İçindekiler
Dergi Arşivi

Yalın Enstitü Derneği Model Fabrika Çalışmaları

Yalçın İPBÜKEN / Yalın Enstitü Yönetim Kurulu Başkanı - Cevdet ÖZDOĞAN / Yalın Enstitü Başkan Yardımcısı

 

İnsanlar uzun yıllardır öğrenme ve öğrenilen bilginin kalıcılığı hakkında araştırmalar yapıyorlar ve okullardaki eğitim sistemlerini buna göre değiştirmeye çalışıyorlar. Gelinen noktada en etkin ve bilginin kalıcılığını en sağlıklı tutan yöntemin, bir öğretmenin gözetiminde öğrenerek ve sonrasında kendi başına bilgiyi uygulayarak olduğu görülmüştür. Aslında bu yeni bir yaklaşım değildir, Konfüçyüs’ün yüzyıllar önce söylediği “Duyduğumu unuturum, gördüğümü hatırlarım, yaptığımı anlarım” sözü, kılıç ustası yetiştirme, Ahilikte usta yetiştirme yöntemleri ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında geliştirilen TWI yaklaşımındaki “job instruction” yaklaşımı bunun en temel örnekleridir.

Buna karşın bazı bilgilerin de sözel olarak verilmesi gerektiği aşikârdır ancak bu bilginin öğrenilmesi ve akılda kalması için mutlaka pratik olarak uygulanması ve dokunma, görme, duymayla öğrenilmesi gerekmektedir. Soyut bilgilerin örneğin liderlik gibi davranışa yönelik bazı bilgilerin ise kalıcı olması için sınıf eğitiminde geçmiş tecrübeye yönelik kalıcı örneklere bağlanması ve bir ustanın gözetiminde mentorluk ile öğretilmesidir.

Aslında bakarsanız Cevdet Özdoğan’ın kariyerinde çok büyük etkisi olan Toyota şirketinde özellikle de Japonya’da aldığı eğitim bu şekildedir. Bilginin örneklerle verilmesi ki bazen bunlar son derece konu dışı örnekler dahi olabilir, bilgiyi bilfiil ustanın gözetiminde uygulamak ve daha iyi anlamak ve bilgiyi kendin uygulayarak pekiştirmek gibi.

Bu yaklaşımdan hareketle biz de Yalın Enstitü olarak yalın tekniklerin ve liderlik yaklaşımlarının öğrenilmesi için farklı uygulamalar geliştirdik. Bunlardan bazıları hiç bilmeyenler için basit simülasyonlar yaparak temel bilginin öğrenilmesini sağlamaktır. Bu tür simülasyon ve oyunlar eğitimin daha eğlenceli geçmesini sağladığı için beğenilmekte ve temel bilgiyi de öğretmektedir. Bu bilginin pratik hayatta da etkin olarak uygulanabilmesi için en etkili yöntemlerden biri; model fabrika uygulamalarıdır. Yurt dışında farklı danışmanlık şirketleri tarafından değişik şekillerde yapılan bu uygulamayı biz iki şekilde hayata geçirmekteyiz:

1. Şirketlerde kalıcı olacak şekilde bir eğitim hattı kurmak, burada standart ürünümüz ya da şirketin ürünü veya proseslerin benzer bir ürünün oluşturulması.
2. Şirketlere standart eğitim hattımız üzerinden uygulamalı eğitim vermek.
Bu eğitimler 4 aşamalı olarak uygulanmakta ve başlangıçta hatırlatmak anlamında burada uygulaması yapılacak yalın üretim teknikleri ile ilgili temel sınıf eğitimi verilmektedir. Bu aşamalar;

1. Klasik sistemle üretim,
2. Yalın üretim teknikleri eğitimi,
3. Yalın akış oluşturma ve üretim,
4. Yalın üretim teknikleri uygulama, analiz ve Kaizen.

Bu eğitimde Toyota evinin temel yapısını oluşturan sistemleri (Just in Time, Jidoka, Standart İş ve Esnek İş Gücü Hattı), oluşturduğumuz üretim hattında katılımcıların uygulamalı olarak öğrenmelerini sağlıyoruz. Eğitim 18 kişinin aktif katılımıyla gerçekleşmektedir.

• Just in Time:
- Tek parça akışını oluşturma,
- Çekme sistemi ve Kanban uygulamaları (Kanban hesabı ve uygulama),
- Parça besleme yöntemleri (kutu besleme ve sıralı parça besleme),
- Tact Time’a uygun üretim yapma ve TT hesaplama,
- Heijunka.

