktaydı. 1957 yılında ise Roma Antlaşması imzalanarak Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) kuruldu. AET’nin amacı, malların, iş gücünün, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaştığı bir ortak pazarın kurulmasıydı. Bu nedenle, üye ülkelerin iç mevzuatı da bu amaca hizmet edecek şekilde uyumlaştırıldı. 1985 yılında ise ortak pazar fikrinin tam olarak hayata geçirilemediği düşüncesiyle White Paper (Beyaz Kâğıt) oluşturularak tek bir iç piyasanın oluşturulması ticari bariyerlerin ortadan kaldırılmasına yönelik yeni adımlar atılmıştır. Bu adımlar sonucunda yetersiz görülen klasik yaklaşımın yerine Yeni Yaklaşım ve Yeni Yaklaşım’ın tamamlayıcısı olan Global Yaklaşım gelmiştir. Yeni Yaklaşıma göre direktifler çok fazla teknik detay içermemekte olup, üretimi yapılan ürünlerin, benzer özellikleri gözetilerek ürün grupları olarak sınıflandırılarak uymaları gereken genel kurallar belirlenmektedir.

Ulusal yasal düzenlemelerdeki farklılıklar ticarete engel teşkil ettiği için, yalnızca temel gereklere uygun malların serbest dolaşım içinde olması sağlanarak tek ve ortak pazarın oluşturulması sağlanmıştır. CE işareti ve AB direktiflerinin öngördüğü diğer işaretlemeler bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkan yeni yaklaşım ve global yaklaşımın işlediği tek ve ortak pazarın çıktısı olarak nitelendirilebilir. Buna göre, ürün üzerine iliştirilen bir uygunluk işareti, ürünün geçerli mevzuat hükümlerine uygun olduğunu ve gerekli uygunluk değerlendirme prosedürlerinin uygulandığını ve tamamlandığını sembolize etmektedir. Uygunluk işaretleri yeni yaklaşım direktiflerinin yanı sıra klasik yaklaşım direktiflerinin kapsadığı ürünler için de kullanılmaktadır.

Uygunluk işaretlerinin kullanımı serbest dolaşımın temin edilmesi amacının yanı sıra son kullanıcılarda güven oluşturmak, insan can ve mal güvenliğinin korunmasında araç olmak amacını da taşımaktadır. Bu nedenle de bu işaretlemelerin tüketici nezdinde güvenilirliğinin piyasa gözetimi ve denetimi aracılığıyla korunması sistemin sürekli olarak işlevli kalmasında hayati etkiye sahiptir. Güçlü, güvenilir ve marka değeri korunmuş bir uygunluk işareti ile aynı anda hem teknik bariyerler kaldırılmış olacak hem de son kullanıcıya güvenli ürüne ulaşma konusunda rehberlik edilmiş olacaktır.

Kaynakça
1. David HENSON, CE Marking, Product Standards and World Trade.
2. The 'Blue Guide' on the Implementation of EU Product Rules 2016.
3. Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2010/35/AB).
4. “CE” İşareti Yönetmeliği.