• Jidoka:
- İnsan ve makine işinin ayrılması,
- Yerinde kalite (Pokayoke uygulaması),
- Anormallik görselleştirme (Andon),
- Hızlı problem çözümü.
• Standart İş:
- Standart iş ve tanımı, standart iş oluşturma, standart iş dokümanları,
- Kaizen uygulamaları.
• Esnek İşgücü hattı (FML):
- Hatların aynı TT da birleştirme ve karışık tip üretim,
- Yamazumi ile yönetim.
• Kaizen yapma
- Hat dengelemeyle iyileştirme,
- SMED uygulaması,
- Verimlilik artırma tekniklerinin detaylı uygulamasıyla israfların azaltılması.

Yalın Enstitü olarak, bu uygulamanın meslek liselerinde kurularak uygulamasının yapılmasını ve mezunların belirli temel becerilerle şirketlere gitmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Benzer şekilde bazı şirketlerde kurduğumuz veya eğitimini verdiğimiz bu uygulamanın grup şirketlerinde kurulacak yalın üretim akademileri şekline dönüştürülerek grup şirketlerinin tamamına hizmet verecek eğitim merkezleri haline getirilebileceğini ifade etmekteyiz.

Uzun yıllardır var olan tecrübelerimiz ışığında bu eğitimleri uygulamalı yapar hale getirerek hem kolay öğrenilmesini hem de akılda kalıcı hale gelmesini sağlamak düşüncesindeyiz.

Bu model fabrika hatlarının yanı sıra şirketlere temel beceri eğitim alanları (dojolar) kurarak çalışanların el becerilerinin de geliştirilmesi ve standart işin etkin olarak off line öğrenilerek hat işini daha etkin öğrenmesini ve öğrenme eğrisinin kısalmasını sağlamaktayız. Şirketin prosesleri için gereken temel becerilerin şirket çalışanlarıyla beraber belirlenerek bu alanları ona göre oluşturup gerekli eğitim programları ve uygulamaları kurulduğunda, burada yetişen kişilerde çalışma verimliliği çok fazla artmaktadır. Bu dojo alanlarının model fabrikayla birleştirilmesi ile şirketlerde daha etkin eğitim akademileri oluşturulabilecektir.

Yalın Enstitü Model Fabrika Deneyimi
Yalın Enstitü Derneği İktisadi İşletmesi, Toyota Üretim Sistemi’ni esas alan Yalın Düşünce esaslı Model Fabrikaları ve Model İşletmeleri Türkiye’de oluşturma misyonuyla 2002 yılında kurulmuş olup faaliyetlerini bu misyon çerçevesinde sürdürmektedir. Yalın Enstitü Derneği İktisadi İşletmesi’ni tanıtan www.lean.org.tr internet sitesinin incelenmesinden de görüleceği üzere Yalın Enstitü kurulduğu 2002’den bu yana, Yalın Düşünce, Yalın Üretim (Toyota Üretim Sistemi) ve Yalın Yönetimi esas alan Model Fabrika ve Model İşletmeleri Türkiye’de oluşturabilmek amacıyla gerek fikri makaleler yazarak, gerek kitap tercüme edip basarak (22 adet kitap Türkçeye kazandırılmıştır, 2 adet kitap hazırlanmaktadır) gerekse de uygulamalı olarak, danışmanlık ve eğitim faaliyetleri vermektedir.

1. KOBİ’lerin oluşturduğu 370’den fazla firmada Yalın Model Fabrika çalışmaları sürdürülürken 600 üzerindeki firmada çalışanlara eğitimler ve workshoplar düzenlenmiştir. Şu an 33 deneyimli danışman ve eğitmenimizle bu çalışmaları sürdürmekteyiz. Üretim faaliyetleri içinde görev alan 1000’den fazla kişiye 1-4 gün arasında Temel Yalın Üretim Becerileri eğitimi verilmiştir. Eğitim alan kişiler arasında genel müdürler, genel müdür yardımcıları, müdürler, mühendisler, üretim yöneticileri, takım liderleri ve üretim işçileri bulunmaktadır. Yalın Model Fabrika için hazırladığımız Temel Üretim Beceri Geliştirme Eğitim Programına ilişkin sürdürülen faaliyetler aşağıda sunulmaktadır. Bu program otomotivden tekstile, gıda üretiminden demir çelik ve makine sektörlerine uyarlanabilmektedir.

1.Yalın Enstitü Derneği İktisadi İşletmesi ve İpbüken Danışmanlık ve Eğitim Ltd. Şti., Ekonomi Bakanlığının yürüttüğü TURQUALITY Programının 1. kademesinde, 2010/8 Tebliği çerçevesinde KOBİ’lere yönelik oluşturulan Küme İhtiyaç Analizleri ile eğitim ve danışmanlık faaliyetlerinde bulunmaktadır.

2. Yalın Enstitü kuruluş misyonu çerçevesinde son 6 yıldır muntazaman Japonya’ya teknik geziler düzenlemektedir. Bugüne kadar 10 study mission programına 112 firmadan 246 katılımcı katılmıştır. Katılımcılar arasında Başkan yardımcıları, mal sahipleri, genel müdürler, müdürler bulunmaktadır. Yalın/Toyota Üretim Sistemi Sınıf ve Temel Beceri Geliştirme Eğitimleri Japon İş Ortağımız ile birlikte verilmektedir. Bu eğitimler Model Fabrika ortamında uygulamalı olarak yapılmaktadır.

3. Halen iki otomotiv, bir tekstil, bir gıda sektöründe temel beceri geliştirme atölyeleriyle ilgili kuruluş çalışmaları sürmektedir.

4. Uludağ İhracatçıları Birliği (UİB) dâhil Otomotiv İhracatçı Birliği’nin kurduğu Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Otomotiv Teknik Lisesi’nde temel üretim becerilerini kazandırmak için eğitim atölyesi kurma, öğrenci ve öğretmenleri yetiştirme programı çalışmaları devam etmektedir.

5. 17-19 Eylül 2014 tarihlerinde Stuttgart’taki Ansbach Hocheschule Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde düzenlenen Yalın Akademisyenler Toplantısında bir günlük Model Fabrika Uygulamalı Eğitimine katılım sağlanmıştır.

6. Ekim ayında Torino Sanayi ve Ticaret Odasının 1960 yılından bu yana işlettiği ASSOCAM Scuola Camerana Uygulamalı Eğitim Merkezi ziyaret edilmiştir.

7. Japon İş Ortağımızın Model Fabrika kurmakla ilgili teklifi uzun zamandır elimizde bulunmaktadır. Kendilerine ait mekânda, Temel Üretim Beceri Geliştirme Merkezi’nde, çeşitli endüstriyel ürünlerin üretimi uygulamalı olarak öğretilmektedir. Benzeri Uygulama Merkezini Çin’in Shanghai kentinde kurdukları tarafımızdan bilinmektedir. Yalın Enstitüler Birliği olarak 40 kişi, çözüm ortağımız TEC Toyota Engineering Corp.’ta katılımcılar arasında James Womack ile John Shook’un da bulunduğu 1 günlük Model Fabrika eğitimine katılmıştır.

Öğrenci ve Öğretmenlere Yönelik Yaparak İlk Kademe Öğrenme Eğitim Programı ve Model Fabrika ve Temel Beceri Geliştirme Alanı Kurulumu Çalışmaları
Amaç: Okul bünyesinde kurulacak eğitim alanı ve verilecek eğitimler ile öğrencilerin çalışma hayatına hazırlanması hızlanacak ve etkinliği artacaktır. Ayrıca okul idareci ve öğretmenlerinin de yalın üretim yaparak ilk kademe uygulayıcı seviyesinde öğrenmeleri mümkün olacaktır. Bu alan ayrıca sanayinin gelişimi amacıyla da kullanılabilecektir. Bu suretle okulun otomotiv fabrikalarına yetişmiş eleman sağlamaları mümkün olacak, okul-sanayi iş birliği artırılabilecektir.

İçerik: Model fabrika ve temel beceri eğitim alanların kurularak yalın üretim prensiplerinin önce eğitiminin verilmesi ve sonrasında pratik uygulamalar ile pekiştirilmesinin yapılması için gerekli altyapı, üretim alanı, eğitim ve pratik uygulama dokümantasyonlarının hazırlanması ve eğitici bir ekibe uygulamaların öğretilmesini içerir. Eğitim ve sertifikalandırma çalışmaları en fazla 25 kişilik bir ekibin yalın enstitü uzmanları tarafından verilecek 13 günlük eğitim, uygulama detayları ve sınavlar sonucunda sertifikalandırılmasıyla tamamlanmaktadır.

Kazanımlar: Bu model fabrikanın kurulumuyla okul öğrencilerinin bitirme yıllarında mevcut eğitimlerine ilave olarak gerekli eğitim ve uygulama çalışmalarını yaparak yalın üretim ve sürekli geliştirme prensipleri ve teknikleri konusunda doğru eğitimi almış olacaklardır. Bu eğitimlerin ve uygulamaların sonucunda sınavlarda da başarılı olan öğrenciler Yalın Enstitü tarafından “ilk kademe uygulayıcı” sertifikasını almaya hak kazanmış olacaklardır. Bu sayede gerek iş bulmaları gerekse de girdikleri işlerde daha etkin olarak kendilerini gösterme ve kalıcı olma yönünde fark yaratmaları kolaylaşacaktır. Okul idarecilerinin ve öğretmenlerinin yalın üretimi ilk uygulayıcı seviyesinde yaparak öğrenmeleri mümkün olacak ve öğretmenler daha etkin olarak konularında öğretmenlik yapabileceklerdir.